Literarishe bleter · 1932-02-19 · 8 (19.2.1932) · p. Seite 130

ליגוגוואריטזוז בד<זסי<1\־ *ן\ז. 8 ײי ז״ט 130 * פ>ן וואך צ> וואר סעאטער אוז הינםט ןןןן איז ודאדעעװעד דראמ• =עא=עי ״על״עים־ איז פיזחגזמדסען די רל־םע פןזײבםעדדנג £.־; ״אזעף״;רעייגי — ס• איניכב־י;). די םעג — די יאנג־דעיװאיסעסע פיעמיעדע £י! יי■ ל״־ װינןם .א-עסע מדדגה־ ןדעזסי — י• יאנױ ע.-ים). ןןןן לדדװיע זאע ספידם נאך ארע ״א פא־ קינדעד״• ער גדי•:: די )ויו״פע אדיפידדנג .דעד גזדן״• ןןןן דע־ װאדידעװע- עדדם האם ייך אפגעזעגנם סים יעקב רעבטציים■ דואס האם געהאצ אן אוי- םעדגעײייגדעבן דערפאיג• ד• דעזדסע װאנן איז דאם ״פארקם־נדעאםעי״ געדוען איבערפדדנד• םיאיז פארגעקדםען א געזעגענדנגם־אװנפ• רעבבזונייפ דועפ אדיפפדעפן אין לאדז• אין ״פאדקב־פעא־ פעד״ זדפילפ איצפ יעגינא צדקעי• ןןןן אין ״גענפיאי״־פעאפעד ג״פ אלץ ״חדבוה״ אדן אין ״גזקאלא״ די *עײי ״פאנזדפ ״דעדע־ פאגזדפ!". ןןןן פערפא געדםפען האפ פפארק אויפגענד־ סען אין ריגע אין ״קאםעייען־דאסע״• איזדפ גדייפ זי די באױחםפע פיעסע ״סאדאם איקפ״ ןןןן יאסעיע קזװאדנים אויפפײפן אין װאר־ •פעװער דיפעדאפן־פאייין דדיעין נאר איז• די פעג איז פאיגעקומען דע־ דזו־פעי אויפפ־יפ. אדיפער א צײיי ני־גפ־קסהדיקע נווםערן — זענען אלע איבעדיקע — גאנץ בידיקע סחורה, הן דעד םעקספ• ם״ די סוזיק אדן אויך ד*ס אוייפירן• אדן האס נעמם אזוי אוים! ןאן דאנערפפיק׳ דעם 18־פן ה. ח• קדמפ פאר די #רעסיערע פדן דעם 26־םן יוביליי־אראנראם פ.זן לאדזער ״ארחם״ (קיגםםל• אנפ• בדבה בדא־ דערזאן) א ד• נ• ״שםחויז ב״ ״דן״• — דאם 24־פע פ־אגיאם ״סילאבט פון דער וועלפ״ איז געגאנגען אין לאדז איבעד 80 םאל ןןןן נאך ״דעם צדיקם נםיעזז״ האפ א םארעײ־ םקי (ב״ דער באם״ליקונג *ון געניא יגלים) געגעבן אין װילנע א• דיסאװס ״יגמע יםראל״• ןןןן אין ״פאורװעחםם״ איז געבראבפ א נאםיץ ״נייע •גי״בער *ױי׳גן די ״דיאיע אקפיארץ״• עם װערפ דעדסאנם דער אקםיאר יזנחק פדיז- םאן■ דועלבעד פארעפנםדעבם אי*פ אין ״פאר־ װעחםם״ א גרעמערע דעדדיילונג ״א יאי *װייגן דעבן און פויפ״ (נןפ דערפ״נם איםגיבן אין א בידםאדם); ברדיך לוםעם• ױאם גיט ארויס א פד׳ד קינדלר־טדגױס און בערפא גע־קםע;. ײאס האפ אין די ״ליםעראי־י־גע בלעםער״ פאר־ עפנפלעבם א ר״ באראקםעריםםיקעס װעגן די באװוםםע ״ד״גע אקםיארן אין אםעריקע• אןן דעם 25־ופן פעברואר ײערם נעגעבן אין נױ־יארקער *אלקס־פעאםעד •רץ חיר־פב״נם נ״ע דדאסע ״ייאנעוץ״ לבבוד 6- היר׳גביינס 50יפן געבו י רנטאג. דעדז>קעז)ד נ ח מ ז ם י י ז י ל א ״די׳ןדורעלבלעבן?ןדל-ײעזן, װעלפער דארף זיך קאנסאלידירן אוםאפהענגיק פון באײנדערע ־סימות און ריכסו־נגען אין אים• אזוי־איום דא•? עי פאירײניקן אין זיך אויך ר א-נחענגע־* פון באזוכדערע פאליםײגע און געז־ידיצאפסדעבע גרופירונגען אין דער •גוד״באײעגונג. דעי פא־־ באנד העלפמ םימ׳ אז די ארגאניזאזויע פון דעי ײדיידער *דול זאד זיין געבויפ אויף די אויבנ־ אנגעײיזענע יסרדות. 0) דער פ־־ײע- •גול־פאד־ באנד;עספ אין אקציײן *נפײל אין די געזעל־ •גאפפלעבע׳ רשבפרעבע און פינאנציעלע אקציעס פא- דער ״דיעער זוול׳ ײ״זמ אויך ארויס אי־;יציאפיײ״ װי אזוי די ״די״דע *פול פאנאנדע— צובויען און צו פאי״דפארקן ווח בײ א פ״ן־געקריבעגעם עו<ם איז פאיגע־ קוםען אין ײא-כועײער ליפעראבן־פאיײן די פײעיונג פון •ד-ןואל לעהסאכס דרײסיק־יאײקעי פאיק־^א-־פעפיק״פ• אן אויפפי-לעבן -עפעראצ װעגן פאלקלאר און דדעגון?ומואד דעהנ־-אנס גרוי־ סע אויפפוען האפ געהאלכן ד׳״ד י. ׳פיפע-• סהאפ א;יך גע-עדפ ײעגן פאלקס־׳דאפן י. מ•;ײמאן• ס׳האבן באגריספ דעפ בעל־היובל סלך -אײיפיד (אין נאסען פון דייפע-אפן־פאי־ײןן״ י• יא״סונסקי (״װ*)׳ נ• מײזיל (םעז״קלוב)׳ ד׳״ר קארמאן (דאנד־קענפעני״פו■ ד*ס ״סלום־דו^רפ ה>ןפ געהאפ נה פײלוצקי• •נומואל לעהבאן האפ פא-געל״ענפ א״ניקע אינפערעסאנפע ״פילדערונ־ גען״ ײי סיאיז אים אויסגעקוכוען צו זאמדען פאפעײאדן. אין הײנפיקן נדםער געבן מי־- א״יכע פון די בילדע-׳ ײ*ס האפ ״ספא-ק אויס־ גענימען ב״ם עולם. נאך דעפ פ״ל איז פארגע־ דומען די קאנצעמװ$©פײדונג• סיזענען אויפגע־ פ-אפן ז״גאק לעװי׳ רי יונגע זינגעלין פ-ײלין פאלמאן׳ היר״דפעלר, לעםבעיגע-׳ ײעלבע האבן -עציפי-פ און געזינכען פאלקס־מעפױת׳ *אלקס־ רידע- פדן •פ• לעהסאנם ר״בע זאמלװגען• דער אײנגעגעבעכעי- אײנס ה#פ זיך געענדיקפ בײ א געהויבענע- ״ספימוכג נאך אײכס בײנאכפ•?©ע־ :רעי־ האש םען אין אן ענגערן קר״ז פון ש. -עהמאנס פר״נפ און פא-ערער *ארב-אבפ אין גע-פגעײס רעסס^ראן ביז ־פפעפ ב״נאכפ. דער צײײפאסער ױביל״ זון דעם בא־ דימפן ײדי״סן ״-יײפפשפעלער און דראםאפורג דוד פינסקי׳ 60 יאר דעבן און 40 יאי ליפע־ -א-י״פע םעפיקײפ, ײעפ געפײערפ ײערן אין נױ־יארק או׳ן אין פאדש״דענע גרעסערע שמעכ פון -׳ פאײיניקפע •ספאפן און קאנאדע. די ױביל״־פ״ערדנג אין כױ״יאי־ק װעט מרקוסען דעס 3־פן א&ריל. אין לאדז און אין ײימע זענען פארגע-. קומען געזעגענוכגס-רעעעראפן *ון זרובבל פאי ז״ן א&פארן קײן אסעריקע אין •םליחות פון צײדא• וסן דער קאײנער ״פאלקסבלאפ״ האפ ארויס־ געגעבן צו דעד צי־יאריקער עקזיספענץ פון דער צ״נזונג א גרויסן ױביל״־נרסער אין אויך א״נ־ ג־מרדנם אן אותפ• שו איז ל*נד$ן איז געפ״עחס געײ*רן דער 75־םער געבוירנבתזג פון ב^יוחסםן פיד*ל*ג *ון געלעךםן ד״ר גאסםער. ליטעראםור אױ של־יםור ןןןן אין עדפער פון 78 יא- איז אין תל־אביב נידגפא-בן דע- באײוספע- רוסײס־ײדײבע- •?ודיפפ־ספע-עד מ-דבי בן־עמי׳ װאס איז אויך ־\פ באקאנפ דעפ ײדיפן לעזער ©ןן זײנע דע— צײ-ינגע;. ײאס ער האפ פא-עפגפלעבפ אויך איין פא־כוײדענע ײדי״פע אויסגאבן. דער פאר־ ־נפא-בענעד איז געײען אײגער פון די נאענפ־ ספע פ-ײגפ פון מענדעלע׳ ״בלום״עליבם און ־ס• דובנאײ• אן אוייכפי-דעבע *פהאנדלוננ וועגן בן־עמי איז ־ע־־־-- ג;־־:־ *סן ־■ ־'-■ 2>-.*^■■-*• רי ץ ןןןן א ג־ו־ע לע-ער און *סול־פוער׳ ײאש רעפ־ יעזענפירן ד• אוםאמהענגיקע פיאקציע פון דעי צענפרארע- ײדי״סע- •דוד־א-גאכיזאציע אין פוילן האפ די לעצפע צײפ אפגעהאלסן אין ײילנע א רײ בא-אפונגען און פא־זאסלינגעז׳ אויןע ײעלבע עס זענען אויסגעארבעפ געװא־ן די יסודות פא־ א ב־ײפע־ מאכנדיקער באװע־ גונג לפובת דע- ײדײסע- ״דול• א -ײ פא־-אנ־ גען און דמהות זענען ב״בעת, אײיסגעזאגפ גע־ ײ*ין אין די א-פיקדען פון דעם באײוספן נױי־ פוער און פעדאגאג ג. פלודערמאבע- אין די ״ליפ• בלעפעי״• די גױפע האפ געפונען. אז סאיז נויפיק צו ״סאפן א פא-ײניקונג פון די ארע -אדיקאר־כאציאנאלע עדעסענסן׳ ײאכ האבן אן אומפאיפײאי״סן צוגאנג צו דע- *צול־פ-אבלעם. די דאזיקע פארײניקוכנ פפעדפ זיך ני־ספ דעפ ציל צו פאינעמען דאכ א-פ 2ון די עקזיסכײ־נ־ דיקע ״גױל־א-גאניזאציעפ׳ זי ״פפרעבפ דורדזװ־ פידן אי-ע אנ׳פויאונגען איי דער *ראקפײטע- פול־א-נעפ• ס׳איז אכגענימען געײארן דעי פעקספ פון א דעק-איאציע• :אך אן אויכפי-לעבן אר״נפי- ײעגן די ©-ינציצן פון דע- ״די״כעי פוד־באװעגונג׳ פידפ די דאזיקע דעקלא-אציע אויס: די אנהענגער פון אן אוכעארפייאיפז צוגאנ*. צ־ ־ע- ײדײדער *דול־פדאב-עם א־גאכי־ זירן זיך אויפן יסוד פון די פאיגכדיקע פאכ־ פולאפן: 1) די ״דײדע *דוי ורעלבע פפ״פ אוי־= דעם געתע-יקן פעדאגאגיסן ניײא׳ דא-.- ײעין די •דול פון דע- ײדי״דער כאציאכאריםעפ אין פוידן. 2| דאס *דליספ ני״דיפ אויפ׳ אז אין די איגעמײנע ־אמען פון דעפ ךידיידײועלפיעבן *דול־ײעזן זאלן זיך אויפבילדן פאי־יד״דענע פייז ש״לן׳ װזןפ אנפידפ-עבן די באזונדע-ע ־עבנפ־ אין קולפו־־אנידויאונגען אין דע- פ־א־ גיעסיװעי• ײדײדער געזערסאספלעבק״פ׳ מיפ פאיזיבערונג פין א סולעי א־יסןונאמיע פאי די דאזיקע פיפן- 3) די אלע פיפן פון ךער ״די־ד־ װעלפלעבער •דול דאיפן ז״ן פאיײניקפ אין אן אלגעמ״נער •דיל־אי־גאניזאציע׳ געבויפ אויפן פיינציפ פון םיפגלידער*דאפפ. מיםגלידער סון דעי ״די׳דע- *דול-ארגאניזאציע קאנען ז״ן אדע׳ ײאכ אנעיקעכען די װעדפלעכק״פ פון דער *דול אין יידיד׳ ײי די ליםודימ־״דפיאך פון דער ײדײדער *דוי- 4) די >ינהענגער פון דאזיקן קוק אויף דעם ״דײדן שול־ײעזן איגאניזירן זיך אין אן אומאםהענגיקן עול־פאי־באנד. 5) דער *דול־ פאיב*עד גרופיחמ ארום זיך אלע אנחענגער פון