Literarishe bleter · 1932-05-17 · 22 (17.5.1932) · p. [Seite]

ד2 װאי 1932 1113.33 27 עד. 50 ג׳יבסעד יזןדע-ענע עדײ/?־םפראו״פזפ אי?וסםרידםגנ װאםשריפט פאר ־יילעדאביוד 1■ טןיאמעראוןקונםמ יזרריל פאר<?אג 3.קקעצרק,וזארש^ ס # ד י ס •שז/עד׳/ םימ װאם קוםאיך איצט?ײן פוילן (יגז ברי\\ ב\ רי ״ליסיטראריפיב ביסלזטר■׳^ יטפיאט אין װין, איז ׳נא־ין קײן םיטן דישט געווען סון דעם ברדזשעמ, און איך האב געסוזט טעלעגרא&ירן קיין אסעריסע צו אראנזשירן פיט א ׳םיף־נעזעא׳טאסמ אחנז צוריסצוםירן יזיין נױ־יארק. ם׳איז געװען א פאנטאסט״טע אוגטער:עסו:נ. א נראכריעזע. און װאלט איך נעימינט, װ/זלט איך :;>ך אס1!)< דאס אײגעגע נעסון, װײל דער קינסטלער״עער דע־םאלנ א״ין רי םדײד און באנײסטעדוגג, וואס די שו״םם־דער האבן צוד״ק נעבדאכט פון אייראםע, איז נעזוען א נאר־נאר ינרויסע באלוינוגג. דער צוױ״טער ׳שטן — ס׳הײ׳סמ דער אײגועגער — האס זיך װידער באװיזן אין נעוטטאיט םון נ״עט־םאר״כמאגענע טעאענראסעס צװי׳שן דעם די.־עקטא־ םון װארשעװער ״גאורא׳שטיג״י״רטעאטע־ און מיר, װען איך הא.ב מיט צװײ יאר צודיין גאסטראלירט אין בוענאם־ אײרעום. איך האב נעגארט צו זײן אין םוילן און האב נעםידט םאר־ האנדלוגטען צו קומעין נאססראלירן טיס די ׳בו״עפילער אין זואר׳שע. די טעלעינראסעם, װעלבע זעגען גע׳שיקט נעװארן צו מיר אין פוילײש, זענען נעװען אזעלבע מאדנע, אז די סאליאקן יהארט יהאבן נעטעגהס, אז ס׳איז ׳שפאניש, און די ׳שפאניעד — אז ס׳איז םױלי׳ש. און אײדער װאס־װען האט מיך ר. נוסקין צוריקגערוםן קײן אטעריקע לויט א םראפאז־צייע םון עדעלינזטײנען טיר צ.ו געבן זײן טעא׳טער אין סעממד־עװעגױ, אין איך בין דאן צודיקגעסאו־ן סײן נױ־יארק. װען איך בין צוריסנעסוטען סײן אמערײזע, האב איך מיטן גאגצן הארצן נעדאגקט אט יעגעם טעליענדאםי׳שן ׳צטן, װעלכער האט ניע׳מטע־ט טײן סומען קײן פוילן. וױיל ב׳האב מארימטאגען, איז ס׳װאלט נעװען א טעות צו קומען סײן װאו־שע און אט אזו• כאם־לאפ צריגוייםשטעלן ארער ׳שפילץ מיט א דארטײזער טרופע מיט ,יױיגיק צגנרײטוגנען. וױיל װי גוט די ׳נזו״שפילע־ א־ן ׳װאר־ג׳ע זאלן ני׳שט זײן — און איך חער, אז הארט געםיניען זיך א סד םײנע טאילענטן, — װאלמ דאך ני׳מט מעגלעך נעװען םאד מיר צו געבן םאר׳מטעלוגגען םון דעט קאליבר, װעלכע סיר האבן נענעבן און אטעריקע. אײן נרויסן טעות האב איך נעמאכט, יװאם איך האב טיך נע־ לואזט פארבעטן צוריק קײן נױ־יארק, װען איך בין געװען אין דרום־ אטעריקע. א׳ך האב דארט בײ מײן קבלת־םנים אםיצ״על דערקלערט, אז איך האב קאנקרעטע פלעגעד צו ישאםן אן אלוװעלטלעכן ײדי׳טן קוגגארטעאטער, אז איך װיל םארן איבעד אלע צענט.־אלע ײדישע שטעט אין אײראפע און זיך באקענען מיט די ׳מו״שפילערײטע בחות און אדנאניזירן אן אעטערעםאנסע טהופע אין,אײראפע, און אםשר ברעגנען א פאר אמיעריקאנעו־ ׳םײשפילער םון מײן סרופע. דאם לעצטע איז נאטירלעך א שװערע זאך, וױיל װי רער אםעריקאנעד חשובער םרײנט רעדאק־ טאר! א־ך האב נעװאו _ טיט סײן שרײבן אין די ״, טע־ ףארישע בלעטער״ ב־ז איך בין נעקומען קײן .־אריז, און רא, :אכן פארשטענ־ דיקן זיך מיט מײן אימט־ע־ סאריא ה׳ לעװיטאװ, איז םיר זיכעד נעװארן, א; יויך קום ק״ן װא־שע און אויך אין אנדעדע שטעט םון פו״לן אװף טײן קאנצ*ז־ט־ טודנע אין אײראפע. אין סײן אפםאך איז איצט, דאם זעד ערשטעד און װ־נטיק־ סמעד פונקט, אז עס סוזן אדאנזשירט װערן םא־ סיר גזארױז טװארז אויםטריטן אין װאו־שע, לארז, װילנע און לעסבערג. איך האב אזא פונקט ארײגנעשטעלט אויף אן אננעזעענעם ארס, וױיל צװישן פוילן און סיר איז רא א שסן, װאס דעדלאזט נישט, איך זאל זיך אריבערכאםן די פו־לישע נרעגעץ. אין 1924 האט יזיך דער שטן ב>.וױזן אין נעשמאלס םון א םילם״אונטערגעטער. ידאן אױ מען געקומען צו מיר טיטן םארשלואג צו םראדוצחרן דעם ײדישן םילס ״יזכור״, עס איז נעװען בעת אװ־ זערע נאסטשפילן אין װין. טיר האבן זיך אזוי םארפילסט, אז םיר תאבן זיך םארש&עסעקט מיטן סעואן אין נױ־יארק און אננע־ הויבן סיט א חודש שפעטער. איך תאב זי.ך יארנלאגנ נישט נעקענט סוהצ זײן, װאס כ׳דאב םארלוירן די נעלעננהייט צו קוסען דאן קײן *וילן, כאטש איך צװי״םל, צי כ׳װאלט רעםאלט ׳נעקא־״ט יטאםן די םינאגצ״עלע סיטלען צו ברעננען ד• טרופע קײן פוילן. וױיל לאנראן, םאריז און זױן דאבן נעבראכט איבער צוױי און םעדציק שויזגט דאלאר םארלוסטן. נ־שט געקוקט אויף דעם :*■־עסטן אינ־ טערעם םון דעם עולם אין די דרײ שטעס איז נישט סענלעך;עװען צוריקצובאקוסען אט יעגעם ריזיקן קאפיסאל, װאם ס׳האט נעקאסט צז בױעגנען אזא גחויסע טרופע און כםעט א שיף מ־ט דעקארואציעס <ץין אייראפע. די *זרלזסטן זענען סעםאלן אויף סיר און אויף א פאר םחײגס סײגע אין אסעריקע. װען סיר האבן גע־ 1 <*4