Literarishe bleter · 1932-01-22 · 4 (22.1.1932) · p. Seite 63

4 זיים 63 9 ¥. אין ־ענע געכט, װען ריקמאן איז אויח דעד ״יאגד״ גישט :מר־ח, געמט ער ז־ך■ םארן שלןזםן הגעטן און טאםידן זײן פליך און שנדרט אים ם־ט שפאגר־גײע ״מיטרען״ און ״װאםעדרעך״, װענן װערכע די נעדרוקטע אגאגסן כי־ט ד־ פעטע א׳־תיזת אין די א־ריסטד־דטע ע״טוננען און מ־ט ד־ ״הונדערטער דאנקבריװ פאד־ ז־כערן, אז עם װאהםן דערםון נאד א״גניכן גיין און גאך שעגעדע האר או־םן ארט םון די אויטנעםארעגע. דאן טוט ער זיך אן אויםן גאתעטן קאפ א רויט םעט־ג'אגצגד־ק מ־צר, כד־ עס זאר אים גישט ז־ין קארט. ר״נגדיק שוין א־ן א״זערגעם בעטר, געמט ער ארו־ס פון מויר די ״בר־ק״ מיט ד־ םארשע, נזד־ע זוײן װ־ םון א גברה און װײקט די א־ין א־ן א נראז װאסער, ער זאר ז־ך א־ן ־ג־ראף מ־ט ז־י ג־שמ דערװארנ;. דעם ״קאיענדאר״ מ־טן נערט שטופט ע־ א־ו׳גטער אוגטערן רײרעך, אונטער זײן אײגנעסװארטן גוף, און איז נרײ׳ט צו קעמםן מיט א נגב ב־זן רעצטן אטעם. אט געמט ער ז־ך באגוצן פיט זײן אויספדוב־רטע ״שראםמ־טר״ און הויבט אן צו צ־ירן או־פן קוי א־ן צימער, װאס א־ז םור מ־ט א ב״םגדיקן גע־שטאגק, הירכט פרוצים אן או־פטד־יסרעגד־ק שגאדכן און בדאפען. בארד ־עדט ע־ שוין פון ש־ראף, דער מרוכה־באאמטע־ ר־קמאן, װאס זײן עקז־סטעגץ א־ז א נעזיכעדטע, — א געז־בעדטע און באװאדגטע, העט ביז צום םוף םון אדע זײגע טענ!... ב8בריסויכגען צרם 400-סטן כרמעד *ליטעדאדישע בלעטעד״ צו דער רעדאקצ־ע ״ריטעראד־שע ב׳לעטער״, װאדשע. נעערטע םר־יגט! דער ־־נער ״ד־שע־ ר־טעראטן־פא־ײן ״ארף״ באגר־סט םון נאגצן הא־צן דעם בעה־־ובר, װאם האט זובה נעװען צו ז״ן סי)4־׳סטן גומעד און װינ־פט א־ם אד־כת־ימ־ם םון זײן און םון אוג־ זעד טובה װעגן. םיט גדום: אין גאמען םון ״ארף״ םארזיצער װ. ראצגי־בנזרםארר־ ר־נע, רעם 11. ־אגו^ה 2צ19. םעקרעטאר וז. גצרץ. צו דעד דעדאקציע ״ריטעדאדישע ברעטעד״, װארשע. דעי־ ײד־שעד '־מעדאטן־ און זשודגאר־סטךסדײז א־ן ביא־ ר־סטאק באגר־סט א־יך הארציק צום דערשײג־ען םון 400־גומער םון ד־ ״'•טעראר־ש־ע ב־עטעד״. פ־ר הארטן, אז דעד 400־סטער נומער םון אזא ״יי״זער ערגסט־ר־טעדאדישעד װאכנשר־םט איז נרײכצײטיק דער 400־םט<־ שבת א־ן דער נרויער װאך םון דער ײד. ריטעדאטוד. םדעזידױם פון ײד. ריטעדאטן־ און זשוףגאריסטן־קדײז אין ביאריםטאק: (—) מזזז ןאפלא\, םאדזיצער (—) א״ט זװויאר, םעקרעטאר (—) װ. גארדגזא\, פרעזידױם־מ־טגק־ד חשובער םרײנט דעדאקטאר! אי׳ך רײען ד• ״רימ. ברעטעד״ ז״עד אויסמערקזאם םון ע־שטן בומער אן, און דעריבער בין איך זײער צופר־דן צו בא־ נריםן דאם דערשײנען םוגם 400־םטן גומער. םוף־כר־םוף זעגען דאך די ״ריט. ברעטעד״ דער אײנצ־קער איטעדאר־שער זשורגאר, װו דער רײעגעד קאן יעדע װאך נעםיגען נדוםן םון דעם, װאם ם׳טוט ז־ך אין דעד ײדישער קורטוד־װערט. איך באגר־ם אײך הארצ־ק צו אט דעם ז׳ערטענעם ױבירײ און טדאג ארײן צום צ־יכן פון 400־סטן גוםעד 50 גירדן אויף א םעדטר ־אד אבאגאמעגט־פר״ז םאד 10 נישט״םאדםענרעכע יידישע ביבריאטעקן אין פוירן, ־וערכע װירן באקוטען די ״ריטעדאדישע ברעטעד״ און קאגען ג־שט אבאנירן. מיט חבר־גרוס װארשע. ױזזרזז?ארעטסייױ ריװצדאדיפופ ברבװזוד ג\װ. * \403) קאגוע; ער קען זיך דעררױבן אםיצו אזא רושםוס. םון דעד ט־םער, בײדיקער בוזעם־קעשענע אין װעםמר שרעפמ עד אהוים רעם -א,־טן, אםטרעכן גערט־קאיגװעדט און געםט פוגסגײ איבעדצײרן ־אס נערמ. מיט טיסי&־ ר״בשא&ט נקעט ער יעדן באנקגאט באזיונ־ דעד; אט די דאזיקע ברויע און בדוינע פאפידרעך דערקװיקן ז״ן הא־ץ. עד רײנמ זײ נעג-ײ אי״גם אויף דעם צוױיטן, א ביאז־ר אויף א בירדר. יעדעס קגײטשערע בײ די שפיצן נקײבט עד םאהזיכטיק אױס און רײגט עס דאן אדײן אין דעם ״באאםטז־קארעכדאד״ מיט ד• םא־שדיפטן םאר באן־באאמטע, װעק׳כן עד באקומט יעדעס יא>־ :־גם און װער׳כן ער טראנט שטענדיק בײ זיך ארום. דעם קארעג־ טיטן :ערט רײנט עױ אגידער אוגטער ז״ן נעזעס, כד• רי באגק־ א׳ט; ,,אױםציונקייב;"... איצט, װען עד זיצט אויף דעם :עקט, ־•ועטשט און דריקט עם מיס דעד נאגצעד משא סון זײן דארן און צעב־אכעגעם נוםערע, פירט עד םיט ארע חושים, אז עד םאדםאגט;ערט, עד םירט עס איצמ א סך שטארקער, װי װען עם ריגט אין ז״ן בוזעם־קעשענע. אהײמנ״ענדיק בייגאבט, דדײמ ער זיך גאך ראגנ ארום אין שטירן געמל און רױעי־׳מ. אין דער 'דעכטעד האנט מיט דעם אפנע־ ־אססן םיננעד שירעםט ער םיט זיך א נרויםן, שװערן פו״ערישן שי־עם און האפט צו באנענעגען אײ׳גע פון יעגע דאבראזע דיגסט־ ד״דרעך, װערכע זענען נעקומען פון דארף אהער צו זונן נריקן *ון ״שפאצידן״ שױן זיגמ א סך נעבט םא׳־צװײסרט און הא׳פנוננם־ ־אז אין די גאסן םון דער דאזיקער פדעבטיקעד און אבזי־ױתדיקעד שטאט. זײ זעגען דאך געװויגט פד■ זיך אגידעידרײגן שיראפן, אויף א װײכן נערענעד און ראכנ, 'אכנ צו פאפן. איצמ שפאצידן זײ שױן א םך נעכט א־ן ד• נאםן, און ם׳איז אםירו ג־שט פאראן קײן שום מענרעכקײט ע־געץ אגיסצוװאשן און אויסצוט־־קענען די 'עצ׳טע פא־ זאקן. אויך צו ד• דאױקע מײז־רעך נעמט זיך ריקמאן מ־טן כוח םון ז״ן מרובה־םאםטן; דעם פאדטא סארבויגן אן א ז״ט, כדי זי זא' א־ויסזען ד• ״שטעי־ן״, תויבט איד אן דיקמאן צוציוי־ערן, פאכעט מ־ט ד• העגט און שװערט בײ זײן באאמטן־עדע, אז ער װעט זי;־שט אגדירן. דאם מיװ־ר שטײט א צעטוםרטע און הארט זיך קוים א־־ף ד־ פ־ם. דיקמאן װערט גישט מי׳ד >*יר צוצ-וזאגן פײ זיך אין ״כאקאן״ דאס שעגסטע און בעםטע. בשעת די קני ציטעידן א־ם, ,־ו־ אין ם־בעד, פארקריפט עד ט־ט דער האנמ אונטעד איר או־־עם א־ן געסט זי שקעפן בײם א׳דבר ציו זיך, צו זיך... דאם הוננעריקע מ־ידר קעמםט נאך א װײרע םיט זיך; א ציטער נײט איר דורכן ־ערפער: זי װארנט אראפ רעם עקרעעםיר׳זװ וײן פאסקודנעם אוים־ זען און זי נייט מיט א־ם. דאם נעקענער ציט װי א מאננעט, — מען װעט זיך װ־רער קעגען אב־סק אױסרוען די בײנעד נאך אזױ פ־ר שראפקאזע געכט. ״אזא אײנע א־ז גישט װ־ רי זוגות, װאס םאדראגנען זײער '־־ן פארו־ם גאך א״׳דעד ז־ ראזט זיך אנריח״, קרערט ב־י זיך ־־קמאן, בשעת ער שרעפט ראם טײדר אויםן פערטן שמאק ארויף. ז־ האט אים געפארנט און זיך אויםנעטון די שיך, בדי םען זאר ג־שט הערן אירע טדיט. אפירו די ציין ציטעדן אים אין סויר און ע־ באטדאכט ב״ם שײן פון די שותבעלעך דאם נעשטארט םון מײדר, װאס גישט נעקוקט אויף איד נויט און ערנטקײט, איז זי :א־בר־בן די יאדע׳־ד־קע ׳דארםישע מויד. נאגץ םדי, נאסדעם, מי.ער האמ, נישמ געקוקט אויף א׳רע זײנע הבטהות, או־סנעםידט זײן םחשםהרע, און דאס טײדר רינם א״נ־ •עקא־סשעט בײם ראגד פון בעמר און מיר חריםלען, כדי אין ארץ צ־ פאדנעסן, — דעמארט שט״מ ריקמאן אויף, װעקט און טארעט ־־ זאק אװעקגײן. א סאדצוױיםרטע און מידע קען זי אםירו די אויגן;־־עט עםענען; מםתמא האט זי נאד װאם נעחרומט םון אידע ער־ ־-״נ־ז, פון דעם קרײגעם הארץההײזר זײערן דארמ אין דארף; םון א־־ע בר־דעד און שװעםטעד און פון רוםטיקן טאגץ א־ן שעגקר ד־ס ד• דארפם־שקצים... אבער ריקסאן אין זײן ראגנן, קויטיקן ל־א־גן־באראט שטאדכעט ז־ אויפצושםײןן... אײדער ער טאכט '־גטעד א־- צו די טיר םון זײן צ־מער, םאףשר׳ײבט ער אין דעד ־ש־טה םון ״ז״גע״ מ״ז־רעך איר נאסען און שטו׳פט א־־ ניך א־־־ז א קרײגע סטבע. מים א ז־םער םידקײט אין די אברים רײנט ער זיך צוריק -•לאםן. דאם םײדר איז דעדװ״ר א מארםאטערטע אדײננעםארן ■׳! א טײהױז צו סרינקען א נראז װארזןסם...