Literarishe bleter · 1932-07-01 · 27 (1.7.1932) · p. Seite 434

ליסיטר^ריגמע בלגוסיטר גגגז. ד2 (*426) זיים 434 7 פ>ן ןןאך וואר ' טעאטער ארן קרכםט ןןןן מארים שװארץ איז אפגעפארן ק״ן רומע- ניע• אין פוילן הןןמ ער געגעבן ע 15 מןנצעדפן. עי יואלמ געקןןנט די צןזד קאנצערמן םארפינפ>)כן■ פארצענפןןכן׳ — אזוי גרוים איז געװען איוםע־ מום דער דערפזןלג• #בער ער איז פארבונדן םיפ אן *ןפמאך אין כדםערנןןװיץי בוקאחךםמ. םיאיז ניימש אויסגעיצלזןסן, אז מארים *צװארץ ז#ל אין א 2 װאבן צוריקקומען קײן װןןר״דע׳ װו ער תןןט פאד׳גײדענע םעזןםער־םלענעד• ןןןן אינם לזןז־בער ׳,סקאלא״־טעאסער (קינסםל• אנפירער מארק ארנ׳םםײן) בןןמײליקן זיך מים בערטא גערפמלן די אחטיסםן קלאריו םעגאלא־ װימזו׳ בערם* לימװינא׳ תבל בוזגמן׳ יט• לאנדוי׳ י. סםרוגאמש׳ ל. ימריפמזעצער א• >4 — די עחשצע אויפירונג ״איך װיל מ קינד״׳ נײ בא־ ןןרבעם פון מ. #רנ׳עמײן. די צװײסע אויפירונג װןוחם״נלעך ,׳מאד#ס איקם״• ןןןן דזעולױס נאמאנסאן און #גנ# מיעלם ש&ילן מים ערפאלג אין קאםינסקי־םע#םער. ןןןן יעקנ ואגגער האם *ןנגעהויבן צו *ג&ילן אין װארשעװער ,׳סקאלא׳״טעןןםער. ןןןן א• םאמבערג האמ *נגעהויבן אין װילנע םימ ״אנקל מאזעס״. ער גרײמ אויך די פיעסע ״אזעף״• — די װילגער פרעסע הזןמ אים געמאכצ א פײנעם ברוך ד״בו^ ןןןן דער ײדישער מלוכה־מעמםער אין װײס־ רוסלןןנד (#נפירונג סשה רןןפןןלסקי) פײערם איצט זײן 5־יןוריקן ױבילײ• ןןןן נזןך דער פיעסע ״יןן א סמן׳ נישם א מאך און סמרינדבערגס ״מןןםער״, װןןס ם• גזןלדיגבורנ רמם געגעבן אין פןןריז׳ פירמ עד אויף ,׳שיײ ל*ק״. ןןןן לודװיק ז&ץ הןומ אנגעהוינן זײנע גאסם־ שפילן אין בוקארעשם• ןןןן בוענאם־אײרעס תןןמ געםם׳ אויסער םאלי פיקאן• און יעקב קאליך׳ זענען געקגמען ןןהין םיכאלעסקא׳ י. בולאװ *ון לױבע ק>>דיסאן. ןןןן םרי□ ארלעסקא האם געהזזמ עםלעכע ק*נ- ערמן אין לן>דזש♦ ןןןן אין ביאליםסאק גאסמראלירן איצמ די #ר־ םיםםן נחםד״ קאדיש׳ כןןש׳ גראדנער >4 א. זײ האבן ןןננעהויבן םימ ׳,אמעריקאנער תחוגה״. וווו אין לאנדןןנער פןןװיליאן־מעןןמער האם $נ־ געהויבן צו שפילן די ןןסעריקאנער ײדישע ןןר־ םיםםין ם. דיפצין• ןןןן אין משערנאװיץ שפילן אינם זוסער־םעןן־ טער ״גןולדפאדן״ םישא פישזןןן י*יז חןזע וחר לערשםײן׳ אן אימפרעזע םון א• ןןםטרןא*. *ןןן יעקב בן־עמי איז לעצםנס אויפגעםרןןמן אין קןןנארע אין ןןסיפ דיסןןװם ןן םראגי־ קאמעדיע ,׳דער אפגענארמער חיזך. אין דע־ מרופע שפידן: ה• זעלינסקמיא׳ א. מענענחאלץ יעקכ מעסמעל׳ לאה נעמי׳ לאזאר פריד׳ איזידןן־י געשיר >^ א. דעדז&קטאר כחמן מײזיל באםמאמסקי. — לסוף שול־כראניק. — דער אדרעס: װילנע׳ פילסודםקי גאס נום• 6׳ װ• 16 מ. שור• ןןןן צום 15־מן יארמאנ פון דער אקטאבער־ רעװ$לוציע גרײמ דער מאסקװער פארלןוג ״עמעס״ א גרויסן לימע־ןוריש־קונםטלערישז זןזםדבוך. ןןןן ס׳װעדט איצמ געפירמ אין דעמבערג אן אקציע פאר ײווא. סיאױ אהין ספעציעל אראפ־ געקומען דער פארשמײער פון ײװא ד״ר ג• גער־ שדני׳ װעלכער האמ אין דער איצמיקער שװעיער צײמ אדורכגעפירמ דמובת ײװא אקציעס אין פא־שײדענע שםעם פון גאדיציע. ןןןן קאדיע מאלאדאװסקי, װעלכע נעפינם זיך איצם אין בעדגיען׳ םי־עם אויף אין בריסל מימ א יעפעראם ׳,די װענן פון דער נײער ײדישער דימע־אמור אין פוילן׳ אמעריקע און רוסלאנד״. דערנאך װעט זי לײענען לידער און מעשהלעך• ןןןן פרץ מןןרקישעס צװײ פיעסעס װערן לעצמנס אויפנעפירט אין די מאסקװער רוסישע מעאמערן. א פ־אגמענמ פון זײנס א פאעמע ״אדעס״ איז אפגעדױקמ נעװארן אין א רוסישער איבערזעצונג אינס מאסקװער רוםישן זשורגןזל ״קראסנאיא נןןװ״• סיאיז דורך דעם רוסישן שרײבער־קלוב אײנגעארדעמ געװארן אן אװנמ לנבוד אים. ״פ־ץ מארקיש — שרײבם מען אונז פון מאס־ קװע — איז איצם אין די פעדערן״• וש זונםאג׳ דעפ 19־םן ה• ח• איז אויף א ױם־ םובדיקן אופן געפײערמ געװןןרן אין װילנעדער סױם פון 10־מן ןןרויםלאז פון דער ײדישער יעאד־גימנאזיע בײם צ• ב• ק. אין װילנע• די דעאל־ניסנאזיע שםײמ אויך לוים דער מײנונג פון דער שול־מןןכם אויף ןו געהעריקער הויך הן אין פעדאגאגישן און הן אין דערציערישן זין, אבער גיז איצמ איז דער גימנאזיע נישמ געגענן געװארן די רעכמ׳ װאם סיקוסעז אים. הײיןו־ תאבן געענדיקט די רעאל־גימכאזיע 35 שילער• — אויף דער סױם־פײערונג איז אויך געפײערמ געװארן רער ס2־יאריקער ױבל פון דער פעדאגאנישער מעמיקײמ פונם לערער און דירעקמןןר פון דעי־ גימנאזיע ל♦ טורב*װיםש. די אלע 35 *בימוריענמן האיבן זיך גלײך דעקלמ־ רירמ אלס מיטגלידער פון דער געזעלשן>פם׳,פרײנמ פון דער רעאל־גימנןזזיע״. — װילנע איז ד*ך ווילנע! אבער די רעכמ קוסמ עם1 מידןןרף דןי דערמאנען׳ עז אײניקע העברעישע גימנאזיעס האבן יא בןוקומען הײ־יןןר רעכמ♦ און פון די ײדישע גימנאזיעס׳ — קײן אײגע נישש1 ײדיש איז נ>>ך אלװ א שמיפקינד בײ דער מאכמ1 ןןןן דער אלרוסלענדישער פארבאנד פון דראמא־ מורגן און קאמפאזיםארן הן>מ באשמעלם בײם נ*וװסמן ײדישן קאמפאזימןןר מ• סילנער צום 15־מן יארמאג פון דער אקמאבעױרעװאלוציע >>ן אפערע׳ געװידמעם דער ײדישער ערז-אײג־ ארדנונג• ןןןן דעם 15 ױלי הזיבם אין װארשע אן צו דערשײנען א חודש־זשורגאל פאר ליםער#טור׳ 0 קריטיק און געזעלשמפםלעכע פר&גן >4 נ. ׳,גל&בוס״׳ בײ דער באמײליקונג פון די בעסטע ײדישע שריסמשמעלער. עדרעס פון דער רעד.: װןן.י־שע ל״עשנא 112׳ װ• 76׳ רעד• ״גלןןנוסױ ליטעדאטור און קולטור ןןןן #רנענטינער ״פען״־נזלוב האט איינגעיןרדגט;ון אויפנאסע דכבוד זדפן ר״זען׳ װאם געפינם זיך אין #ינעננוינע אין ׳נוליחות פון ײװא• דער א־נענטינער פען־קדוב האט :אמינירט שדופ א-ז אלם ערנםיםנדיד פון ארגענםינער פען־קלוב• — א נענויעם באריבם פון דער *ויפנאמע — אין קונז״נדיקן־נוםער• ןןןן די םענ איז פארנעקומען אין װילנע אן אדנעם״נע יערלעבע פא־זאמלוננ פון יידישן זשורנאדיסטן־םינדיקאמ אין װילנע. צװישן אנ־ דעין האט םען איבערנעגעבן מענן דעד באזונ־ רערם־שװערע דאגע פון דער ײדישער פ־עסע אין װידנע אינם פארגאננענעם יאר זװדיב די אפםע קאנפיםקאציעם• הנם אין נעלינפ װערן אין דעם נ־עספן ט״ד פון די פרעםע־פראצעסן ארויסגע־ ס־אגן באפיײונגס־אורטײלן׳ $בער דערװײל ב־־ענגען די קאנפיםקאציעס םאמעריעלן שאדן די צײמונגען. די אדגעמײנע פארזאמלונג דיאט אנגע־ נומען פאלגנדיקע רעזאלוציע װעגן דער דעכפ־ לאזיקײמ פונם ײדישן שול־װעזן: ״די אלגעמײנע פא־זאמלדנג קאגסכאשירם סימ אויפרעגונג, אז דאס ייד• פארקסשול־װעזן װערמ נאך אלץ נישב סובסידירמ׳ אז די ײדישע מיצל־שולן זענען גאך אלץ רעכבףךאז• די דאזיקע באצױנג איז באזוג־ דערס בולם געװארן דורך דעם׳ װאס לעצטנס האבן םײל העב־עישע מיםלשולן באקומען מלוכה־ יעבמ• די פאיזאמלונג פראמעסםירמ אויפן שארפפםן אופן קעגן דעם׳ װאס עס װערן איגנא־ דירמ די עלעמעגםאישמע רעכמ פון ײדישן שול־ װעזן.״ ןןן1 אין דער זעדבעד צייב איז אין ביאליסטאק געפײערמ געװארן דער ערששעי־ אדויסלאז פון דער ײדישער גימנאזיע אין ביאדיסמאק• פאר־ שם־ים זיך׳ אז אויך די ביאליסמאקער ײדישע גמנאזיע האצ קײן רעכמ נישמ• ןןןן ש• י• אימבער׳ דער באװוספער ײדישער דיכמעד׳ האמ איצמ באקוםען אין קראקעװער אוניװערסימעם זײן דאקמאראמ׳ פאר דער א9־ האנדלוכג ׳,אסקאר װײלד אדפ דיכמער־ליריקער״. די באשמימונג פון ש• י. אימבער אלס דאקמאר איז פארגעקומען אינם אונױועדסיטעמ גאנץ פײערדעך. ש. י• איסבער האם פאר דעפ װעלמ־ קריג געװען א פמודענם פונם קראקעװער אוני־ װערסימעמ• ןןןן אין װילנע איז אקארשמ דערשיגען ,׳שול־ פיאגן״ (פעדאגאניש־נעזעלשאפמלעכע צײם־ שריפמ)׳ ארויסגענעבן פון אומאםתענגיקן שול־ פאיבאנד. סיקומען ארײן ארמיקדען: 25 יאר ײדיש־װעלמלעכע שוד־באװעגונג — ג• ©דורער־ מאכער; שמרײמ־פראגן — ד״ר צ• שאבאד; איבערלעבונגען פון די קינדער בײם שליסן די פרוג־שול — ד״ר ה• קאװארםקי; דאס נײע שול־ געזעץ — ם. ש•; וװ איז אונזער שול־ױגגמװ— נ• פײזיל; װאס דאלפן םיר זיך לערנען פון דער ײדישער שול־באװעגונג אין אםעריקע — ג• פ.; װעגן ײדיש־ליםוד אין אונזער שול — ה. ליכמ־ שםײן; גוםער 100 ״גרינינקע בוימעלעך״ ־ ־ ש.