Literarishe bleter · 1932-06-17 · 25 (17.6.1932) · p. Seite 403

9 ליװפיראריםזגז 1ל(ז5צזו 1\\ז. 25 (■424.) זיים 403 די מדיפיה װעגז ״לעמםיהאז םוז ײדישז םעאטעד״ זזאסיער־ואלז גטזאזזלמ א\\ ר(ג\־א?װױ־װ ב\\ \ ל \ז \ ז י ל ב ט ר ב \ ז י וי ג, בײ רסר זאעזסיװמװר גזיפיארבעמ װו\ יעןב װעגזמעל. א\< יגזגטגטב\ אגגסיטר רטר זזטזגזזזז װ\\ רטר ײריסזער א?מי{זר\־י\1יט אי \ אגזעריןע. — ערסיסיטר באגר.• — גיג־יאר?. ארוים װי?זפנרזארצמזע כראניק, בעת די טויטע וחנרן באלעבט סים פאהטן, אנעסראטן א\ן ציטאטן םון קר־טיקעד, װאס װערן באנוצט אין טעהםט״. \ז. טזזרטגרײג אי\ ״בארזזטרוזװ״ וליז־י.{זר?.).■ ״איר בכעטערט דאט בוך פור םיט דעדשסו״נוככ. עפ איז א בון װענן איע ײדישע אהט־אדן איויף דעד נאנצעד װעכט פון אכע דורות״. יט?ב רסי\\ אי\ ״רזאר זזיזגז״ (■ירזטוריגזג ״דעו־ ״רעסםיהאן״ איז א רעזורטאט פון 15 יאד יטװערע אר־ בעט,;עדולדיהע מי, ט־־יברען ז־ך אין ביכער, פאדיטטויבטע דטוד־ נארן און טענרעכע צ״מוננען. דאם בוך איז פדעכטיק נעדדוקט״. ד״ר ל. זטזיסױיבעי אי\ ״ר״ ברטװט״ (בזטזאװ־אײרטװ.).■ ״אן א<צד אין סואן זין פון װאדט, אײנע פון די;דעסטע ביי־ טדאגן צו אונזער קורטור־אדבעט, א װעדק, מיט װערכן מ׳קאן ׳םטאר־ צ־רן אםימ מבי ד• אוםות־העורם און דעדםאד קוסט א באמתדיקן יייער־כח ד• אוסדעדסידרעכע זרסן זירבעדצװײנ און יעקכ מעםמער״. יטזראל ראביזאוזיסיטז אי\ ״עטגטרטר ארלטר״ (יזזאגסיריזאל.).■ ״זירבעדצװיעס אזיסטו איז אפיע־ נאך םון א נדעםעדער בא־ דייטוכג פאד אוסזעד ריסעדאטוד, װי פאד אתזיער טעאטער. זוען מיד זאגן ״ריטעדאטוד״, מיעען מיר עם א־ן ברײטםטן זין סון װארט. סיט זירבעדצװײגט ״יעסםיקאן״ איז אוינזער ר־טעדאסוד באדייפערט נעװאדן מיט א װיכטיקן האנטבוך״. ב. בןיסיװמיז) אי\ ״רטר װטעטר״ וגױ־ױןר?): ״מ׳קוקט ארייז אין דעם עדיטטן באנד סון ״רעקם־מזן״ און מ׳פירט דאנקבא,״קײט צו דעם מחבר םאד זײן צויטטערן אזוי םיר א־נפאדמאציע װעגן אקסיארן, װאם האבן אניאר נערעבט, װאם זענען םארנעסן און װאס מען האט פין זײ ק״נמאר ני׳טט נעהערט״. יט?ב סירפזטגבװזז אי\ ״רי ײרזעיט װטלסי״ ועליװלאזר.).■ ״עס איז די גארדענע בדיק צײ־׳שן עירם און טעאטער, דעד ״רעקםיקאן״ םזז־דינט רעריבער די נדעטטע אויםסערקזאסקײט םון ארעסען, װאם ריבן ״די׳ם טעאטעד. עם איז א קאראםאר װערק און דאדד זיך געםיינען אין יעדן ״דישן הויז״. יט?ב באטאטזאגטעי אי\ ״רי טרטטט״ \ב\ט\{זפ־אײרטם■.).■ ״אױםעדרעך האבן מיד א יטײנעם ארבאם, טאקע, םעג מען זאנן, א סדעכטיקן ארבאם. מיד האבן צו טון מיט א סארידעד ענ־ ציסיראפעדישע־ ארבעט. די שפדאך איז א רײנע, א נעשריפעגע. פאראן אין ״רעקםיקאן״ מאם און טאקט. זירבעדצװײנס (איון מעס־ טערס) אדבעט װענן נארדםאדענען איז די קאנצענטר־דטסמע און םורםטע ארבעמ װענן םאטעד םון ײרישן טעאטעד. אויך די ארבעט װעינן יעקכ נארדין איז א זייער קאגצעינטר־רטע און האט א ׳םםע םון מאטעד־ארן. ידי ארבעט װעגן ״קעינײ סון דער ײדישער בינע״, יעקב אדרעד, רײענט זיך װ• א ׳עפאנענדיקע גאװערע און אפערירט דערבײ נאר מיט **קטן״. 1ײגז\ גזיױיל אי\ ״היױם״ ןװארפזט.): ״ז. זילבעדצװײנ האט געהאט פאר זיך א קאראסאירע ארבעט אויםצוזיוכן סאטעדיארן פון די אירע ײדישע אקטיארן, וזערכע האבן װעןױפ׳איז און װו־ס׳איז נעשפירט. אויך דער אדבעט האמ עד גע־ שענקט א 13־12 יאר. ער א־ז ארומנעםארן םון ראגד צו ראנד, םון שטאט צו שטאט, און סיט גרויםער מי אויסגעקריבן אט די אײנצרנע צינר פאר דעם בנין. די ארבעט איז א נרו־סע, א װ־כטיקע. די םדי״נט םון ײד־שן טעאטער װערן אים דאנקבאר זײן םאר דעם װערק, װאס ער האט צונעסראנן״. אברהנז יטרי אי\ ״?רױז נזבר״ (ירזסידיגז.).• ״דער דאז־קער רעקםיקאן איז דער ערשטער אין זײן ארט אגן אנטהאלט א מאםע מאטעדיארן, װאם זענען נאך ביז איצט אין ערגעץ נ־שט פארצײכנט נעװארן. די רעדאקטאדן און ארזיסנעבער זענען װערט נערויבט צ,ו װערן פאר זײער גר׳ויםער ארבעט א\ן סרעב־ ט־קער אויםנאבע״. זלוז\ רײזע\ אי\ ״ײװא־בלעניטר״ (גױלגט.).• ״אין דעם טעאטע,—רעקםיקאן יטפיגרט זיך אס די אלװעלפלעכע אױט־עסדײטוננ פון דעם ״דישן טעאטער. ם׳איז צגנויםנעזאםרט א נעװארטיקיגד מאטע־־אר צז דעד נעיעיכטע פון דעד ײד״טער בינע״. ר״ר א. גז\?ר\גי אי\ ״װ$זרג\־\עי\רגאל״ וגייג־יאר?.).• ״ז. זירבעדצװײנ איז א װונדעדרעכער זאסרעד, א טיכטיקעד ארנאניזאטאר. פאדאן צגױי גדויסע אדבעטן אין דעם ״רעקםיקאן״: אײן אחבעט װענן נארדאפדען און ד־ צווײטע װעגן יעקב נאררין. ד• ב״דע אדבעטן זענען אנגעפ־קעײעט מיט דאטן, טיט פדאנראמען פון אויםירונגען און רעדהויפט סיט מײנוגגען םגן פארשײרענע קדיטיקער און היםטאדיקער סון ײדישן טעאטעד װענן די צוױי זייקן פון ײדייטן מעאט־גד. עס א־ז באמת א גדו־םע ארבעט רער םארנעס א־ז אויף דרײ נרויסע בענרע־. עם איז א פדאבט־באגד םיט א םך, זײער א סך בירדעד״. װ. אטמראװיסזסי אי\ ״5{ירװערװװ״ וגױ־יאר?): ״רער ״רעקםיקאן״ א־ז זײעד א ײיכטיק און זײער אן אינפאר־ מאטױוביךאין ױער ײדישערטעאטער־ריטעדאטוד. עםקוסט זירבער־ צװ״נן רעם נדעסטן ראנק און דעם פײנםטן קאמפרימענט פאר זײן ארבעט״• װיליאװ?רלי\ אי\ ״װאג״ ולױ־רןזר?.): ״א םאםע זײער אינטערעסאנטעד רעזע־שטאף. םון די רעבינם־ באשדײבוגגען באקענט מען זיך םיט םיר סענסשן, פון זועלכע מען האט ז״עד ווײנ״ק נעהערט, אבער ײאם האבן,היפש בײנעסדאנן צום טעאטעד ארם קורסור־אינםטיטוציע. דער געײײנרעכער ר״ענער םון א בסך, װאם האט ריב צו רײענען אוו־ך װענן טעאטעד־רעבן, װעט דא געפינען אן אוצר. פאד אים װערט או־םנעדעקט דער ׳שרײער פון א םך באר־ססקײטן. פאר פאך־רײמ א־ז אזא בוך םון ד־עם גרעםטן װעדט״, ל. װלאך אי\ די ״ײריטע װצגלװ״ וװילארגולװיגו.).■ ״עם איז די נעש־כטע םון ײדישן מעאטער א־ן קנאפע אכט ־ונדערט װערסיעגפ עזם איז א פאדביקער ראמאן אין אן א ׳עיעוד קאפיטרעך. אין עטיעבע װערטער, אםסמאר קוים אין א זאױ, איז עם געארננ-עין ז־רבערצװ״נן צו פאדװאגדרען טו־טן ארכיװ־מאמעריאר אין צאפרדיקן רעזע־שמאף״. װאר? ױרי אי\ גטװרגאל ״טי?אג$)״: ״א העדרעכעד םאנומענט םאר די הײנטיקע רעכעדיקע בויער און א נארז־ענע מצסה םאר די סארטירער אנן פיאנערן, פאר די באשאםער פון ״רישן טעאטע־״. ג. װראג? אי\ ״װארױבר הײגװ״•• ״דאם בחך איז ארויסנעגעבן םיט זארנ. א סוזיה םאד די אויגן. דעד ,־עדאקטאר און זײנע נעטרײעי םיטארבעטעד קאנעין שטארץ זײן אויםן ערשטן באנד. דער ערשטער ״אקט״ איז שוין א דער־ פאר■״ א היםטארישער פארדינםט. דודך דעם װערק זועט זיך זיר־ בערצװײג ארײן פארשרײבן אין דער נעשיכטע םון ײד־שן טעאטער״. א. אלװי אי\ ״װרײגג ארגיזגװזגר־טיװיװוג״ וגױ־יאר?).• ״איר באקענט זיך אויך דורך די ביאנראפיעס מיט די בא־ צױננען פון ״דישן עירם אין ארע װינקרען םון רער װערט צום יידישן טעאטעד אין יידישן אקט־אר. רע,־ ״רעקםיקאן״ איז דערי־ בער נישם נאר ײדישע טעאטער־נעשיכמע, נאר אויך ײדישע קירסוד־ נעשייכטע בכרר. עם איז באשערט געװען, אז אונזערע צװ״ ורסנם— זאמן רײזען און־זרםן זירבערצײײנ — זארן ם#־ אונז שאםן די יעקםיקאנען פון ריטעראטור און טעאטעד. דער ײדישער עורם, װאס האט אז.וי ריב טעאטער, ײארט א םך נעוײינען פון באקענען זיך מימ ד• ביאנדאםיעס סון די מענטשן, װאם שאםן דאם טעאטער״. װ״ליאװ ט(ןי(ן א-י\ יי65הזו'7!זס׳ו <£11 1^1 16/*7״: ״עם איז אײנגטרעך א ביאנראםישער װערטערבוך םון ארע, ויאס זענען איז װערכן עס אח איםן געװען פארבונדן מימ דער ״דישער בינע. די ביאגדאםיעם װענן די רעבעךיקע סענסשן קומען