Literarishe bleter · 1932-07-01 · 27 (1.7.1932) · p. Seite 435

לי6װראריטיע גללוגסמור 611. ד2 ױגעו פועסע וועגז בעוטא געוסטען איז אויםערגעװײנרעך בויגעװדיר) און רײך אין מןודױןאצ־ע. א ״װוגדער צ ׳םטימע״. אי. יטפיגזאגג, ״װעװאתיאי• $װי םיל גוטם איז ־עוין בײ אונז ■נעעריבן נעגואדן װעגן בערטא גערסטיען, אז דער ארםענאל פון?ו־ב־װעדטער א־ז עוין באטת או־םגעעעפט ביז צום םװי... ישוין ם־ט אידע עדטטע או־ם־ טדיטן האט זי באװיזן, אז זי איז אומבאר־גגט א דערעײגוגג אויף דעד יידיעעד ב״גע, אז זי איז א קיגםטרער־ן — א פעדועגרעבק״ט, װאם םארםאגט א| אײגעגעם און אײגגאדם-קן פרצוף־6ג־ים, אז ז• גע־עד צו די גרו־םע, אםה־גוטע שױעפ־רע־יגס, װערבע זעגען איו ײד־ען טעאטעד זגו־סצוצײרן אויף ד־ ם־כנעד. און װאם םעד ז־ האט בײ אוגז געעפ־רט, ארצםעד א־ז או־םנעקגמען צו קאגםטאט־רן, אז מען האט זיך א־ן דעם אודםײע ג־עט טועה געװען. נדט יעטװידעד גײעד ידאר האט ז־ אטעםטירט, אז זי א־ז א ד־אםאט־טיע עייטפ- רעדין םון נרעםערן בא׳־געם, םון עטאדקעדן האריבד, אז זי פאד־ טאנט גי־טט גאד געעורטקײט און איגטוא־צ־ע, ארטיםט־ע־ע עע־־רות און םצעג־ע־ע רומין, גאד באז־צט או־ך יעגע מ״עדע טתגה פון גאט, יװאם ם־ד באצ־יבעיגען אויף אוגזער מעגטוםרעבן דשון םיט דעם אב־סר עוין עאבראן־געװא־עגעם װארט: טארעגט. ג. ג., ״םאךגךםאםם״ ״די באקאגמע רעטיעע דיבטעד־ן און דדאמאטודנין שון ״ראילעם טעאטד־ם״ ערייגא זאריטע איז נעװארן א־ידער א םאד־ בדעגטעוד חם־ר גלייך פון דעד ערעטעיד פדעם־ערע אן. דאם זערבע א־ז אויך געעען מיט דעד ױגגער רעטיעעד ,־אטאג־סם־ן, דיכטעדין און קוגסט־ק׳־־טיקעדין עריטא, װערכע האט יגיעט דורפגעקאזן קײן אײו פארעטעהובג פון גערסטען. די נאם־געבעגטעטע רום־עע עוי־ עפ־רעדין װעדר־גםקא־א, װערכע האט עױן בײם רעבן װסת נעװען ארײגצונײן אין דער געעיכטע פון דוםיען טעאטעד, א־ז נעװען אזוי געדידט פון גיעדםטעגם עם־ל אין ״קאמעריען־דא׳םע״, אז ז־ א־ז בעתן אגט־אקט א׳־ײן א־ן איד גאדרעראב־צ־מעד און געפארן קוען ז־ פון אגערקעגוגג. און דעד אויםנעפדװוטעד אקט־אד םון דער רג־ םיעער דדאמע באדאג־אגאװ, װערכי&־ האט געעפ־רט באטאורס ״אגטברויזטע״ טיט די גדעסטע רום־עע אדטיםט־גס, האט אפגהאד צ־ק וט־דה נעװע;, אז נערסטען ארם ראלעט א־ז געװען פאד א־ם אן אגטפרעקוננ. עד האט קייגסאר זיך גייטט םאדנעעטערט, אז מע, קאן די דאר אויך עפילן אגגי... אבע גגע. ״גיױגר םרייפיע״ בעדטא געדםטען האט פארוראגדרט די ״קאמעריען־דאםע״ א־ן א ריבעם־עפ־ר... און ארױםגעבראכט האט זי דעס דאז־קן נעפיר ־ײן, הײליק, רירגד. זי האט געעפ־רט מ־ט ארט־םטיע־עד םאם, פדאפאדיז... דעם ידדיטן אקמ דערם־דט זי ביז צו דעיד העכםטעד דדאמאטיעעד עפאגוגג. דא האט ז־ געראזט צעעפ־רן זיך ארע אי־ע ק־גסטרער־עע חגדרעך און געבדאבט צום אגיסררוק ם״ר פײן־ געצײכגטע עטר־כן און רין־געמארעגע גױאגםן... א. גג., ״פרײזזי?״, ריגזג עם איז געװען א גוטער ארטעד װ״ן, װאס בערטא גערםטען ,האט אוגז באגו־זן מיט איר מ־דעזע א*־ת. אויסגעהארטגקײט, האר־ םאנישקײט, סטיל האבן אראפגיעעײנט םון איר כאראקטער־געעטאר־ טוגט אין אג־סזען, אין טאן, אין חגועה• בערטא גערסטעגס טידערע אסדת איז געװען אן אויסגעפדוװטע טעאםער־׳טאדקע, און זי װעס דערייבער יבײ אוגז םאדבר״בן, װי די ק־גסטרעדיעע בארעבט־קוגג פון א־רע גאסטדארן א־ן ־יגע. אבעד גאך אנרעדע פארדיגסטן האט בערטא נערםטען זיך קוגה געװען אין ריגע םיט איר רורכקוסטעדן א נרויסן סײר פון בע׳סעדן רעפעד ט,יאר, װאם דער ײדיעער טעאט־ער אין אטעריקע פרעגט אים פ,ין צ״ט צו צײט געבן אן ארט אויף זײנע ביגע־ברעטעד. זי האט אוגז באװ־זן פיר פ״עסעם םון גארדין, אײגע פון פד־ן הירעב״ן און פיד פיעסעס פון אםאליקן נישמ־יידיען, אײדאפעיען דעפערטואד (קאםערייען־דאמע, :אדא, טאדאם איקס און די נאקעמע געסה). אן עדעטדאגגיקע אדבעסעדין איז בע־טא געדםטען, װאם פוז ארױסרוםן צו זיך געםירן פון ח־ך־ארץ. יבערטא געדסטען קוטט קרין זאך גיעט אן נריגנ. זי תארעװעט א־ן אװעקעטעירן רי פ־עסעס, ז• תארעװעט איבער זיוך איון אפטםאר איבער אגרערע. א. בערגי^לרי־לאצ?־, ״פריףארגג״. בערטא גערםטען איז אן איטפאזאגטע דערשיינוגג אגיף אוגזעד סצעגע... א שויעפיקערין, װאס װירקט אויף אוגז מיט איר אויפ־ טדעסן, מיט איר געעטארט, באחגטן פ־״ים און קרונע טיפע אויג;. ז• באגוצט זיך טיט װייניק טיטרען, כדי צו רערגד״כ! רעם צ< זי יװײס װען צו ז״ן װי^ װיען זיך אויפרענן. זי הארט זיך אין אירע באעטיסטע, או־סגערעכגטע גרעגעצן און האם איגטערעכאג׳טםטע אױ איד אויגן־שפיל, אירע טיט־עע ם־טלען, רײגקײט םון עפדאך און עטים־סאדולאציע... ״אז די ראר,ע םון םידעלע אס־ת ־ספ־קט פערטא גערסטע;, שטײט אויף פאר אונז א נײע און באנײטע מירעקע, װעקכע איבער דאעט אוגז טיט אירעי דינע און צארטע נױאגסן און הויבט־אגיף פוגדאסגײ דעם פארהאגנ םון אן עפאבע, םון װעקבער םיר זעגען עוין וױיע״ זי ג־ס אוגז א םטיקפוקע צײכגגגג םון גיעט־קאגנ־ פארגאגגעכע דוהות און זי װאקסס־אויס םאד אויגז אין א פײגעד סצעגישער םיגור... ם׳איז אײכע פון די עטא׳־קסטע קרעאציעס, װאם די סײםטערין גערסטען תאט אוגז באװיזן פאר דעד קורצער צײט, װאם זי:גאםטרארירט אין ריגע. טיט איר גאגצן שפיקן (די ״קאטעקיען־ראטע״), פאגועגוגגען, םיטיק און באזוגרערט טימ איר געכעגטעטער בײנעװ׳דיקער קקארער עטים אגן דיקציע האט אוגז בעדסא גערסטען איבערצײנט אין איר א־גטערפרעטירן די ״קאטעליעךז־אטע״. טיר תאבן סאר זיך אן אד־ טיסטין א פערזענלעבקײ׳ט, װאם פארמאגט די טיטרען אגן װיחס, װי אזוי אדויסצוברעגנען די צא׳־טססע טעגער, װאם דריגגען ארײן אינס הארצן פגיגס צועויעד. בערטא גערסטען איז נעיװען דאם צויבער־װארטג א׳־ום גועקכן ם׳־אמ זיך געתאקטן אונזער ײו־יע טעאטעד דעס איצטיקן םעזאן... ביז ביערטמ גערםטען האבן םיר אויף דער הינער םצעגע גי־שט נעזען קײן •דראמאטיעע שויעפילערין םון אזא פאדגעם, טיט אזעלכע םצע־ ג־עע אײנגעאפטן אגן טימלען. 6.?יפאי, ״פרױזארגך״, ריגמ בױ אהעד רויטעד נאםטראר־אדן, קג־טער מאגסבילן... םוף זעקסטן ייאד האט פאם־דט א :ם. רער ײדיע־ער טעאטער, דעד אזו״ נעדוםעגער ״ײד־עערסרוכה־טעאטע־-א־ן ראטװיא״, איז צום ערעטן מאק :עהאקפין נע׳װאדן פון א דדאטאט־ע־עד גאסטע־פילעידין. א נאםט־ ׳עפירעו־ין, װעקכע א־ז :עװאר;, ׳װי אין די אמארי׳קע י4־;, די ״אעה חײל״, די ״עקרת הבית״... 6. גצרז, ״פריפארגג״ ...סאדא םורקוסעגהײט אין באהע־ען די טעכנית םון דעד ביגע! באגתנוגנען, עטיםע, י,עדע א־נמאגאציע, יעןדע פאזע — פאדװורפנאז. איר שפילן םא־באפט. םאמעגטגגוײז דעדמאגט איד קיארקייט און פשמות אן רי בעסטע סאדשטעלגננען םוגם מאסקװעד קיגסטלעדישן טעאטער. סאדא איגטערעסאנטע און אינטרייניףנדיקע אדטיסטין! שװער איז ־צופאםן צו איר די נעװײגלעכע םאםן... רי שטיטע םון גערסטען