Literarishe bleter · 1932-02-12 · 7 (12.2.1932) · p. [Seite]

*רײםיי?, 2\ 9(31\־\גור 932\ עד. גײנםעד יז}רעז*גע 9רײו 50 יל־םדדא •1ינו א־ק־סמדידטע װאכנעלדיפט פאד ־יפלעדאטוד ■■ פו;יאפועדאוןקונס<צ יזריריד פארקאג 3.קקעצק*ן,וזארש<< מעגד? ע?קי;/גי?-יז!>דק *דוח אין אונזער קולסװ־װעלס ר\־י\\ 9\\ 1י\-י$יר?.) טעאטעד״, און די דארסיקע םרופע שפילס אין רוםשינסהיס טזד אטער. ד• נעשעםטן זייערע האבן ויך עטװאם םאדבעםשרט, טייטטײנס געזןזגם. דעם פאייאיס טעאטער, װו ואע ת#זט נעסטארעװעגג האט נזן*ך זאצם אװעקפארן, איבערנענוסען םיכאיזעסמז, א,ין אאס גאסט איז אײננעצאדן נעװארן איזעססאנדער נדאנאך. דער נאםמ האט ײשט נעםונען פאר נױטיס צו אינפארםחרן ז״ך פריעד וװהין און צו װאס ע־ פארט, און דעריבער איז דער רעזוצטאט געװען א שרעקאעכער: עד האט בחיפזון(נישט צוציב זײן שוצד!) אויםנעפירט א דײטשישע פיעסע און נאכן ערשטן םפעקטאסל א־ז עס אירא&ג-ענומעז נעװאח. אויױ טארנן האט ז״ך שוין באװיזן םיכאצעםסא טיט זײן אםע־ •,־עטע, אבער אויך ער האט נעשפיצט בצויז א פאר טענ, און דאס טעאטער האט זיך םארטאכט און עס שטײט צ״דיק עד חױם. נראנאך איז נעבציבן אין םארצעננהײט, ער האט זיך געבעטן, מען זאצ אים באםרײען, אבער דאם איז אננעסומען םיט נױיסע שװעריק״טן. אין דער זעצבער צײמ האט זיך געגרינדעט דעד קיצור־ •םיםי־יקעד ״אנםאמבצ־טעאטעד״, און נדאנאך איז אײננעצאדן געװארן צו שפיצן דעם ״גוצם״ םון צײװיס. אויך דאם דאזיקע טע- אטער איז נעװען מיט אסטמע נעבוירן... ״נוצם״ איז נענאננען בצויז עטלעכע מאצ. מען האט אויפנעםירט ״דער נעפאנצטערטער צונ״, אבער;אך עטצעכע םארשטעצוננען איז דער אנסאמבצ צע־ םאאן און אוים מיטן טעאטער... נראנאך איז אװעקנעםארן און ער שרײבט איצט בדיײעצעך םון בערצין... אין ״םאלקם־טעאטער״ האט מישא גערםאן אננעהויבן דעם םעזאן מיט סאצמאנאװיטשעם א םעצאדראמע, אבער אן םזל. שפע־ טער האט ער אויםנעםירט םנחמם א פיעםע, ציבינם א פיעסע, װעצ־ כע נײט א״צט, אבער אן םזל אין אצע הינזיכטן, — חן םאטעד־ •על, הן םאראליש. עס אז אביער מענלעך, אז נערמאנם טעאטער זאל זיך א הויב טן א דאנק דעם, ײאם ער נרײט צו א נײע פיעםע םון פר׳ז הירש־ בײן, ״פיאנערן״, — זײער אן אינטערעםאנטע רראמע םון ״רישן קאלאניזאצ״ע־לעבן אין סאװעטדרוםלאנד. די פיעםע איז א שטארסע און תול מיט הירשב״נישן חןן כאטש דארט װערן באהאנרלט אויך פראבלעמען, אזוי צו זאגן, איז זי דאך אידיליש און םארכא&ט םיס איר נאטירלעכקײט און פײנקײט. אזיױ איז רער אײנדדוק םון דער םארבא רייטו נ נס־ארבעט. ײארטן םיר טיט אומגעדולד אויף דער םדעמיערע, װאם װעט םארקוםען דעם 18־טן םעברואר. דעם אװנט װעט טיט חור פרע׳- איך םיי אייד אין םארוים װארענען, אז מײן ברױו איז נישמ אזא סו^ילעכער, א-ון כאטש איך װײם, אז איר האט נענונ אײעדע אײגענע צרות, נעם איך זיך דאך דאם רעכט צו שיקן אײך א קליין ברי׳װעלע, װײל... זייט ײיםן, אז םיר, צו וועמען דאם ״נאנצע םאלק ישראל״ װעגדט זײנע םארסרױערטע אוינן. — זענען בםחילה א-ויױ נעהאקטע צרות... און צרות צו צדות זענען נישט נלײך. אונזער צרה באשטייט אין רעם, װאס מיד וױיסן גישט ײי אײ• זיך צו ראטעװען... איך האב אין זינען נישט ״עקאנאםישע דעפרעםיע״. נישט ארבעטלאזיקײט, נויט בפועל מםש, און נאך אזעלכע נליקן, — איך האב אין ז״נען דער עיק־ אונזערע צדות אויםן נעביט פון קולטור־ לעבין. איך װי״ם אפילו נישט װי צו דעםינירן אוגזער מצב; עם איז נישט ירידה, כאאס, צעסומלטקײט, םארלו־רנס״ט, נאר פשוט — יאוש, אטהעגמיקײט, אסאט״ע, און דאם איז דאך, כידוע, דער שרעקלעכםטעד מצב. מען םוז םארשװענדן דאס ביסל ענעדניע, װאס טלייעט נאך דא און רארמ אוױי צו םינטערן און מונטערן און לסור בלײבט נארנישט םאר זאכלעכער טעטיקייט. 1 דער עיסר איז דער דאזיקער צושםאנד בולט אויםן נעביט פון אװזעד טעאסע־. דאם יואר איז שוין נישטא קײן קו־יזיס אין ײדישן סעאטער, עס איז פשוט רער רוח זדיס װאס. איידער דער סעזאן (1931־1932) האט זיך אננעהויבן, האט טען נעװוסמ, אז קײן נליסן שמ״ען נישט םאר, אבער םען האט נעהאסט, נעײארט אויר ניסים און אויך כדוטה למשלדיקע מיסלעין זעגען אננענומען נעװארן. לאטיר ג״ן כסדר: אנשטאט מאלי פיסאן און י. קאליך האט י. רומשיגםסי אג־ נאזשירט אלא לילית און נאדיק. םנחם בארײשא און בגיםין רעם־ לער יהאבן ספעציעל אגמעשריבן אן אפע־עטע פאר דעם טעאטער ״דאס מײדל םון װאדשע״, און רעד סוף איז געװען, אז דאס האט קײן םזל ניישט געהאג^ — די אפערעטע האט נישע ״אננעריםן״, און עס תאט זיך אננעהויבן א כאאס, א סשעכארדא, אלע סאנטיק און דאגערשטיק נײע זאכן, א״נע הילםסלאזער און נארישער פון דער צװײטעד. ױםף בולאװ, װעלכער איז נעקומען פון זײן רײזע איבער רו־ טעניע, א״ז צוהילױ נעקוםען, אבער אויך ער מיט זיין ״דער קיבע־ צער״ האס גישמ נעהאלםן, — דאם מעאטער איז נעװען פוסט. הײטט צז טאנ שפילט שוין די טרופע אין בראגקס אין ״סראםפעקט