Literarishe bleter · 1932-07-22 · 30 (22.7.1932) · p. [Seite]

22 ױלי 1932 גסק!1 21 ג׳יגסעד ׳?)רו*?}נג £רײו 30 50 ן״ד -^ז ־יברגלדאריעלגז 3ממעהע?23 ־יפלגגדאפיװ־ ■ פאריקאג ב.קקעצקין,וזאױשיצ וואם הייםט עס? \א \זי\ אבטגפר ברי\\ צ\ די העברעישע פ\רײב<זר אי\ ארץ־יטראר א\\ בטיןר — צ\ װ. \. כיאליס א\\ צז יטסכ פיכגזא;.׳.) עםנמלעכט געװארן ארסייזלען ותנן ז׳ומן ר״זען און אין צוזאמע:־ האננ דערמיט אויך װע:ן דער ייד־׳עער ציטעראסור, ווע־נע עד רעפרעזענטירט, און װעגן דעם יידי־טן װיטנ־עאםסרעבן אינסטיטוט, װ$ס אין זיין שאיחות איז ז. דייזען געבארן קיין ארנע;טי;ע. ד־עי צוזאמענתונםט פון די *דנענםינער און יידיעזע ׳ערייבער אױ נעװען, װי עם טי״צמ מיט רי בוענאם־איירעםע־ פרעםע, א העררעבע דע־ מאגסטראציע פאר דעד יידי־שעד ינ&־אך, פאר דעד יידי׳שעד צ־טע־ ־אטור, און אן אקט םון דערנענטעדונג צװ־׳שן דער יידי׳טער און ארגענטינער?יטעראטורן. אזוי איז געװען אין ב״יענאם־איירעם, װוהין עם איז נעפומען ז?מן דייזען. און װי אנדערש זעט עם אוים מיט דוד פינסקי, װאם האט פארבדאבט אין אר־ז־ייבראצ נאנצע אכט װאבן. אין תר־אביב דער־ שיינען צוױי װעבנטצעבע העםדעישע?יטערארײע־ע װאבנ׳שדיםטן ״מאזנים״ און ״כתובים״. דער ״מאוג־ם״ א־ז דערצו דער ארגאן םון רעד העבדע־שער שר״בעד־םאריינײזונג און נצייכצײטיק רער אסיצ־עאער ארנאן פון דעם העבדעישן פען־קצוב. דער פארז־צעד ם־ן דעם העברע־שן פען־קצוב איז חייס נחמן ביאריק, װאם א־ם, מסתמא, א־ז און דארף זיין דוד פינסקי נענטעד, װ־ ז. רי־זען דעם ארגענט־נער םארזיצער םון פען־קצוב, מאנועצ גאצװעפ. צװי׳םן די מ־טגר־דער םון העברעישן פען־קלוב און נצייכצייטיק צװ־שן די שטענדיקע אינעוױיניקםטע מ־טאדבעטער פון ״מאזנ־ם״ איז דא או־ך דער ײדישער דיכסער און עםייאיםט יעקב ם־במאן. און אט: איך בין א פ־נקטרעכער?ייענעד פון ״מאזגים״ און ״כתובים״ — אוין .־רארמ האב א־ך נאידנישט;ישט נ־עפונען װעגן דוד פינסק״, װאס שוין פערציק ־אר װי ער א־ז דאשו ודובו א־ן דער יידישער ׳ל־טעראטוד און א־ן דער יידישעד :אצ־אנארער בא־ װעגונג, און זינט צענרריקער יארן, װ־ ער איז צװ־שן די הו־פט־ קעמםעד א־ן אמ־ער־קע םאד ד־עם ארבעטנדיקן אד־ד־שרא?, איז איינער םון די אננעזעענסטע פ־רער םון דעד פוערי־צױךבאװענונג אין אמער־קע, און צייט־צאננ נעותן אםיצו דעד הויפט־דעדאקטאיד םון דעם פוערײצױן־ארנאן ״דער יידישער קעמםער״ און םון דער נרויםער צי״טונג ״די צייט״. — איז נ־־שט נעקוקט אויף די קארא־ םאצע םארדינסטן םון דוד פ־נסק־, דעם יידישן ׳שדיפטשטערעד, םאר דעם אר־ז־־שראא־־שוב און םאד דעם נאציאנאאן געדאנק, האס מען אים אין די ארץ־ישראאדיקע שרייבערישע קדייזן און ארגאנען במעט אידער א־נגאגצן באיקאטירם. האט מען נעקענט מיינען, אז דוד פ־נסקי איז :עװען אין א־ץ־־שי־אל אינקאגניטא, זיך אויםבאהאאטן פאר אאעםען, אדער גאוי־ געםאדן אין א פ״נטרעכעיד מ־ם־ע, און דעריבער א־ז געקומען אט דאם םארשוױינן און איגנארירן א־ם. איז איצט געקומען צו־ םארן צ< אונז דוד פינסקי, און אין זיינע נעשפ־עכן, פערזענאעך דער צופאצ האט נעװארמ, אז במ־עט אין איין און רער זעל־ בער צייט א־ז דער סארזיצער םון *יד־שן פען־קצוב א־ן ײיצנע, דער שר־םטשטתצער זצםן רייזען, געסארן קיין ארנענטינע, און א צװיי־ ט־עד חשובער שר־פטשטעצער, דע־ ניעותזענער םארזיצער םון יידישן פען־קצוב אין נױ־־ארק, דוד פ־נםקי, איז נעםאדן קיין ארץ־ ־שדאצ. א־ן דער צייט, װאם זצמן רייזען האט, װי באקאנט, םאר דער נ־שט־יידישיער ארניענטינע און םאר דער רארטיקעד אדגיענטי־ נ־עדשפאכ־שער ר־טעדאט־ר און טעאט־עד ב־ז אהער נארנ־שט נע־ צייסטעט, האט דוד פינסקי, כידוע, ז־נט ציענדציקער ־ארן מיט װארט א..ין טאט זיתר םיצ געטון און אויפג־עטון פאר דעם ארץ־ יש־אצ־ניעדאנק, א,ין זייכע דראמאט־שע ותרק ז׳עגען א<ן ײעו־ן עד־ הױם או־םנעפירט דורך דער ״הבימה״ און דורך אנדערע העברעישע טעאטערן א־ן צאנד און מחוץ־צאדץ. און נאך מער — דוד פ־נסקים ״דער אייבײדער ייד״ איז ס־ן ד־ שטאם־פיעסעס אין ״הבימה״, — די פיעסע, אין ותצכ׳ער עם דריקט זיך אוים דער גאנצער טי־.־־עד םון חודבן, חורבן פון צאנד און חורבן םון בית, און דער געײיין און דער טדאגיזם םון חרוב־געװארענעם פאצק און צאנד, װאס קוסט םון אט דער פתס־ע, מאכט צ־טערן און דערשיטערן אצע צו־ שותר, הן יידן א.ין הן נישט־ייד;. יא, האט דער צופאצ געװאצט, אז אין איין אין דער זעצבער צייט ואצן אמ רי צוױי םא־שײדענע שריםטשטערער באװכן אט די צװיי באזונדערע און םארשיידענע צענדער. און אט האבן מיר נעצייענמ (זע ״ציט. בצעטעד״ נומ. 28), ײי דער ארנענטינער שפאנישער פען־קצוב האט פייעררעך אויפגע־ נומען דעם פארשטיתר פונם *ידישן פען־קציב אין װיצנע. דער פדע־ זידענט פ״־ן ארנענט־נער פען־קצוב, דער בארימטער שר־פטשטערע- נאותציסט סאנועצ גאצװעס, דער קאנדידאט אויף דער נאבער־ פרעמיע, האט זיך אציין םאדנוםען םיט צונריימן אט ד־ םייערונג, צו װעצכער עם זענען נעװען אייננעצאדן אצדי געהויבענע נ״סט־קע פערדענצעכק״טן םון ארניענטינע. םארשטעצנדיק םאר די געםט זצמן רײזענען, האט מאנועצ נאצותם צװישן אנדערן געזאנט, אז עס איז םאד אים א כבוד און א םארנענינן םארצושטעצן פאר דער ארנענטיינער שרייבער־משפחה דעם פדעז־דענט פונם *יז־ישן פען־ קצ״יב אין װיצנע. ״עס איז דאס ערשטע מאצ, — האס ער געזאנט,— װאם דער ארנענטינער פען־קצוב האט דעם כבוד אויפצונעמען אין זיין סביבה א םארזיצנדן םון אן אויסצענדישן פען־קצוב״. און זיין םײערצעפע רעז־ע האט מאנתצ גאצותם םארענדיקמ דערמיט, װאם ער האט פראקצאמי׳דט, אז ״דער ארנענטינעד פען־קצוב האט אין שייבות מ־ט דער דאזיקער נעשעענ־ש אננענומען אויף זיין צעצטער זיצוננ א באשצום צו באט\\זױז\ו\ טזלװז אט\\ אלגז (זרךװױזגלױ פ\\ ארגטננזיגטר פטז־ןלזב־־. וױ מען ניט אונז איבער םון ארתנטינע, זענען אין רעד דארטיקער או־נענטינער פרעסע (אין שפאניש) םאר־