Literarishe bleter · 1932-05-06 · 19 (6.5.1932) · p. Seite 302

ריסיפואוילמע בלווגזעך ןץ\ז. 9י ןפו*.) זיים 302 דאם פוך, ױאם סהאפ אמאדשם איבעדגעלײענם נישער שיף, זוןזס םארט סיי] אר׳דישראצ. א םארסרה־׳טחורהמער פאטראכט ער די אזיפנערויטטע פאםאדפירן, ווןזס פארן האפעדדיק, פריש און פרייאעך. אין מזרצן אבער פי<ט ער שוין זייע־ ניכע אנטוישוננ. ״זײ אבער, די צוציקעם, וױיםן נאך דערװײצ בישט םון דעם. זײ זעגען םריש און פרײצעך און זענען זיכער, אז רער ײד אין יצאנד דארט װעט זיך סיט זײ טײאן טיטן ביסן אזן נישט דעד־?אזן זײ ד״־ננערן... טאנצט סען דערװײל אונטערן טאסט פין בא־ גײםטערטע טענער, — א גרום צו ארנזעד ליבן מזרח...״ רער װאנדערנדיקער בחור זעט שוין פארוים א ביאד םזן זייער צוסונםט אין איץ־ישראל: ״װען די םרישע בעסצעך פיט די װײסע הזמטצעך, דודכנע־ טרוקנט פון דער הײםער װן, וועלן װערן טונקעלער, אביסל אײנ־ נעשרוטפענער, װעט זיך זײ שוין נישט גלוסטן אכטוננ צו נעבן אויפן פענדעלע און יעדע פאר מינוט זיך שטעלן ״הקשב״ און זינגען ״והתקוה״... ראן, װען די הײזלעך װעלן װערן אפגער-בענער אביםל און דעד טאנן ני׳שט נענונ זעטיק — ׳ותט זיך בײ זיי דאם פײערצ אין די אוען ענרערן אויף שפיז׳אעך... זײ װעלן װערן שארך דזרכדריננענדיק אויף אלע און אלעטען״... וױיטער טראכמ ער: ״טאנחטעגלעך װעט איר זײ באנענענען שטײן אין די רײען פארן ״הסתדרות״ מיט נאך א םך ארבעטסלאזע, אנטזישט אזן צדות אנניעזאפט, לעכצנדיק נאך א שט־קל ברזיט״. מיט אן אויםנעלאשן הארץ שפאט ער גא-ליק איבער רי חלומות פון לעבנסלזםטיקע אזן טרוימערישע אידעאליסטן, װאם לא״ זיך פול מיט לעבן ״צום נײעם לעבן״... א דערשלאנענער װערט ער װיז־ער צוריקנעפידט טיט א צװײ׳טן דאספעד אין דער באגל״טונג םזן א פאליצײ־װאך. דארט באנעגנט ער זיך טיט א סימפאטישן עלטערן איטאליענער, װעלכער װערט צו אים ניך צונעבונדן אזן װי״ומ אים ארזים פיל איבערונעגעבנקײט. דאס לעבן אויר דער שיח איז אזיך נישט זײער םרײלעך, אםילו די שיר־ארבעטער קאנען נישמ פארטראגן זײן אנװעזנהײט אזן םארפאלגן אים. איבער די אלעקסאגדריער נאםן םירמ מען אים נעשלאםן אין קײטן. עם לויפן אים נאך סלײנע אראבישע ױננלעוך, שטעסן ארוים די צזננען אזן שרײען אים נאך ״באלשעװיק!״. מען האלט אים אין פאליצײ־װאך צוזאמען מיט שמוציקע אראבער... ער ווערט שוין נוט באקאגט אויױ אל־ע פארמן אלס געסעראעכעי בלינידער פאםאזשיר, װעלכן מ׳דארח אויסמײדן. מ׳פאקט אים װידער אויױ א שיױ און מ/ײט אים שויז װידער םידן אין תפיםוז. א דײך פארפאלק פון אױעריקע שטעלט זיך אײן און ראטעװעט אים ארוים סון די פאליצײס הענט. זײ באצאלן פאר אים םאר דעד שיסםקאדטע אזן ער פארט שוין ענדלעך װי א ״נאדמאלער״ פאםאזשיר. ער שטײנט אפ אין אר׳רישראל אזן לאזט זיך אין דעד ריכמונג צו די קבוצות און קאלאניעם, בבדי אויפםנײ אגצוהויבן דאם צעבן צוזאמען מיט די איבעדיקע בלאסע און אויםנעהוננערמיז חברים. ראס איז דער ערשטער נרוש, װאס די ײדישע לימעדאטור בא־ קומט פון ײדישן לעבן אין מזרח. דאם בזך פארמאגט אײנצלנע קינםטלערישע מאמענטן. אלץ איז נעשילדערט פליםיק און לײכט אבער צו־שיטעדלעך אזן פלאך אין מיט קנאפער ביצדעדישקייט די שפראך איז םארנאבלעםיקט, די זאצן זענען נישט איבעריק נוט נעבויט אין אלנעקײין אבער איז דער ש׳טאױ אן אינטעדעסאנםע■־.?עא פ'כקי1לשטײי צד אףכזעדע פדריכט! ײילט איר, אז רי ״ליט, בלעטער׳' זאלן אזיך אויף װײטע־ דערשײנען אן איבערײם, דארפט איר זען צװישן אײערע באקאלמע אויםצוזאמלען אבאגענטן םאר אוגזער צי״טשריםמ. י ארזזיװפפראציב ״ליסו. ב׳ר (ןפנור ב. י. יהלגנז• ״איר גגיל אגיײנזו..." ״ארלאג או\ בגכהאגדלונג א. ליטליג, גוארשע, 932ו. ם׳איז נישט קלאר, צי דאס דאזיקע בוך דארױ פאררעסנט װערן צו ליטעראטיר. יעדנפא׳קם איז עס א בזך, װאס לײעגט זיך גע־ שמאק, טען ווערט ניך מיסגעריסן א׳ון מ׳פאלגט ׳שפאגעג׳ד נאך דעם נא׳ננ פון די נעשעעגישן. איז עס א טאנבוך? מעמוארן? כראניק? אפשד גלאט א דער־ צײלונג? שװער דעיויר- צו ענטםעד;. ם׳אי׳ז פאראן סון דעם אלעמען צו־ביםלעך. אויף יעין ט־יט שפירמ סען אבער ארויס די װאר־ האפטיקײט פון דעפ :עשילדערטן. דער .אריע׳נט — איננאנצן אן אומבאקאנט נעביט אין דער ״דישעד ליטעראסור — װערט דא באשייבן נ־שט דורך קײן פאכטענישן שדײבער, נאר דודך א ױנגנ־ מאן א הל׳וץ, װאס װאנדערט אן אנטוישטער אזן פארב־טע׳־טעד א־בער מדינ׳ות. דער אויסאד װײזט נ־שט ארויס קײן ליטערארישע פ׳־עטענזיעס,;אר פילט פשוט א נויטײענדיקײט איבערצודעדצײלן דאש אלץ, װאס ער האט אלײן אייעינעלעבט. דעד נישט־פאכמעני־ שער ארט שר״בן הײבט לעצטגם אן צו זײן מאדערן. דער ליטע־ רארישער צעך האט שוין אביסל דערעםן רעם הײנמצײטיקן איבער־ נעזעמיקטן לײעניער, אזן מ׳חלשט נאך א פאד פרישע, לעבןגדיקע װערטער. אין דעם בוך װעדט דעדצײלס װענן דעם טדל פון א חלוץ, װאפ זובט א הויק װינקל. אין דער אמתן איז עס גאר א פארשטעל־ טער נע-׳ונדניק, װעלכער קען אין ערגעץ נישט ׳נעפינען קײן מנוחה. עפעם אן אומרו טרײבט אים פון א־ט צו ארט. ער קען אין ערגעץ נ־שט א־יגײארצלען זיך,;אר ער אײלט תמיד ״מיט פאדצװ־יפלטע עקשנות־טייט צו א ניי מוטיק לעבן״. פאדשטײט זיך, אז ־אס ״נײע מוט־קע לעבן״ א־ז נישט מער, װי א בלענדנדיק פײערי, װאס סאר־ פירט, אבער אן דעם פײעדל װאלט פשוט דאס בידגע לעבן :עװען טייב. ער פארלאזט איץ־ישדאל, אן אנטוישטער אזן צע׳בראכעגער, פאיט עד זוכן א ״גיי לעבן״. װוהין? עה לאזט זיך םירן סון צופאל. װערמ א׳ײף דעם װענ פאר־אלטן און איבערגעשיקט אין סאראנטין, װאס נעםינט זיך אין לײװנטענע בײדלעך. אין א געדיכטע־ םינ־ םטערניש ־אט ער צוזאסען מיט א בלינדן אראבער פארביאכט די נאכט אין טײט־שדעק. עס װאיען די שאקאלן, די געװאלטן פאר־ טויבן די אויערן, מיט װילדן נעװײן און נעיאםער רײסן זײ רי יטטריק פונם געצעלמ. דער אלטעד בלינדער אראבער האלט א־ן א״ן נאותרן: ״אלא—אלא!״. על פי טעות איז דער בחור ארײנגעפאלן, אגשטאט קײן אלעק־ סאנדריע, גאר קײן קאיר, שפעטער פארט ער צ׳וריק קײן אלעק־ םאנדריע, ער ײאנדערמ אן אויסגעשעפמע,־ איבער די גאסן פון א פרעמדעד יקטאט. ענדלעך דערשלאנט ער זיך שפעט ב־ינאכט צו א ײד־שער אבסניה או־ף דער האמאםיל־נאס. באקעגט ז׳יך אין א קאםײ מיט א הבדה ײדישע ױנגעל״ט־יװאגלער סון פוילן, ליטע און אוקדאינע. מאדנע פענטשן זענען רי דאזיקע ױנגעלײטלעך. עד שטײמ־צו צו דעד חבדה און ווערט איינער םון די ״יענ־קע״. די גוט־ברודע׳־שע קאמפאניע געפ־נט או־ם פארשײדענע המצאזת, װי אזוי זיך אדויפצובאק׳־מען אויף א שיף אלם בלינדע פאסאלשיד;. דעדװײל איז דאס לעבן אין אלעקסאנדריע ביטער, אבער ט׳קויפט פנדעסמװענן בײם נרעק צוױי קלײנע ברײטדעך און מ׳פ׳־אװעט ״פארשװענדעריש״ א םעודה, ״װי לאנג נאר ס׳אי׳ז םאראן א זיאס טע׳־, איז דײב שמעיה!״... אט כאפט ער זיך ארויף אויף דער שיף, פארשטעקס זיך ערנעץ אין א באהעלטעניש, שפעמער באקענט ער זיך מיט םארשײדענע פאסאזשיר;. פיבערט אין שדעק, טאמער סרענט טען בײ אים דא־ קומענטן. אן אפנעריםעגער, א סידער און הונגעריקער שלײכט ער זיך ארום װי א שאסן א־בער די שיף־װינקלען... מ׳כאפט א־ם און ׳ער װעדט באלד איבע־סראנספארטידט אויף א צוױיטער שיף, װאס שװ־ממ אפ צוריק קײן אלעקםאגרריע. ער דערשלאגט זיך ײי עס איז אלס נעהילף־דינער אין קיך, דארט שטילט ער עטװאם זײן הונגער. אין אלעקסאנדריע הײבט זיך װידער אן א םריש אזיס־ פרענעניש װענן דאקומענטן. ער שטײנט אויף אויף אן איטאליע־