Literarishe bleter · 1932-04-29 · 18 (29.4.1932) · p. Seite 289

ז־יס 289 ריפפראריפזפ גז־פפמור *י ח־ז*) פ>ן וו?אך ןןאך טעאטער אױ הינםט ןןןן זעקם ״די־דע בינעם איז ײ*ר*ע זענעז געדרען דדינטיד״ ידם־צןב צעםיק: איז לינזע־ יאםן*שן>־ײן איד* קןןסינסקא און זיגמונצ טורקןןװ אין דודװיק דוערנעיס ״״רזעד דאטבע^ טיע״; אין קאמינסקי־טעאטעי — ״לײדיק• ג״ער״ סימ דודװיק ז#ץ; אין ,׳עדיזעום״־ םעאצער — הזןם םען א, יסגעדיםמעי־ם ״פ-נסד.״ און ׳״איעף״׳; אין ׳,םק^למ״־םעאםער ־םפידם עידי *דדיער אין ״די אײביקע בדה״; אין םןודקס־ :ועאםער ם־־עםן אויף דינה הזןדפערין אין סעם בי־זזנעצקי אין ״די גרוישע ירו״סה״ און א־ן ׳,זיענפחיד״־כועאםער — מ*ים קז>ר>%וז>װא ־־ ״דעם יעקעדס םעבמערד״. — מען װזןדמ געװען ןיל צופדידענע־*, װען םיר פארמאגן אכ־דםאם <> — נ*ז־ 3 טעןןטע־ן׳ *נעי ס ז>דן זײן אםתע׳ ־עכגזע גרופעס מיפ גוםע אי־טיםטן אין גיםן ־ספילן! ןןןן םא־יס •סוװז־ץ זופירמ איצם אין :ױ־ױןריק א נײע סיעסע ״דע־ נײע־ םעעדס״ פון דעם *דפאניזון דראסאםו־ג פױןנציסקא 6*ננדס#ס• אין דע־ פיעםע איז ע־ אויפגעט־אטן אין א־גענטי־ ־סע׳ טד^מוזזוקע 13׳ װ• 34*• ||}| כידך ־*װיט׳ג איז זןפגעפאי־ן אויף א פא• ײאבן קײן .דעטדו>:ד און דיטע אויף א יײ פא־לעזונגען ןןןן דע־ ײדייטעי ליטע־אםן־א־ן זיסודנאדיסמן־ קרוב אין תד־אביב גיפ איגט *־ויס א זזןסל־ יוך ״סיר״. דעיי פאיד#ג ׳,אין צוים״ אין תל־ אבינ האט אי־ויסגעגעבן א דיטע־*־ײס העפט ״טיר״• ןןן אין ״חביסה״ פירט מען אויף, װי י>ר קאנט׳ ה• רײװיקס ״קײטן״ און אין ,׳אדזי״ ה• לײװיקס ״טאפ״. בײ בײדן זןיע־ איז נײבב אנגעגעבן׳ זןז די דר*מעס זענען איבעיגעזעגט פון ײדיזו. אויי םיאיז יעכט אויפגופײן דעם ײדייסן לייװיק׳ מעג מען דאך זןנװײזן, אז די פיעםעס זענען געתז־יבן אין ײדײד ןןןן דע־ חײ־יא־יקע־ קאנגיעיס פון די פען־ קרובן קומט פאי־ אין חוד׳ס םזןי אין יודאפעסויט• רי םיטגדידע־ סון ײדיטן פען־קלוב׳ װאס װידן *לס געסט באזוכן דעם פען־ק^נג־עס׳ װעי־ן גע־ בעטן זיך םיךודן אין דע־ £#יודאדטו:ג £יז ײדיטן פען־קד־ב אין ווא־־טע. נע• מיט טװןן־צן טפידן: א• װיכ*גױןד>ןװ׳ ־. ם־יד׳ ד,. זעדינסקןן׳ װ• גזןדדפאדן, ־בקה װײנ־ טװארגבע־ג, ליובע קאדיסאן. דעם 14־טן םןןי פ^-־ט במןריס טװאו־ץ אפ קײן אײ־אפע. ז״נע ע־תזטע אוי*טריםן װי״דן זײן אין פאר־יז. ןןןן זלמן זידבערגװ״ג׳ דער '־עדאקטאר *ון ״רעקסיקאן פון ײדײדן טעאטע־" איז א־ויס־ געפא־ן אויף # טוד איבעי די ײדיטע טטעט און ־מהןטדעך אין אמע־יקע אין ענינים פון ״דעקםיק#ן״. ער װעט ־טאפן אבןןנענטן פ#רן ,׳יעקסיד&ן״ װי אויך קדויבן םןןטעײןןלן פאי זײן ווערק• |1ןן אין ריגע איז גדדיןןםן געװזן־ן די קונםט־ אויס*טםע.וכג פון די דעטלענדיזדדיטװײטע ײדי־ טע קינסטלע־. זי איז באזוסט געװזןין דויך איבער 1000 פערז*ן. ןןןן בערמא געיסםעז ענדיקט אײע דערםיידג־ ־ײבע גיןםט־מידן אין ריגע• ןןןן אין בי*ליםמ*ק הןןם אויהגע-דטערט זײכע בירדער י. ראםבוים• ןןןן ס־ים ^ײעסקוז׳ די באוװםטע ײדיטע אר־ טיסשין׳ װ*ס האט די גאכורע צײט געמילמ די דיוי*דרוןלן בײ דע־ ״װילנע־ טױפע׳/ איז דעגסנס אויסגעטראטן סיט גױיס דערםאדג אין א״געבע רעציטןןציעױןװנמן *>יז קחיקע• וש נעלי קעססאן ־טפילם אי״ט אין יעלגיע• ןןןן ם#נע קמץ שמעוט אוים זײגע בילדער אין קר^קע. ומן מןדזעד ״ןןרחמ״ ־סםילט מיט עיפ#לג דאס <>3־טע פ־וןג־׳אם ״םײגל אין דעי דוםםן״• ןסן ר*ז* או־ן הײמאן יאקובזןװימ־ד זענען גע־ קומען ק״ן אמעריקע• זײ װעלן אויםטי׳עטן אין גױ־יארק. רס$7קס$ר נחמן םייזיל ןןןן די .,ד.א*גן־1ר'יה״.:" £״;־: *יצ- רע: סז־ייזײ?; י.י־יר״ פון איר עזזיסטענין. ='*•: דע-דיגען א גרזיסע- יזבד־גרסע-■ ײ8ב האל= 4•) ז״םן ןןןן א• דעיעלעס ה*= :!*רענדיקט א ד-ממע .•טייןגקי־במלין״. די ד-אסע :יןזמייס פון 11 ײלדער׳ עס וזעין אין איר ,)-ויפגעסי־-ז אזיםע- סדאױקי און ססארין אויך א ר״ אכדע-ע ־א־ קאנבדן סיירער פון -אסלגדאדבאגד. ןןןן אוי,׳ דעם 20—28• א£-יי װע־ס צונויפ־ געיו!; אין סװז^גיאן דוי־ך דעי סװעניויאנע- א£ס״רוגג פון דע- װילנע- ייד• יילדונגס־גע־ װדידייסס א ראיאן־^ילסוי־עאנןע־־ענץ £ין סװענ־ ינייינער געגעז• סד־־היוס: פ־יע״רעסע דע-עפע- :יגג; בסגײסוסגען; :א־יססן פון די ע-סע-ן -עפע-אכזן ״קולסור-קדייזן און די יסול־. ביר־ דוגג^סעםיקיים אין געזעדיסיןפסרעבע- קאס׳ אין ימסעגל. ביבליייסעק־װעזן אין אונזעד פ-אװינץ• ןןןן ב• סוםץזינסקי הייס געהיירסן 8 פא־דעזונג איז העיסענעװ איבער ה• דייװיקס ״גולם״• ןןןן אהרן ײבע-םאנב קעי־פע- װע-ס איבע-גזך פירס פון םיראקױז ק״ז :יו־יא-ק. װי :אקאנס, איז א• ליבעײמאן. דער גײנדעיי פון ״די׳סן סאעיאדיזם. באגיינגען זערבסססארד אין יאי 1880 און ז״ן קבר געסינס זיך זינס עםדעסע און פומיק '8י אן א נמובה נזזוץ דעס ״די׳סן 'יח־׳עולם. ןןןן לסנוד דעס דערס״נוען פון דעס ע-וססן נוםער *ון דעם קולטודײויןסנימ־יסט ״יידי-״. ייי־דסם א״ן די ״דייסע קולסװ־גועזעדשספס אין ניי־י^דק 8 גרויהן ומרקס־ביינקעס• אזעדבע ב#נ- קעטן װעדן א״נגעןירדגט װעדן א'1 ש^ר־סיידענע בװייגן פון דער ״ד״סעז־ קולםור־געזעליםאסס• *יז ,.״דיש״ זענען אייגגעלאדן די װיססיקםסע ״ד• שריפםיסמעלעד *ון *סעיינזע און א"י8*ע■ לייטעראםור אױ נוד־^םײ■ ןא אין נױײזןרקער אסט*#ר־האטעל איז £*— גאנגענע ורזןך :*?)דנעקוסען >* גר.־יסלר באנקעמ לסבוד דעם 50*יאריקן ױביל״ סון דער י*די* ־בע־ פרעסע אין אםעריקע• אוישן ב#נקעט האבן זיך באט״ליקט ** 400 פ>ןר׳סמײער סון דעד ײדי־טער אינםעליכענץ אין אמעריקע- דער ב#נ־ קעש איז ארגאניזירט דורך דעם י. ל. פרץ ישד׳ ייבער־שזןײיז׳ די הכנסה אױ בא־םטיסט לטובה ־י *ןרבעםסדזןזע ײדי־בע ׳דריפט־טטעלער און :•בורגאליסםן. סיט יעדעס זענען *ןױיסגעטיזןטן -עי פוןױיךיןר שון 8ייך־דרײבער-ש#רײן ד״ר א• קאראלניק׳ דער ר״דןןקטאר שון ״םוןרגן־ ז־סורנאל״ סרץ װערתיק׳ ־עדאקטאי פון ,׳באג״ ד״ר מארגא־בעס, דירעקטאר פון ״פארװעדטס״ י• װלאדעק׳ דער פראפעסאר םון נױײארקעי שט^טײסן קאדעדז־ב מ• ר- קאהען און די פאי־ תט״ערין פון אמעריקאבער •בײפטסטעלעײפאי־ באבד *־ןי אוירװין >4 אנד.; די י־עדנעד האבן אונטערגע׳טםראבן די גרויסע דערגרײכונגען און ודב**עה סון דער ײדײדער פיעסע אין אכעייקע. ״פופביק י_אי ײדײטע פרעסע — דאס איז גריגג אױימורעדן׳ — ־מ־ײבט דער נױ־יארקעי .׳פארװערטס״ — אבער װיפל מי און אדבעמ היגטער דעם •טטײט, װיסל דײדן און מארטירער־ טאסט אי פון די יידי׳דע פאלקס־מאסן׳ אי פון זײערע שרײבער ליגן אין *ם די װערםער.״ ₪ די ױבילײ־פײערונג לכבוד דוד פיגסקיס ׳יס־םן געבוירגשאג איז אדורך מיט גרויס דער־ פאדג• ס״זענען געקומען עום אװגמ ארום דרײ טויזנט מעבט׳דן• דעם אװגט האמ געעטנט ל• סי־ געל״ םעקרעטאר פון ״דישן נאציאנאלן איבעטעײ פיד־עאנד. פארזיצער פון אװנט איז געװען ד״ר ־,. זשיכלאװסקי׳ וועלכער חאט געגעפן אן אפ״ *דאשונג פון פינסקיס *טאפן• םיט באג־יסוסגען זענען אויפגעםרןןטן י. אפאמאשו, מאײ בדאון׳ י• סײטמןןן׳ ױםף שלאסבעי־ג. דוד פינסקי ה>ןט אין זײן רעדע געזןןגט׳ >ןז ער *ײלמ ני״טט זייגע לעבזויק י>ןר לעבן׳ נ*־ זײנע *ערטיק יאר ליטע־ ־אייש שאסן• ער פילט זיך יונג׳ ער איז *ול טיט שאפונגס־קיעפמן׳ אזן עי־ מןפם נ*ך 9 סך אויפטוםון אין זײן לעבן. ער חז>מ אנגעװיזן׳ אז די פױכטבןןדסטע יןןרן אין זײן שאפן זענען געײען די לעטםע טען י>ן־. >ןכעי דורך דעי י"= ראם מען איס ווײניק געלײעגט• פינסקי האט גע־ ענדיקם מים א ׳רוף צו דער מ>ןסע, >ןז זי זאל י־יענען די ײדישע ליםעחןטור׳ װ*ס איז רײך און פול םיט ױגנם-אוז שזןפונגס־ענערגיע• — גאך דעד רעדע איז פא־געקומלן א רײכער ק׳אנ־ ג־עחם ט״ל. ויש צום װ*מועװער ײדישן פעךקלוב קומען א׳ >ןפם ווענדונגען *ח מר׳בײדענע פען־קלוען ״עגן צו־שטעלן זײ איבערזעצונגען פון דער די״בער ליגרלראםו־י אויף דיי־סכ׳ פױןנצויזיש׳ ענגדיש און ןןנדעחע ״טפ־^כז• די סארװוןלטונג שיז ״דישן פעך׳קלוב װענדט זיך דעריבער צו ד' אלע״ יחןס קאנען איבערזעצן פון ײדיש אויף *נ־עיע שטדןןכן, זײ ז&לן זיך שטעלן אין סןןר־ נ־גױנג םים דעד סארײמלםוגג פון קלוב׳ װןןיי־