Literarishe bleter · 1932-01-29 · 5 (29.1.1932) · p. [Seite]

9ר"#י'ס, 19 'או\א\־ נ.ד. 50 פד' גײנעעד יז^דעאגע דבחןףאריסןן ף-^ףףף ף— א״־־־סטדירטגי 1— *^' 1 װאםשריפמפאר ־יפלעדאביוד־ פארידאג כ.ק?עצק-ן,וזארש^ טןןאפזגןדאוןקרנםט ג ר ש 1 ן 5? ו 7 ן ד ס ) נ ז ד / מ י?; ז װילנע דאמעװעם אידע קולםוד־אנשםאלטן פױיסער סאמזםטאסע האבן גי׳מט נעהאט נישט הײן אנװײז׳וגגען און האבן נ״שט נעהאט װאס צו רייענען. די רעצטע ־ארן האט ר• םאטר־אדכאצע ס־םטעם נעםוזט 6ל#צן. ד־ ײדײשעי שו־צ ה<ומ אר׳ו־ם־;עדוםן צום יצעבן א נײע הינדער־ר־סעראטור אין דער "דישער ־צזם־אך. בעת ד־ העדעד־ביבריאס־עה האט ז־ך נענרינדעמ ם־ט 23 ־א־ צור־ה, האט ד־ צאר ״ד־שע און העברע־רזע ביכאעך צוזאםען או־םנעמאכט בסך־הכר עטרעכע צענדר־ה. א־צט םארסאנט ד־ ב־ב־ א־אטעה ײדי׳טע ביכיצעך — 3.000 העב־עי־טע — 1500 און או־םן אדט ם־ן ידער אמאאיהער רוםייםער אפטײהונ;, והאם האט םארטאגט (אא^ז ביכער, איז םאר די לעצטע אכט ־אד או־םנע־ װאטםן א פו־רישע אפטײהוננ אין טכום םון 3000 ביכעד. ב־י דער דאזיקער איבערהערעניש איז באזוגדערם כויט־ה נע־ װען א םירנדיחע נעניטע האגט. בײ דעד ביבא־אטעה םגנהציאנירמ א איטעראר־ש ־ םעראנאנ־שע קאמיםיע, װעלפע שטערמ צוסויף רשיםות םון די בעסערע ן־כער םון דער קינדער־ריטעדאטור, סים־ טעמאטחירט זײ יצוחט רעם עצטער םון די קינדער און £ו־ט ד־ קיאסן, אין װעאכע זיי רעחנען ז־ך. אזוינע רשימות װערן ארײנ־ נעשיקמ אין רי שדצן. ב״ דער ביבליאמעה םונקציאנירט סון 915־טן יאר אן א שײנער אײען־זאה, װעאכער טראנמ איצמ דעם נאסען *ון װא. טעדעם. םיט די באװכער םון דעם אײען־זאא װערן דחחכגעםירט םא־־שײדענע שםועסן, עס װערן ארנאניז־רט םפעציעקע םאר׳צעזמנען אויף טעמעם, װעלכע זענען עננ םארבונרן םיט דעם בוך. רי אאנעמײנע םארזאמצוננ םון די לעזער קצײבס אוים א קא־ םיםיע םון קיגרעד, װערכע םיאט אוים א נאנצע רײ טעכנישע א־־ בעטן, װעלדע זענען םארבונרן מיט דער באצװנג םון קינד עום בוך. רי קינדער־קאט־סיע ניט אפ םון צײט צי צײס באריכטן דער איצנעמײנער םארזאמלוננ םון ד• רעוער, ם׳איז איבעריה צו אינטעד־ שטר״בן ד־ דערציערישע באד״סוגנ פון אזא קיגדער־זעי׳בםט־ םארװאיצטונג אין רער ביבא־אטעה. ם׳איז זעאבםטפארשטעגדאעך, אז אזא ביבאיאטעה האט :ע־ םוזט װערן באליבט און םאפחצער בײ די ברײטםטע שיכטן םון דער װיאנער ײדישער באםעחקערוננ. 11 גישט ׳נעהוקט א״ויף דעם, איז א3ער דעו־ םאמעריעלער מצב םון רער ביבליאטעק געװאדן די לעצטע יארן אלץ שװערער און מיט א יאר צזױיחדר״ צזריק, יגראד װען ס׳איז אויםנעםאלן דער 20־ יאריקער ױבל םון חער ביבליאטעק, איז איר לאנע נעװען איזוי קאטאסטראסאל, אז ם׳האט זיך נעקאנט אויסדוכטן, אז זי איז די אלנעםײנע הילםס־אקציע רסובת רעם ײדישן בוך, װאם איז די רעצטע חדשים געםירט געװארן איבעדן גאנצן לאנר, האט אין װירנע נישס אנגעגוטען קײן ברײסן סארנעם. אין דע־ אקציע האט זיך באםײריקט דער ״דישער װיסנשאםטרעכער אינסטיטוט םון אײן ז״ט און ראם איינ״קל םון דעם זוילנעד קולסור־װעזן, די ױגנט־ ארנאניזאציע ״בין״ םון דער צװײטער זייט. נישט די װ״רגער ביל־ דוננםעעזזזלשאםט;װילבינ), נישמ חער צעגטראלעד בילדונגם־קאם- טעט האבן די םראגע אויםן סדר הױם אםיליו נישט געשםערט. דעם צעגסדאלן בירד״וננם־קאסיסעט קען מען ראס מוחל זײן, װײל ער איז צופיל םארשרוגנען מיט דאגות םאר די ײדישע פאלקםשורן, דעו־ װילבינ אבער לײדט םון צעשסליטעךטקײט און צעקראכנקײס, און זענען זאכן, װאם לאזן ז־ך נישט אװי רײכס טוחר צו זײן. עם םוז אבער םארצי״מט וחזו־ן אן אנרזזד דעו־םר״ענדיקער םאקס, אז ם׳׳האט זיך אײננענעבן די לעצסע צײס אםצוראטעװען אײנע םון די עלטםטע און די שינגםטע ײדיש־װעלטלעכע קולמור־אנשטאלסן— די ביבליאטזזק םאר קינדער און ױננט, װעלכע האס זיך שוין נע־ םו׳נען אויםן ראנד םון אםגרוגגג די װילנעד קינדער־ און ױגגט־ ביבליאטעק עהזיטסירט שוין 23 יאר. םאר חזר צ״ס האס זי תדכ־ נעסאבט םארשײדענע תםוםוה, װעגן װעלכע ם׳חע׳חט ׳דעדצײלט נע־ נויער אין װילנער שול־םגהס;1924), רא האב איך בדעה צו דער־ םאנען און באטאנען די װיכטיקײט םון דער םסעציעלער אוים־ , נאבע, װאס רי ביבליאטעה האט זיך נעשסעלט: דערציען אן אינ־ טעלינזזנסן, באװוםמזיניקן לײענער םאר דעם סאדזזרנעם ײדישן בוד. נישט אוסעטום האט סען זיך אםנענעבן א דין־וחשבון װענן דז*ר גויםיקײט םון אזא אינסםיטוציע, װי א היכדער־ביבכיאטעק, און די צאל שטעם, װעלכע_סארסאגן אזעלכע ביבליאטזזקן, איז נישטיה. װילנע תאט נעװאלט אין דעם פרט דינען םאר א םוסטער פאר אנרערע הולסור־צענטר׳ען. אבער די אויםעחגעװײנטלעך שװע־ חזן באדיננצננען, אין װעלכע זוילנע לעבט די לעצטע יארן, האבן איר נישט נעגעבן הײן מעגלעבהיי׳ס צו פארבינדן זיך טיט אנדערע שטעט, כדי צו טיילן זיך טיס ז־ער נרויסער דערםארוננ, װעלכע זי תאט אננעזא׳טלט אזיםן געביט םון ײדישן ביבליאטעה־װעזן. די שו־אגע װענן א פאסיהן ל״ען־םאטעדיאל פאר הינרער און ױטט א״ז נישט םון די ל״כסםסע אםילו םאר די םעד גזזבילדעםע עהטערן. מזזן דארף סיסטעםאטיזידן דעם לײען־שטאף אזן צוםאםן אים צום אנסשםרעכנדיקן עלטזא־; טען דארף אויסװארצלען יעורן שפור םון שונד, סען דארף גוט װיסן, װאם צו נעבן לייזממן רי קינרער און װאס נישנג דער םריערדיקער דור, די אםאליקע אינסעלינענסע על׳טערן, םלז*גן אנזױ״ון?ײערע קינדער אויף די ביכער, וזעלכע זײ הא׳בן אלײן מזלײענס אין די קיגדעד־י׳ארן. די קינדער *ן חזר