Literarishe bleter · 1932-07-15 · 29 (15.7.1932) · p. Seite 466

דױזעגי&ריןוװז ברגוסימר 29 (428.) /ײס 466 6£ 3>ן וואך וואך־ טעאטער אוןי קרנםט וןןן מו>ריס יםװאדץ האם פארעגדיקמ זײגע קןןנצערמן אין רוסעניע. דער לעצמער קאנצערמ איז פאיגעקוםען אין בוקארעשש דעם 10־םן ה.רו. מ•?זװארץ האם געהמש בדעה צו פארבלײבן אין אײדאפע א לענגערע צײמ׳ אבער ער איז פלוצים ערזיפגערופז געוזארן דזרך ז״נע פרײנם אין טעא־ א גרויסן אים פאד נעמם ו.־ו מ ארק׳ גױ־י קײן שװארץ אפ פארם מ• יולי 113־מן דעפ םער■ די װײטערדיקע , װעגן פיאגע די *ררי• נױ־י אין װעט בלײבן עי י ׳ צי :װארץ׳ ■ ■=! 2לע;ער £.־ ק״ז קומען צוריק װעם עי ■ אדע־ ארק :ױ־י ײע= סם־אנכאמבל — קונ דא א -אפו צע צו װאר״ 18)י ן די פו דויף; אין װע־ קדאר װאב; א״ן דיבו *ו פארב שע איז איצם װאר 1111 ײדייכן פעאםע-. — ״םקאלא,׳ ה*מ די לעצפע פאר םעג יא און גייטם גע־גפילכ. *זוי זעמ עם אויפ אונזער ײדי־םע םעמםער־װעדם. פלוציפ — און אינגאגצן אויס1 עס איז אפיםר קײן עװדה גי׳צם א 5?>ר וואפן נייםמ צו יםפילן. $בער מיםאםאד׳ אוסגערעבמ איבערר״סן׳ — דאם איז # פועל־ױצ־א פון דעד אומנערמעלער יעגע• ןןןן הערץ גראסבארמ נעמם איצם פןןר # םורנע איבער פוילן מים זײנע װןןרם־־ק&גצערמן. די םורנע איז איגעניזירמ דורך א• גארעלאװ. ןןןן דערפאר העם איצם לןןדזים ג#:צע דרײ ײדי־צע םעמםערן: אין ,׳סקאלן),' — מ גרויםע םרופע מימ בערם# גערסםען (אויפגעםירמ איצם ״ראפפוםין״); אין שםאם־מעאםער — די ,׳ווילנער םרופע״;אנפ• מ• מזאה)׳ װו ז• מור־ קןןװ גים ״אנקעל מ&זעס״; און אין ״פילהא-ר־ מאניע״ — אז אםערעםן־פרופע מימ מ• קארא* לאװא. שו ם׳זענען אפגעפארן קײן :דםערנןװיץ דזיצולױם :אםאנבאן און אננא מיעלעס• ןןןן יעקב בן־עמי האם געגעבן אין מאראנםא מים א םרופע באקאגםע אקטיאין א רײ פיעפעם׳ װעלכע האבן *םםארק אויפגענומען. די דארםיקע ײדייםע פרעפע איז פול מיט לויב־ארמיקלען װעגן די פארעםעדונגען• — זענען נאך גומע פיעסעס אויך א פחורה אויף דער װעלם1 אבי סיר האבן געמײנט, אז גוםע ארמיסמן מוזן ״פפילן בלזיז אין ׳פונד. ןןןן מאסקװער ײדי״םער מלובה־מעאפער האם לעצםנס גאפםראלירפ אויפן קאװקאז׳ װי די פארעמעלונגען רופן ארוים גרויס באג״סמערובג ןןןן אין פאריז *כפילט איצמ דער אמעריקאנער ארמיסם פסהקע בורשטײן. ןןןן אויפן װעג קײן אד ■׳י׳צראל האמ אברהם טײמדבוים זיך אפגע״םםעדמ אין בעלגיען׳ װו עד פרעמ א*יף אין ״טבית דער מילביקער״. ןןןן יאנאס טורקאװ און דיאנא בלומענפעדד האבן פארענדיקט די דערפאדגר״כע מורנע אין םזרח־נאליציע און אנגעהויבן צו שפילן אין מערב־גאליציע. כ םיסאנען׳ מיטגליד פון ערן־קוראמארױם פון ײװא. נאך די רעדעם פון א. טשעריקאװער און ד״ר י. נאדדבערג׳ זענען דער אלמנה פון פאר־ שטא-בעגעם און דער ײדישער קזזלה אין קא־ פענהאגען איבערגעשיקמ געװארן קאנדאלענץ־ ברױו• די בריװ האבן אלנםערגעשריבן פ־־אפ• ש• דוינאװ׳ א• משעריקאװער און יעקב לעש־ בשינשקי ןןןן איציק מאנגער קדויבם זיך צו מאבן א רע־ פע-אםךטור אין בעלגיע׳ ענגלאנד. םאנגער איז א גלענצנדיקער רעדנער. זײנע רעפעראמן זענען זײער אינםע״עסאנמ. ןןןן ״פא-יזע- הײנם״ האם אײנגעא-דנם א הודש פא־־ן ײדישן בוך• כזענען פא־שפרײם געװא-ן אין דעס ײדישן ישוב אין פ־אנקרײך פיל ײדישע אריגינעלע און איבערגעזעצםע װערק• — ס׳איז דע** ע־שםער פרוװ פון א ײדישער ביכער־אקציע אין פראנקרײך. ןןןן אין מינסק איז געפײעים געװארן דער ױבד פון צעניאריקע- עקסיפםענץ פון ײדישן דע*ע—סעמינאר אין מינסק• אויף דער פײערונג איז מיםגעםײלם געװארן׳ אז אין װײפרוסלאנד עקזיפםירם 133 שולן מים דער ײדישער אונ־ םעיריכםס־שפראך• ןןןן אין ייגע איז דערשינען א בוך פון דײ מ• דעמבאװפקי ״מים די קאזאקן איבער בוקא־ װינע און גאליציע״- דער מהב־ פון בוך איז געװען א מיליםער־דאקםאר אין א קאזאקן־פאלק בעה דער מלתמה• ןןןן אין װילגע איז פארגעקומען א צוזאמענ־ פא־ פון די ביבליאםעקא־ן אין פוילן• װי די װילנער ײדישע צײםונגען םײלן מים׳ איז אין דעס אפגעדרוקםן בא־יבם װעגן דעם סצב פון דעם ביבליאםעק־װעזן אין פוידן קײן אײן ױא־ם :ישםא װעגן די ײדישע ביבליאפעקן אין פוילן. ליטעדאטדד אדן קדלטדד ןןןן אין לאדזש איז אין עלםער פון 40 יאר געשטארבן דער ײדישער זשורנאליםם פשה נ־ײשםיפם• דער פא־שםארבענער האמ אויך איבערגעזעצם א רײ װערק אויף ײדיש. אין לאדזש איז ם♦ בלײשטיפם געװען באליבט צװישן זײ:ע פרײ:פ• ןןןן םוף ױני איז פארגעקומען אין װימע דער סױם פון 9־מן ארויסדאז אין דעי ײדישער גימנאזיע ״פאפיע גורעװיטש״• — די פײערונג האם געמראגן א אינטיםען באיאקםע־- ןןןן ײי די גױ־יא־קער ,׳סארגן־פרײהײפ״ מײדט מיט׳ פארם דוד בע־געדסאן אינגיכן א־ויס קײן בירא־בידזשאן ״אלפ קארעפפאנדעגם און פארםרעםער פון דער צײמונג״• ד• בערגעל־ פאן װעם אונםערזובן דעם גײעם ײדישן ישוב אין בירא־בידזשאן׳ כדי אפצומאדן איפ פאר די דײענער פון דער ״סארגן־פרײהײמ״. ןןןן דער באקאנםער שריפמשםעדער א• לימװין;ש• הורװיץ) איז אלם געװארן ס7 יאר• אין נױ־יארק פײערם סען זײן סד־מן געבוירגםאג• ןןןן ה♦ דײװיק איז לעצמנפ ק־אנק געווא־ן אויף די לונגען׳ און לוימ דער פא־ארדענונג פון די דאקםויריפ אין נױ־יארק איז עד אפ־ געפארן קײן דענװער אין דער באװוסםעי פאנא־ םא־יע פאר דונגען־קראנקע- מיר האבן באקוכלע־ו א בריװ פונפ דיכםער פון װעג׳ געשריבן אין באן צװישן :ױ־יאדק און דענװעי׳ קאלא־אדא• ,׳איך האב געמוזמ אויפגעבן אלץ מים אן אנדעי — שרײבם ה. לײװיק — און לאזן זיך אזש קײן קאדאראדא, װו איך לײג זיך ארײן אין שפיםאל• מעגדעך אויף א גאנץ יאי.״ מיר װינשן דעם דיכטער גיך געזוגם װערן און זיך אומ־ קערן צו ז״ן שאפונגס־ארבעם• שן י. י. זינגערפ גײער ראמאן ״יאשע קאלב״׳ ₪ די ײדישע פאדקס־ביבליאםעק אין לוקאװ׳ װאס פארמאגם א 3-300 ביבער (פון זײ ײדישע 1800) מימ 250 לײענער׳ איז אריבער אין א גײעם לאקאל׳ װו ס׳איז אויך דא א זאל מים א בינע אויף א 200 פע־זאן ב״ דער ביבליאםעק װע־ן אײנגעארדנט רעפעראםן׳ שמועםן. א־־ םיסםן׳ רעפעיענםן װערן געבעםן זיך פא- שםענדיקן מימ דער פאלקם־ביבליאםעק• ןןןן מ• אונגער גרײמ צום דרוק א בוך נאװעלן פזן איץ־יש־אלדיקן ארבעטער־לעבן מיטן :אמען ״געצעלםן״• די נאװעלן שילדערן דאס לעבן פון די פארשײדנא־םיקע ײדישע חליצים און פון די קבוצות• וש אין מינסק צרעמ מען צו צו בויען א הויז פאר די סאװעטישע שר״בער• עס איז שוין בא־ שםימם געװארן דער פלאן און עס האבן זיך אנגעהויבן די צוגרײםונגס־ארבעטן- דאס הויז ײעם ד׳אבן 51 דירות צו 3 צימערן און א דירה מים א װאנע׳ צענטראל־באיזײצונג׳ א וועשערײ׳ א גרויסן לײען־זאל׳ א קינדער־גארטן און פיל אנדע־ע באקװעמלעכקײםן. דעם פראיעקמ האט געמאבם דער אקאדעמיקער לאװראװ. — אינם צװײמן ״פינפיאד״ ײעט לעבן דעם שרײבער־ תויז אויסגעבוימ װערן א גרויסער קלוב פאר לימעראםדר און קונםם״ װאס דרוקם זיך זינם עםלעכע װאכן אין ״פאי־ ײעלםס״׳ דרוקמ זיך איצמ אין פארזעצונגען אין ״הײנש״. ןןןן זינם עםלעכע חדשים דערשײנמ אין יוע־ :אס־איירעס א חודש־שריפם פאר לימעראמור׳ קונסם׳ קייםיק און קולמור־געזעלשאפמלעכע עניניפ ״אויפפנײ״׳ רעדאקםירם דורך דעם דיכ־ םעױ מ. ד♦ גיסער דער זשורגאל מאבם א גומן אײנדרוק• ןןןן עס איז םעגלעך׳ דאס אין די פלעםישע םוניציפאד־שולן אין אנםװערפן אין די קװאר־ םאלן׳ װאס זענען באװוינם דורך מז־ח־אײרא־ פעישע ײדן׳ זאל אײנגעפירם װערן דע־ למוד פון דעי ײדישער שפ־אך• די פדעמדענדער װילן אויף אזא אופן צוציען צו זײערע שולן די ײדישע קינדער׳ בדי צו שמארקן די פאזיציע פון פלעםישן שולװעזן אין אנמװערפן׳ װאס האם אויסצושםײן א שםארקע קאנקורענץ מצד די פ־אנצויזישע שולן• װארשײנלעך װעט גע־ שאפן װערן א ײדישער שול־קאפימעט בײ דעי־ פלעמישער בילדונגפ־מאבמ. ןןןן אין בערלין איז פארגעקומען א זיצונג פון דער היסמארישער און װירמשאפמלעבער פעק־ ציעס פין ײװא׳ אויף ײעלכער עס איז באערט געװארן דער אנדענק פון פא־שםא־בענעם פראפ• רעדאקטאר נחמן םריזיל