Literarishe bleter · 1932-03-25 · 13 (25.3.1932) · p. Seite 209

1^ לי**ח<ךי©<ו ברמסיעך בץ^ 209 3>^ ןןאך צ> וואך סעווסער אױ הונסם סס אין די װאא״העווער ײדישע בזזמזםערן גײס זיך ד*)ס רע1ן די= זײן נאמירלעבן גמנג• אין אײן טע*טעי איז א ײ#ך בעסעד. א׳ין אי *ײײםן — ד־געד■ האם סען די םעג גדמילצ *ום יידםן מאי־ ״אזע<י .און ״אלץ פאר קינדעי״׳ גײם *צוין אויך א 75 סא־י• ניזד ״איעכיע כזדובד" װעם בקײב גײן ״דעי!*יב׳סלסבדך• •דנײדע־," און זאץ גרײם .׳דעס רײדיקגײעײ׳*. אויך אין ״סקארא, קוסם א נײע רעװי־פיאגיאס• אין די איבעליקע סעיןםע־־ן ג״ען די *ײע׳ידיקע אדיפ־ פירונגען• סען יעדם םכח גוןסנדספירן פון *ירי אדרעי און אויך װעגן גערי עעםמ*>נם קומען. דאס ײגער ארםיססי־סע וועדמד גרײצ זיך גו ןײעין דעם 5ו־יאײץן ױבירײ פון דעם אר״ םיספ אבי־הם אײנעס• ס״װערם געגרײם <• היר״ע־ בײנס ״**ײוא־־ען װינער,' מיסן אנם״ר סון בעימ נערסםען. ₪ אין דוזאסענהאנג דימ דעי קײסײסעי ל*גע עונם ײדי־סן =ע*=־׳ד־ איז אסע־־ישע ת#ס דער ״פ^ױוערסם** געעפםמ א מעאסע־־דעבזזםע׳ עו װעלנער ס״זענען אײנגעלמדן די ןןנגעזעענםםע ״דיםן וןחסישםן• דוןס ער־םםע װארס ײעגן דעמ סע#םער־דךיזיס ה>ןס געהאם אוי;״ די םיארסן *ונם ״,םזןרװערססי, ױםף רומ״סינסעי סןן דער לאדזעי קלײנעונסס-םעאכע־ ״יו־־ס״ (^נס• ס• ביוןדערזאן) ד.#ט רעצסנס גענעבן א סר^גי־אס סון די בעםםע זײנע נוםעין א׳ נ׳ ״ר*דז ־יןסס ״סוין װידעי״• •ים ׳םרוס איז גע־ געבן געװיןין דעד נדסעי ״בײסאג אויפן לוןדזעי־ נ״עם מ#יק'׳. אװ *א׳י זײן אפפאין קײן אײרוןפע אויף דעס ץ#נ*עי־:דסור םיעס אויף מ^ריס?זװא-רץ אין *ירןןרעדס־יע אין * נײעי ■יעסע ׳.דלי־ געפוןנגע־ נער גאס״ סרן םסאני״סן סרוןרענםיא סאנסםיא• יעז־סי — מ• ״דװאי־ץ די תוי9ס־י*רע וןלס ״נעםמנגענער נאס״ ־םסירס ס• *סװאייץ• ם״שסילן אין דע׳י־ ■יעסע ד#דא װײסמוןן• סעס קעשסין׳ רױבע לאןדיסיןן׳ װוןלף גוןרדפוןדען א א• — ד• *שװוןיץ גדײם א ״דײםן סוןן־פילס — ׳םדוס אשס ״וןנקר מוןזעס,'• — אינם *ידם װעלן זיך באסײליקן ון י־ײ בוןקאנםע ײדי״סע ןןרםיסםן• א1 די ״י״גע םעוזטעי־־ססודיע אין ריגע ה#כ אויפגעםײט מוןריעים ,׳דער רופא איבעדגעװןןלד׳־׳ װוןס דשןם מדוורק אויסגעבוסען ב״ם ײדישן ס׳עאםער־עולם• סןן די גוןםבמיידן *ון בערטא געיםםען אין דיגע װעיז *רץ פוןדגעזעים■ די לזמסטע אויםילונג — א• ב׳רומם ■יעסע ״סענע־ר סעגן אין ידםן אקט א גרויםער קינםטלעריםעי־ דיװער־ טיססענט מים מ יײ ס§עדיעל־אײ:געל#דענע ארםיסםיזפע קרעסםן׳ ןןן נוןך זען ־װוןכן ־מילן האם געניון ־סליפ ■#יענדיקס אײע גוןםםע*ילן אין װילנע• םיחאבן זיך אין װידנעי פוןלקס־םמטער וןנגעהוינן די אויםםדיטן עוון גיזי ח״דן און *סלםה ^ייזוןמענס אין דעי־ וןיעי־עםע ״ד#ם קלעזםעדל׳/ רעךןןקס^י נ ח מ ן מ י י ז י ל *נין *ון ייװא װעפ •):געױפן וועין *.•'פ; :•זנזעז *ון יוםן• װינ#גחיד*װ * די נױ־יןדקעי =ע#=ע-לייו-.*1די־געוע- •=•)*= (״טעאידיג׳וו װעדגע ד.א= א יארײ=נדיקע מי=גדידעי?א*=׳ װןמ זיך אנגע־דלאס; ווי א *וו״ג אין דעי ״די—ער קול=ו—געזעדמאפמ דעד ״מעאליג* װעם *וזאסען מי= דעי קו:ש=- קאםיםיע פון דע־ ק״ג ויעד*ן ביויען א :ע=ער ״דילר=עא=ע', גרינרן =עא=ע—םעקזויעם און דדאסאםימע םשודיעס אאיװ• די אפי*יערע אינסםאריױנג פונם ״מעאליג״ װי א *װ״ג ןון רער ״. ק• ג• איז :א*==יס= אוין• דעם ״':־=; סעיץ. * * דייד א■ סוקדוני איז אאגעפא*;!ין ניו־ יארק ק״ן א״ייאמע• םיאיו!ארגעקומען א־ן דעם ״דימן קודמוי־וזויז אן אװנמ ב״ דע־ יא־ מ״ליקונג *ון ד.. ד״וויק• ניגעי. דוד •ינםקי דייר א• ר,איאי:ינן. ד־י י• •מאיקי• מאייפ מװא-ן■ :• זו■ נאדדנערג• ןןן אין ווידנע תויבמ זיך אן א גדויסע אקדיע םםובח דעי ״די־דע- •=••'. םי= דעי אקייע ײע= אנםירן ב• =אבא=ינםק׳, װאפ איז :׳•== ראנג סעקוםען *ון ארגענ=יגע• ןא אוין• זונמאג דעם (>2־מן ד.. וז• איז יא־ ׳סםיסט געװען אן אווגמ *רן ״יונג־װידנע״. םיזענעז אכאנםירמ *ו י״ענען ו״ע־ע װע-ק ד״זער וואלף׳ א• וואגלעי׳ ייענאד םאדאװ״נדדיק• מכיםון בהן און מ־גה לעװין• אי״נשיײװאימ — זדםן ר״זען■ * אין נױ-יאר? איז *אינעקומען אן אוונב ױ ׳. ל• םאדאמוםס 25־יאייקעי דימע־אי״דע- מעםיק״מ• סאלאמומ האם זיך אויך יאמ״דיקבו אין דער ״די־דער מול־באװעגונג• אינפ אװ:= האבן זיך באם״דיקפ א■ י״יען■ א• רוזקי. :ח :*=ו= א. א• ןןןן דוד *ינםקי האב אנגעזיייבן א :״ע *יעסע .,ארזאבי'. — א פאמייע אין 4 אקבון• די *יעסע איז אוי*גע*ירמ געווארן דורך דער ליםעראי״ד־ וייאסאפ״פעי געדעד־דאםם דעם 13־סן ה• ח• לבבוד דוד *ינסקיס יוביל״. וו• אין?אײנע װערם געגי״ם א לימעיאי״דעי יאסדבוך ״ידדיאכן׳'• םיװעלו ייך באם״ליקן םים לידער■ דערד״דונגען און עםייען •*רה א״זע;. יעקנ גאםליב• נתן נרינבלאם■ *ויעזר ה״םאן. יולזידע ראמזאן. ב• םאיראוויכדג. םיויעלן אויך אנם״- :עמען די ליםוו״דע דיבםעי. װאם גע־ *ינעז זיך איגם אין אנדערע לענדער. ווי ױדיקזא ג• י• גאםליב׳ דוד *ראם א• א• * אין נױ־יארק דעױד״נען א באנד דידעי *ון דעי ױנגער דיכםערין סיבמ די אן אין •דייחות *ון ״ײא האס באזוגם דאס •דםעםל םאניק ד״ר גערדוני- װעדבעד האם דחרן-געזירם א דערזאדגר״בע אקייע• םיאיז גע■ •=א*ז געײארן א געזעלשאפם *ר״גם *ון ״װא. * אין נױ־יא-קער *אילאג ״חיברו-בוך״ איז דעױדינען דער דריסער ם״ל *ון דעד ״ד״=עי גע־דיכםע (״דן אין םיסלאלםער) *ון ח• אפרתי. װעלבע וווינכז לעיםנס אין קע׳דענעײ• דאם בוך איז איבעױעים דורך *• םוםאינסרןי. ןן ■רא*• *• •דניאורםאן איז געקוםען אויף א ד״ *ארלעזוגגען ק״ן קאנאדע• ליטערזזטור, אןז לוד־יםזר ■ דער ס^־יאריקער ױביד״ *ון *־ז ״ײד־ ב״ן איז גע*״עים געװארן *ון דעי ״ד• קוד־ םור־געזעלזגאפם אין נױ־יארק דעם 25־םן *עבױ־ אר םים דער• *רעםיערע *ון היײדב״נם נ״ע־ רדאםע ..*יאנערן־. *ונם יעגן *ון די ״ד״דע קאלאניסםן אין ־א=נ*אר:א:ד• איגם זאדקס־ דעאםער• דאס םעאםעי איז געװען *.•ד־גע*אקם• כאך דער *ארםפעלוגג זענען געהאלםן געײארן ידעם *ון םנחם בארי״סא און •=. ניגער■ *יץ היידםב״ן׳ וואס איז אוי*נענומען געזואיז םי= •=םורם״=ער באג״סםערונג. ד.אם געהאלםן א רע־ רע• םיזענען אנגעקוסען!אגריסונגען *ון גאר הער װעלםי• *ר״פיק דעם 4־םן סערץ איז ב״ם ״דיםעראר״גן ור״סי״ *ון דער ״ד• ק• ג• *ארגעקוםען אז אװנפ לבבוד ו• הירםב״ן און אםתר םומיאנןדער• די געםם האבן *ארגער״ענם ז״קרע װעיק• *איםם״ער *ון *אר׳ם״דענע ״די־ =ע קודםװ-ארסאניזאייעם האבן באגריסם וו״ד ב״ן אזון אוסיאסיםער• ״ ױליב דער אאגעיאזנק״מ פון די ״ד״=ע ־אםםענער אין װארדועײער עפאמראם־ וועלנע זעגען נישפ םעקוםען יו דער לעיםער זייונג *ון •דםאסראם. איז א*געװאד*ן געװארן םיט א םער־ ה״ם *ון 2 •#םיםען די סובםידיע *אר ״וזא או׳ן .,ארם״, די ״ד״=ע *רעסע אין .װארםע האם *אדע*נםלעכם •=אר*ע :אםיין קן^ן די יענקי־ באאער׳ וועלכע םראגן ק״ן •=ום אחריוה נ״= פאר די ״דיםע קולםװ-ענינים. ד#רוו״ל •=״= די *דאגע װעגן די םויסידיעס *אי ״װא אונ־ םער א *יאגע־ג״כן1 ■ אין ניו־יארק איז מףואשו געװארן א יובי- י״־קאםיםעס אין ױזאסעגהאגג פיפ 50 יאי קולםורזןלע און ליםעראר״םע םעםיק״ם אין אמע־ -יקע• אין ׳וביל״־קאםיםעפ ג״ען אר״ן: אב■ קאהאן, די׳ר א• קארארניק• *יץ ײיעיניק־ ד״' - זשיםלאײסקי• יעקב *״דסאן• דואים לי*סקי ב• װלאדעק• די *״ערונג איז באיגםיספ אויף ״נםאג דעם 10־םן איריל• ■ ,׳דער םאג *ון 20־םן םערץ — וועדם גע־ יאגם אין דער גאכיץ *ון ד< א״נאידנער *ון דער לעםײ=-ליםװי=עד אויםםםעלוכג *ון ״די• =ע קינםםרער — וועפ ז״ז * געידדענ״ד אין רע־ קולםײ־געשיבםע *ון ״ד״*ן לעבן אין די :אדםיאע יענדער — אין דעם םאנ ע*נפ זיך אין ריגע די ב׳םוחסוחדיקע בילדעו-אויסםםעלונג פון די דעםיםע און ליםוו״אע ״די־םע קינסםלעו־״• ווערן אויםגעםםעלם א 180 ארבעםן *ון 22 קינסםלער• םיקוסט אויך ארא• *ון קאװגע אן נקסקורסיע *ון ענ^עםע און דר״םיק סאן ם*ע־ ייעל ױ דעי אויסאםעלונג• — םיװאלם געורען * ױעידי ווען אפ די או ׳ס*=סעלוגג ווערם אראי- '-עביאכם ק״ן וואדםע דורך דער ״ד״=ער קונםכר ביעדוסאפם אין װאױסע• ■ דער באוײםםער ״ד״עער אעערן-זינגער יוםף :י נאגראדאײ. וואם װוינם איים אין אםעריקע־ *אם אר״נגעאיקס א גרעסעי־ע םוםע *אר דעם *זן ״װא און אויך א ס־עםערע באד זאכן זיו״ דעם םעאסער-םוז״• א״ן *יםער אינם נ״עם