Literarishe bleter · 1932-05-06 · 19 (6.5.1932) · p. Seite 304

לױזפראו־יפזפ בי85זר ג\ײ. 9י ו8\1.4 ש זיים 304 ה ע ג >) ך ק $ ן 1 װ $ ר ש ט םדים אדלעסהא 0י\ אירפ װאדפ־פאוצפו־סױ איץ װןורפיפ.) ראנעז י8ױ׳ןאיצערייס איז ז׳ער םרופע, א\ן אויך זײ דאועז ׳*•יאץ. מוז זי נײסט אוסבאדינגט שפיצן א רא׳צ, װעט זי די דאצ ח*יד אפטרעסז פאר א חברטע. זי איז שטענדיק גרײמ יעדן *ז אירע חברים צו דמ׳צםן. די הינמעד־קוציסךאטסאסםער וזאט אויוי איר ביז איצט סײז שום השפעה כישט נעהאמ. זי איז וױ״ט פון יז*רעד טעאטראיצער אעטריגע. טאםירט עפעם איז טרוסע, אדעד אין אמזער מעאטער־װעלטל, טען רעדט שוין װענן דעם אין אלע נארדעדאבן, עס וױיסן שוין דערםון אלע בינע־ א־בעםעד םון דעם עלעקטראטעגניקעד ביז צוס קוציסן־שטעלער. — אדלעססא װעט זײן די לעצטע, װאס װעט אײד אגקוקן מיט א באר םארוװגרערטעי אוינז — און םרענן: ״װאס איז דא נעשעז? איז ראס טאיזע אמת? איך האיב ראך;אדני׳עט געװוםט... אוםסענלעך.־ אזא תמיסותהיסי״ט רופט אםט אד.ויס א נעלעוכטער בײ די אקטיארן. עם איז א םאקט, זי זעמ נישמ און העחט גישם, װאס בײ עטעצן פרױואט טוס זיך. איר אינסערעםידס מער די סאדעדנע אײדאםעישע ליטעראטור, די נײע שטרעמונגען אין מאדעדנעם טע־ אטעד, — דאס איז איר װעלוט ױיעד אינמעףעסאנט איז צו אבסעדװירן, װי זי זיצמ אין גאדדעדאבע. לויט דער מאדיזע (רעדנדיק סיסן אסטיארישן לשון) איז זי דאך אן ערשטע אקטריםע, אבעד לויטן םארהא׳צטן זיך וועט דער, װאם םאן זי נישט, קײנסאל נישמ װיםן, אז דאם איז די פרעטיעדשע סון דער ,װילגעד טדוםעי״. װילט איר, למשצ, הינטער דער בינע װיםן, װו אן אקטיאר געםינט זיך, ברויכמ איר נישט לאננ זוכן — איטן קול װעט איר שוין װיסן, אין װעלכער נאר־ דעראבע ער איז... אדלעסקא איז תמיד אזױ שט< קאנצעגטרירט, אז מען וזעדט זי נישט, און סעין זעט זי גישט. קוסט איר ארײן צו איר אין נאדדעדאבע, װעט איר זען, װי באשײדן זי זיצט. קוקט ארײן אין איר שםינעלע, קלױבט אין שאכטל פון ל״סנערם שסינקען, מיט אירע פײנע דינע סיננער, זיצט אנן צײבנט טיטן שמיםט און דאם איירעלע םנים ענדעדט םון צײט צו צײט דעם אויםדרוק די םאסקע איז םארטיק... זי נײט ארוים און שטעלט זיך בײ די קוליםן און װארט... דעד אינםפיציענט רארױ איר קיעסאל נישט דערסאנען איר אויםטריט. סאר אן אויםטריט, רעדט זי סיט קײנעם נישט, זי שטײמ און װארט סיט אינערצעכעד קאנטעטםלאציע, ביז זי נײט ארוים אויוי דעד בינזג יעדע דאל, װאם זי שםילט, איז בײ איד טיוי םסיכאלאניש אדודכנעטראכגנ װענן יעדער קרעאציע, װואם זי שאפט, קאן זי דרײסט יהאצטן א םארטראינ. איד ערודיציע און רי אנםנעהויערע אײנגעבוירענע אינטעצינעגץ ניט איר רי מענצעכקײט צ.ו אנאצױיר; יעדע נעשטאצט. אצס קינסטצערין איז זי ױיער ארבעטסזאם. םאר א םרעטיערע איז זי באשעפטיקמ בי״טאנ און בײנאכנג זי קאן הונדערט סאצ איבעדחזרן א פראזע, ביז זי דערפיצט, אז דעד זאי׳ז איז ריכטיק אקצענטירט. זי איז קײנטאצ נישט צוםרידן. האט זי אין א ראצ דעם נדעםטן דערםאצנ, הויבט זי ערשט אן צו סראבטן: װאם סיט מען װײטער? טען טאר דאך נישט שטײן בצײבן — דער שוישפיצער איז קײנסאצ נישט םארטיק! זי פארשמי״ט, װי אצע נדויסע קינםט־ צערינם, זיך גישס צו צאזן פאדשיכורן פון די נרויםע דערפאצגן. אנטפצעקט איר עטעץ א ײנעם געדאנק, א גײעם טעאטראצן אוים־ סו, םר״ט זי זיך קינדעריש, װערט באגײםטערט און תטיד טרויסצ זי װאס סער צו צערנען אוז צו שאםן םאר דעם מאדערנעם ״דישן טעאטער. , י א שײנער באטיטשעצי־קאפ, אװאצער, עכט־קצאםישער שטערן, ברוין־טונקעצע אויגן, װאס קוקן סיט קינדערישער נאײוקײט אין דער צוקונפט. עצםאנט־בײניקע הענט — װי בײ די רענעסאנם־ פאדאנעס. שצאנקע אריםטאקראטישע םיגור, באװעגמ זיך צײכט םאסנאבוציש... אפט דערסאנמ זי אן אװזערע ביבצישע געשטאצטן: וזו־יב ארלפפעא רבקה, רחצ, תסר, װי סיר םצעגן זײ זען אויח די נעמעצער, בײ די סײסטער פון דעם פרי־רענעםאגס. שוין איבער צען יאר אויה דער ײדישער ביגע, האט זי נאך נישט םארצוירן איר קינדערישן דײץ און חן. דאם איז רי אײדצםטע נעשטאצט םון אונזער שוישפיצער־משםחה. אצץ איז שײן, אצץ נעםעצט איר, אוסעטום דעט זי נאר דאס עסטעמישע. צו א־רע אויערן דערנײען נישט ק״ן שום טעאטראצע רביצות. תמיד קאגצענטרידט, זעט זי כ*עט גארנישט, װאס אריום איר טוט זיך. װערט אבעיר בארירט א פראבצעם, א טעאטראצעד, א ציטע־ רארישער, אדער אן אצװעצטצעכער, צעבט זי אויך, װי םון חצום, און דאס, װאם זי װעט זאנן, װעט זײן ידאס אינטערעםאנטסטע םרים ארצעםקא םארמאנט א סך ערודיציע, און נישט נאר צװישן ײדישע שוישפיצעד, ינאר אםיצו בײ די אוסװרחעוצם װעט איר זעצטן םרעםן אן אקטריםע סיט אזא אינטעצעקט. אין ידעם פרט דערסאגט זי די װעצט־באריטמע שוישפיצערינס: םארא בערנאר, עצעאגאדא רווע און עציזאבעט בערננער. איד איז צנסרי פרעסד דאס געםיצ פון קנאה, (װאם איז, צײ־ דעד, זײער םארשפרײט בײ אקמיארן), זי פרייט זיך, װען אידם א חבר, ארער חברטע האבן דערםאצנ. דעדט סעז װעגן שמעצן א נײע פיעםע, ײעט זי שטענריק געדעגקען, אז עם זעגען נאך םא־ א־, ,נד׳