Literarishe bleter · 1932-04-22 · 17 (22.4.1932) · p. [Seite]

22 א^רין־ 1932 £1בת€1ר*ס1 22 ג׳יעטער יזןדעיעגע 13"( 50 גר. יד־טש־אר־עןע א־־־פגלדירט;י װאעשריפמ פאד ־׳בלגידאבי־ד ■■ פאריקאג ב.קקעצק*ן.וזארשע טעאפזנזדאוןקונסע 17 ידץידוד א. א^סי/גין׳י^דק דעד אמעדיקא ג ע ד דינעזאן ןנוסילנוכנו ײנורסינוץ־ א\י3\?בר פ\\ װב\ י. גזיבי?(זגז.) ני׳טט. זוװײפן רי אאע אעע׳שטעצטע אין די ״רעליף״־אדנאניזאציעם, איז עד דער א״כציקעד, װאס אדבעט אופזיםט; עד, װעאכער טוט די שװערםטע ארבעט, די שװארצםטע אידבעט. פען דאט בכאא נישט נעװוםט, םון װאם אט דאם קאײנגע־ דואקםענע, שװאכע פענטשא אעבט, עפעם װי טען װאאט זיך :אד־ נ־שט געקענט פאדשטעאן, אז ער םידט בכאא אן איכדױוידועא אעבן, אז ער דארף עפעם, אז ער האט א פדוי מיט קינדער — און װען האט עד דען צײט פאר אזזינע זאכן, אז עד איז א״ביק באשעפטיקט פיט אנדערע? האט מען אים בײנאכט געזען אין א ײדיש טעאטער אדוםנײענדיק מיט א רעמפעאע, אנװײזנדיק דעם עואם ד־ זיץ־ פיעצעד, איז טען בײ זיך זיכער נעװען, אז די פאדשטעיוננ איז ססתסא א בענעפ־ם סאר עטעצן. אבעד דאם איז;עװען םיניקענם קװאא םון חױנה. יארךאאנג איז ער נעװען אן אנגעשטעאטער אין ײדישן טעאטער, אן ״אשער״, װי דאם ה״סט אויף ענגאיש, דאם הי״םט אײנער, װאם װײזט די טעאטער־באזוכעד, װו זײ זיצן אין אװנט, נאבדעם, זוי סיניקעפ איז פאדטיק נעװאהן מיט זײן אדבעט פאד אנדעדע, פאד שרײבעד און םתם סענטשן, האט זיך דאם שוואנע סענטשר אװעעעשארט אין טעאטעד אריין, פאר־ קויםט זײ:ע עטרעבע פדײע שעה םאר א מאנעדן רוין, קײנסאר זיך נישט באקראנט פאד ק״נעם, ק״נמאצ נישט נערעדט װענן זיך. איז מען טאקע נישט װײניק איבעדאשט נעװען צו העדן, אז אט דער מיניקעם האט אויך א םרוי און דערװאקסענע קיגדער, אײנער אן אינזשעניר, אײנעד אן ארװאקאט — *צאי םראים! מיניקעס און א סאטיריע? װען פארבדעגגט ער םיט זײנע בני־בית, אז אםירי ש&עט אין אװנמ, נאכן טעאטער, לויםט ער ערשט צו םארזאמלונ־ נען יטובת הכלצ? אן אםתער טיפ םון א צמד־װאװניס אױ ער געװען, אט דער םיניקעם, װאם האט זײן אײנן צעבן אויםגעצעבט אזוי שטיצ און טםתמא אויך יגעציטן, דורבנעםאכט!זלערצײ יסורים — װער וױים - דען, װאם טיט אט דעם שטיצן מענטשז האט פאסידט? טען האט בצויז געװוםט, אז דער מענטש ארבעט, טוט, שםאיעט םאר א װעצט םיט מעכטשן, אן צוין, אן א נוט װארט אםיצו, און װען מ׳האט דא נישט צאננ צוריק, אויף א םיטיע םון י. צ. פרץ־שרײבער־םארײן, אננענומען א רעזאצוציע, װאם האט מיניקעסן נעמאכט פאר א צעבנס־צעננצעכן ערן־טיטגציד םון םארײן — האט עד םיט טרערן אין די אוינן נעדאגקט און געדאנקט םאר דעם כבוד. ראם איז געזוען דאט ערשטע טאצ אין זײן צעבן, װאם עד האט נעקרינן אביםצ כבוד, אביסצ אנערקענונג, און ער איז נישט ינעװײנט :עװען דעדצו, אט דער צטד־וװאײניק און באנציע שוױינ. נישטא נאך א טיפ אזא אין דער גאנצער שרײבערישער םשסחה, נישט אין אמעדיקע א׳ון נישט, בין איך זיכער, ערגעץ אנדערש. האמ םען אים טאקע גישמ אפנעשאצט און זיך נוט־ םוסיק בעװיצצמ אויף זײן חשבון. אסטטאל האט םען אים גערוםן דעד אמעריקאנער רינעזאן — דאם איז דער נאמען, װאס שצום אש האט נענעבן חנן י. םיניקעםן, באצד זוי ער האט אים ראם ערשמע מאצ באנענגט םיט יארן צורײג און רער דאזיקער נאטען האט זיך צו אים אויסגעצײכנט :עפאסט. א קצײךנעמיק־ ם־קער, א שװאכער און א זײדענער, א נוטמוטיקער, שטענדיק נרײט צו טון א טובה, צו צױפן םאר יענעם, םארן יחיד און פאדן כצצ. דער אונטערשײד צװישן װארשעװעד און אסעריקאנער דינעזאן איז בצויז נעװען דעדין, ײאם דער ערשטער האט נעװירמעט זיין צעב; דערהויפט אײן שרינאזשטעצער, אײן חבר, פרצן, בעת דער צװײמער, דער אמעריקאנער, האט נצײך נעדינט אצע יידישע שרײבער, אצטע און ױננע. װי יעקב דינעזאן, האט אויך חנן ־. םיניקעם, זײע־ אםט םארנעסן, אז ער אצײן איז אויך א שריפטשטעצער, אזוי באשעבטיקמ איז עד נעװען םיט באדינען די אנדערע פען־מענמשן. עס איז נישט נעװען ק״ן שרײבער־שע אונטערנעפוננ, צי דאם אייז געווען םתם א קאנצעדס, אדער באצ, צי א ױביצײ אדער א בענעםים םאר א נױטצ״ד׳גדיקן סאצענע, װו טיניקעם זאצ נישט זײן דער הויפט־ מוזותן. מען האט טאקע אויסגעװײצמ א קאסימעמ אויף אנםירן די אדבעט, םאבן די הכנות, אבער שטענדיק איז שוין אזוי אוים־ נעקומען, אז דער פאקטישער טוער איז נעײען מיניקעם — און נעטון האט ער פאר צען, םאר הונדערט: נעדוננען דעס זאצ, םא־ נאנדערנעסײצט די ביצעטן, אצ״ן נעצאםן אין די רעדאקציעש טיט נאטיצן װעגן דער אונמערנעטוגנ און דורכנעםירט רי אנדערע נויטיקע ארבעטן. איז עם געקומען צו א צװיה םון א קאצענע, איז װידער טי־ ניקעם נעװען דער הויפט־םחותן. ער איז ארוטגעצאםן א םאר־ שמאיעטער, נצי״ך א נאעינמער טענטש םון דער אײנענער םאםיציע װאצט םון חזר װעצט אװע׳ק; א שרײבערישע צװיה אן םײ״יקעםן איז זיך אין נױ־יארק טםש אוטמענצעך םארצושסעצן. דערנזאיר, אז םיניקעם א־ז איצט אצײן נעשטארבן, און דער צוױה־קאטיטעט איז נעזעםן און באטראכט פצענער, ײי דורכצוםירן די צװיה אױף אן איינררוקסםוצן אוםן, האט םען זיך אפט םארנעםן אנ׳ן נעסוקט צו דער טיר מים םארװונדערוגנ, װאם םיניקעם איז נאך נישטא, צו העצםן אראנזשירן רי צװיה. און נישט נאר אין דער שר״בערישער װעצט ד״אט מיניקעם נעצעבט אין פארצויף םון די 45 יאר, ײאם ער איז געװען אין אטעריקע. דוהך דער צײט איז נישט נעװען קײן אײן םאצקס־באװע־ נוננ, קײן אײן היצף־׳אונטערנעסוננ, וװ םיניקעם זאצ נישט מיט־ העצםן. תטיד פאריאנמ, םארנומען, תטיד האמ מען אים נעזען אן ׳־ אײצנריקן, צויםנדיקן םאר די טצחסה - קרבנות, םאר נוים ־ צי״דנדיקע שר״בער אין אײדאםע און אין אטע־ דיקע; און אצע האבן נעװוסט, אז ער נעטט דערםאר קײן נראשן