Literarishe bleter · 1932-03-18 · 12 (18.3.1932) · p. Seite 191

4 זייט 191 לירפרןזריפזפ בדפיריזזר \גזז. גי ד. ס^דיעסק׳/ןןזןד׳ןוז דײנעײםיקע םאוועםישע שדײכער שיינען עון רי יזליינצעכע און באגרענעצטע באאעבאטיש־סאײנב־ר־ נעראעכע אינטערעםן, װאם זענען םאװצארפס נעװארן דורך די בא־ ר״ננוננען םון דער;אכרעװאאוציאנערעד צי״ט און װערן זייער לעכערצעך אפגעיעפינאט אין זייערע ם־עטענזיעם אויף פוגטור, א.ויױ פיאאזאםיע און צײטנוױיז או־ך אויױ פאל״ט־׳נזער אידעאאאניע. מיט דעם ראזיסן אוםענדידעך״איבערחזרנריקן זיך פערםאנאז־גז איז עננ פארבונדן זא׳גזטכזעניןאס אר׳ט דערצײלן — זײן בוכטע און קוידיעד׳עע ׳נזפדאך, אויױ װע׳צכע עס דעדן םיי די העלדן פון זײן נאװע׳צע, םײ דער אויטאר אלײן — דער דערציילער. די דאזישע ־נזפדאך צײכנט זיך אויס מיט איר בונטער אעסםיס. רי גראבאעכע, ספעציפי׳נזע דעד־׳נזפראך, װאס האט אין זיך טיױ אײננעזאפט אײ־ ניסע סאנצעלארי׳נזע רעדנםארטן, פארט זיך אויױ א זעאטענועם אוםן צונויױ מיט די אויבנאויםיס־אײנגעאײננטע עיןעסענטן פון רער אבסט־אקטער טע־םינאאאניע. דא באנעגענען זיך אויך דאם נישט־ נעאוננענע און אומצװעסטעסיסע באנוצן זיך םיט איטערארישע װערטער (״א חינטא םון דער פודעא־ס־סטעם״, ״באויז אײן טיטא, אז ם׳איז א רירה״), און ראם ני׳שט סאנען זיך אן עצה געבן טיט די םארמען פון סאםפאיצירטן ם־נטאסםים (״אװי, אז םען האיט מיר אנגעטראטן אוילן פום, םון װעאכן עם איז טיר נעװארן א נע־ שװיר״) ניבן צו די נאװעאן א כאראסטער םון פאראדיעס. אין זאשט׳נזענסאם ׳נזאםן סאן מען אײבט נעםינען צוױי שטרא־ מען. די נאװעאן, װאם זענען ארײן אין דעם באנד ״חשובע ביד־ נער״, שטעאן טיט זיך ם׳ירוב פאר סורצענסע, םרײאעכע סןריאזן. רי העאדן זענען סאײנבירגער, װאם האבן זיך צונעפאסט צו די נאכרעװאאוציאנערע באדיננוננען. דא םינורירט אםמ דער סאם״נזער טאטױו םון דעם םאא׳נדפאר׳סטאנענעם נעםיא םון זעאבסט־אכמוננ, דא באנענענען םיר אםט ראם אעכעראעך־סאסישע םיסברויבן מיט פאאיטי׳נזע אאזוננען בײ די סאטע נעוױ״נאעכםטע ביתעדאעכע סא־ איזיעם, ײי, אמשא, ב׳נזעתן צוזאמענשטויס אויסן נאם, אדער אין ׳נזענס וכדוטה (״דער ארבעטס־סאסטױם״, ״ברױו אין רעדאסצ״ע״, ״אן עראעכער בירנער״ א. אנד.). די אאע נאװעאן שטעאן טים זיך םאר מוסטערן םון רײנעם סאמיזם, אסטםאא — אויך זײער אוירנ־ אויםיסו. נאר אן אנרער כאדאסטער ט־אנן זײנע פריסטע ״דערצײאוננען םון נאזאר איאאיטש הע>־ סינעבדוכאװ״, די ״ם״שישע זי״, ״איאא־ סע םופציס״ און אאע ״סענטימענטאע דערצײאווננען״. דעד או־טאד שיאדעדט דא די סאײנבידגער, װאס האבן נאך דער ,־עװאאיציע םאדאו״רן די שטאנדהאסטיסײט םון זייער מאטעריעאער און םאציא־ אער אאנע און אײדן כאעראײ טפאות אין זײערע טאנ־טענאעכע עססים, אין זײער םאםיא־ען־אעבן א. א. װ. רי אע נאװעאן זענען ז״ער אאננע. דער אויטאר ניט דא איבער ראס םיאאדאםירן װעגן זין םון םענטשאעכן אעבן; די אאע הויכע נעדאנסען סאיננען זײער סאםיש, וױיא ױי ײעדן איבערנענעבן אין טיפ־שע סאײנבירענ־אעכע װערטער. אבער װי סאמיש־נישטיס עם זאאן נישט ױין ד־ א־נמע־ רעסן און פארשטעאוננען םון די ראזיסע העאדן, ועען םיר פארט דעם שוידעראעכסטן טדאניזם פון ױיער גורא, און דער סאמײם םון אט דעם ציסא נאגתאן םארװאנדאט זיך אין הופאר, װאס דער־ מאנט צו־מאא גאנאאן (אזוי סאן מען םײ אין םוזשעט, סײ א־ן יעו שפראך םון זאשטשענקאס ״צינ״ נעפינען םיא ענאעבסײמ צו נאגאאם ״שינעא״). אויםאאכנדיס און אפשפאטנד־ס םון זיינע העאדן, שטעאט זיך זאשטשענסא אאם אויטאר ס״נמאא נישט העכער םון ז״ >*דן הויבס זיך נישט אויױ העכער פון זײער סוס־ײינסא. אט די זעאבע באאזב־ דיסע דערצײאערישסײט מערסט זיך אויך אין זײנע אויטאדישע הסדסות, אין ױין אויטאביאגראםיע, אין די אאע גאװעאן, װו ער אאײן איז דער הויפט־העאד. אפטםאא איז זײן סאטיזם רערםירט צום אנעסדאט, און דאם םאדםינעךט די באד״טחנג םון זײנע גאװעאן. 11״\ םיכאאיל זאשםשעבקא פאראן בײ מ. זאשטשענסא א זאכעאע אזא, אין װעאבער דער או־טאד דערצײאט, װי אײנםאא, ז־צנד״ס בײ ז־ך אינדערהײם און בדעכנריס ז״ך דעם סאפ איבער א טעמ־ג, האט צו אים אנגעסאונגען דער ט־עאעופאן. — חבר זאשטשענסא? — איך, װאס א־ז אייער בא־ :ער? — םיד וענען איצט אין סאוב. אונזערם א הבר האמ אונז נעבראבט א נײע דעדםינדונג, א ם־סראפאן, וואם אז מ־נן םא־ימיסט א־ם םיטן טעאעפאן, סאן מען הערן דעם אעסמאר פון פאר טויזנט םײא. װאאט איר אפשר אזוי גוט נעװען און אונז עפעם פא־אייענען פון אײערע סאונסטע זאכן, און דעד עואם ותט האבן הנאה... װעגן האנאדאר װעאן םיר דורכסוםען... — אויסנעצײכנס! זאשטשענסא הו־בט אן אײענען ױינע א הומאד־סט־שע נאװעאע, נאד באאד יג״אאנמ איםיאיבער די זעאבע שטים: — אנטשואדיסט, הבר, מען הערט אײך נישם, איד װעט ז־ך אםשד צוזעצן, כדי אײער מויא זאא אויססומען פונסט סעננאיבער דעם ם־סדאפאן. זאשטשענסא פאאגט, נאר באאד שאאנס םען אים װידעד און װידער איבעד אאץ טיט ני״ע אנוױיזוננען, וױ צו בייטן ױין פאזיציע. ענדאעך דעדהערט עד אין טעאעפאךרעדא א היאביס נעאעכטערנ — בירגער זאשטשענ־ ־א, איר זעט, פיד סאנען פון אײך אויך אפתוזסן! כא־כא־כא — םיר האבן זיך דא נעװעט, אז טען סען אײך אויך ארויםשטעאן צום נאר... און איר זעט... מיאא, — םארענדיסט זאשטשענסא, — צום נאר, איז צום נאר, אבעד א טעטע האב איך א נאאדענע. אט דאם סאײנע הוםארעססעאע, װעאכע איך האב דא געבראכט םון זכרון, איז ױיער כאראסטעריסטיש פאר דעם טאאענטפואן ױנגן רוסישן חוטאריסט טיכאיא זאשטשענסא. עו־ איז נעבוידן א־ן יאר ה189 אין פאאטאװע. זײן סאטעד איז נעװען א מאאער. דער ױננער זאשמשענסא האט שטודירט ױדיספרודענץ א־ן פעטערבורנע־ אנ־;ױוערסיטעט, ער האט אבער דעס סודס נ־שט פארענדיסש אין אין 1919 אװעס אויױ דעם םראנט אאס סרײװיאיסער. פון דעמאאט אן הויבט זיך אן א װונדעדאעך סאפיטא םון װאנרערוננען. ״איך :ין אויסנעװען נאנץ רוסאאנד. איך איך בין געװען א טעסאע־, נעםאדן אויױ יאנד צוזאםען מ־ט פ־אפעס־אנעאע חױת־יענעד סײן :יײאאנד (״נאװאיא זעמאיא״), נעװען א נעזעאן בײ א שיםטער, :אכדעם נעװארן א טעאעפאניסמ, א מיאיצ־אנעד, א פאאיצײ־ אגענט, א פראפעסיאנעאעד סארסן־שפיאער, א בױדאאיםט, אן אסטיאר, וױז־עד אװעס אאס םרײװיא־סעד אויםן פראנט — דאם כזאא שוין אין דער רויטער ארמײ. מײן ערשטע דערצײאוננ איז אפנעדדוסט נעװארן אין 1922". דער יגרונטױשאנר םון זאשטשענסאס שאםן איז די סאמישע '-אװעאע. אםיאו ױינע פעאיעטאנען פארװאנדאען זיך שטענדיס אין ה־רצע נאװעאן, און די שפראך איז די טיפישע זאשט׳דענסא־־ג־פדאך. דורכמאסנד״ק אזא װונדעראעך סאפינ^ אין זײן אעבן, דורכנײענדיס רודך פײער און װאםער און, טרעפנדיס אויױ זײן װענ אזי־ םיא בארשוינען, נוצט עד דאס אאץ אויס אין זיינע שײן־געטאסמע האמישע נאװעאן. רער שטענדיסער העאד פון דעם הומאריסמ — א־ז דערשטאטישער סאײנבירנער פון דער נאכרעװאאוציאנעדער עבאכע, אםטעד פון אאץ — דער סאיינעד אנגעשטעאטעד. דער ־י־ונט־ ''־יט־־ז םון די גאיװעאן — איז דער געדיכסער סאײכב״רנעראער־באאע־ :אט־שער שטײנעראעבן םיט אאע אפשנ־צאעך און נױאנםן םין זײן נאברעװאאוציאנערן סאאאריט; די כאראסטעריסטישע געשעענ־שן און מאטיװן זענען — שאימזאדיסע איבע, אומבא׳סװעמע װוינונגס־ נאד־נגווננען, כאזמ־אײ םאסעריעאע שװעריסײטן, צוזאמענשטויסן *•יו שסאנראאן אויױ דער גאם, אין טראמװא״־, אין שענס, אין א בא־ ״גנאטישער ד״רה וכזװמה. אויױ אזא אופן זעען םיר, אז די אא־ געטײנע סעמע פון זאשטשענסאס נאװעאן איז דאס סאמישע דער־