Literarishe bleter · 1932-01-15 · 3 (15.1.1932) · p. Seite 49

■ק ז״ט 49 ריבוטואויטזט בלטגוטר ב בח וו־אך צ> וואר טעאטער אױ קובסם װ ס*#יז געזזזופן געוואר* א?אןםיםעמ זנז פײערן דעם <:1־י$ריקן ױבילײ פין זיגמדנמ טורקזוװפ סצע:ישער םעמיקײמ■ אין?))מימענז זענען יד״ן: *פ• אבראס=>>ן׳ י• -אפענשלאק. ד• װערסאן׳ מ• ױװילער׳ ד׳־ר א• לובעלמעיק׳ א■ מ^רעװיםקי׳ נ• ם״זיל׳ *ט• מעבדעלםאן׳ י. מ• נ״מאן, אהין גײמדין׳ ב• קזורליגםקי׳ מ■ רא• װיכרג׳ 2.?זעפגעי• די י.יבירײ״פײער.*נג װעמ פאיקומען אין קאמינסקי־מעאמעי דעס 19־סמן ה• ח• װ גרריפ אריפרעגרנג חאמ אי־וימערופן דעי ארעסה סרן דער אימיםמין בעי־טא גע־סמין• ײאם איר װיזע *י פאי־בלײבן אין רואי״סע איז אויםגעגאגגען פאריקע װאך• די װיזע איז פאר• לענגערט געװארן גיזן 15־נין ה. ח״ און מ״דיאמ געבעםן בײ איר אנמ׳םולדיקרגג שאי די ארמ• אנגענעמלענקײמן׳ װאם ם״חאמ איר פא״טאפן• פ׳איז באמד׳ ארמדעיחעײכ אזא באצױנג *ר א קינפמלעי־ין׳ װז>פ ד.*ימ בא״װיזן אין רוא״״צע צר *טסילן מימ אזא אריפערגעװײנלעבן דעי• ש#לג ארן גד געװינען אזעלכע #פרוסן• — ב• געי־סמין איז געװען איעסמירמ דרײ ־מעה. װ אין װארשעװער ײד• ד**>מ• מעאמעי ווערן שירבידמ ה. לײײיקס ״סרעסע סלרבח״;רעז״מי י• ר*טכוים) ארן ל׳ םדאכם י״לרדמיר םויד״;רעזזזי מ• רוײכערט; )ןןן לרדװיק ז*ץ קוסם קײן װאר־מע• ושו נסך דעפ דערפ#לגרײכן ארישמיימ אין •מ• א*=ה ״*)נקד סזןזעפ״׳ איז א• םןזםבער גאריפ־;עםראמן אין ריגע אין ק^סעדיע ״יסס כדמרגעים־הריז*/ א• םאםבערג ח$מ געשםירם אריך אין אײניקע שמעם סון לעפ*אנד• װ יעקב רעכמצײמ גרײמ אין פןולקם־םעאמע־ א נ״ע •יעסע ׳,ד*ם רבילל״• ןן דער העגרעישער סעאםער ״אהרי■ ה*ס אוי*געפירם אין *ר־דייןזראד ׳. ןדעגערס ״נסמן״ אין דער העברעייסער איגערזעעונג פון ם• װאדפזןװםעי. אין א גװ״םן םעאכעי איז אויפגעפ״־ם געזו*רן ז■ ׳. אנכים •יעסע ״די •:זםוי״ אין ״ועיסה־ — ה• ד״װינזס ״ק״נון־• דרײ ״דייגע •יעסעס אין דעי העברעייטע טעא־ םערן פון א־ץ-״פראד. װען װעם סען יטוין ק?־ נען ידטילן חןימ ״דייזו טעאםער אויף ״דייד׳. ןןן זוננזיק. דעם 10־טן יאגוא־ איז געעפנם געװארן די בילדער־אויםיססעדונג פון די קינסט־ לער א. בערםאן. היריד ראניעלס, י• ראנילע־ װינדד• נ• •דטיגעד. ןןן אין װילנע װעיט אויפגעפירט יד• אידס ״רעװרענד זילבער־ םיש א• מןרעװסד,׳ און נע־ ניא ידלים אין די הוױמ-רזזדן ןןן טגחם רובין ה*ט אויפגעפירט אין יז>לאגד טעאטער אן *•ערעםע ׳•די גאסן־זינגער״ פון א גדום׳ םוזיק — ׳דלום םימונדע• ד*ד*קפז>ד ג ח מ ז ם י י ז י ל אין חל־אביג״ האלטן אין אײן רײסן זיך• אין אײן זאך זעגען ןײ נײדע אײניק — אין זײער *םלעםםער׳ פײנ&^עכער באמױגג גו ײדיש און גום ײדישן שאפן־ מער עס לײעגס בלויז *ס רי גײטוגגען, ק#ן ג$ןי נישמ װיםן׳ אז כיאיז ערגעת ח) א ײדיש פאלק םים א ײדײמע־ ־ססראך׳ סיט מ ײדיש קולפװ~לעבן. ן* סיאיז דערשיגען דער צװײםער גוםער ״בערלינער בלעםער פאר דיכםדגג און קונםפ״ סים לידער׳ םקיגן און ארםיקלען שון;. שמענצל׳ י• רױו, מ• נמםיש׳ ד׳יר דחל װישגי• צער־בעדנשמײן׳ ש• ל• שנײדערמאן׳ וו. ערי$ב■ שרה רעזניק׳ אברהפ םרגודית, ז• שעדער• ןןן יהושע •ערלע דרוקם אין ״מןןסענב״ דעם ערשםן מײל פון 9 גײעם רןןםאן *פוילישע ײדן״;מ בוך פון א סארגאנגענעם לעבן)׳ װןזפ נעסט ארום דפס ״דישע לעבן אין פוילן פאי די לעמע 30 י#ר. ■ דער ײדישער •ען־קלוג אין װארשע ן)רדגב אײן ע געםע־אװנמ גו׳ם 100־סםן געבוירגםןןג פון געפיע• ןן די פען־קלונן ר׳פכן פארעםנמלעכמ *׳פן אסעל צו די םלוכורג פון דער װעלם י קעגן די שארפאלגונגען און םיםתאכדדוגבען׳ װאס װערן *גגעװיענתז אין די חפיסוח לגבי די ארעפ־ םיחםע פאר •אליפישע #דער רעליגיעזע איבער־ ג״גונגעןי דער פולער םעקסמ םים די חתיםות װעם פארעפגםלעכם װערן אין רי ״פען־גײס פון די ײדישע •ען־קלונן״ װ#ס װעם וײן גע־ ררו^ז אין קוסעגדיקן גומער *ליט. גלעםער*׳• ■ םיר תפבן באקוסען אן אײגראדונג פון ה. ד• נפםנערג שרײבער־סארײן אין ארגענםיגע אויף רער אויסשםעלונג פון גײכנוגגען׳ סקול־ פםורן און תןןלנשגיםן׳ װ*ס איז געעפנמ גע־ װ#רן דעפ 0־םן דעגעםסער 1031• עפ שמעלן אוים זײערע ווערק בערל סםעגער׳ םשה ל• לא־ סאגסקי׳ למן שןןך און סשה פײנםנלום־ ■ אין כױ־יפיק איז פ^דגעקוסען פן פװנם לעוד א. לחנקים 15 י$ר דיבםערישע םעמי־ קײם• עס זענען אנאגםירם געורען: ש• ניגער, תײם ליבערסאן׳ ד.. לײװיק און אגרהפ רײזען אלפ פ$רזינער• אין דער קזןננעדט־$טמײלונג זעבען אנ^נסירם * ריי פגגעדעענע ײדישע אר מיסםן. _ ןן דער דראכאעוישער קרײז ב״ דער רעאל־ גיסנאזיע אין װילנע גו־ײט איגם אונםער דעי רעזשי פונס באקאנםן ״רישן ארםיסט חבל בוז• גאן שלעם־עליםסס ״200.000״. די צוגרײםונ־ גען געדויערן עםלעכע װץכן׳ די שןןרשםעלונג איז באשםיסס אוין> שבת דעם 10־סן ה• ח־ ■ אין ל^דז איז פלונים געשםןןרבן דער שריסםשטעלער אברחם שלעזינבער. דער פאר־ שם^רבענער ת$ם םיםגעארבעם אין ״נײעפ פפלקםבלאם י א־ ג• שר של אש. ■ אין גױ־י^רק דערשײגט דאס נװײטע י#ר תודש־דשורגאל ,׳דער פונק״״ ןןפיניעלער 41י" גאן םי 1 אינםערגאני*נאלן ארבעםער־ארדן׳ ■ דער ם$לער ינחק ליכטענשםײ-ן ה*ס גע־ תאלםן אין םאריז פ פ^רלעזיונג ״ײדישע קוגסם און ײדישע קיגםמלער״• ליטעראטור אױ ש?־*םזר ■ םאין #רוחם פון דרוק ד#ס דענעםבער־ -,עפם *ון ״״זחרבלעםער״׳ חודש־שריפם פון ײדישן װיסגשאפםלעכן אינסטיםום. םימ ךעם תעפמ אױ פארענדיקמ דער ערשמער י1ײ נאגג פון *ם דעס אינםערעסאכםן?שורגאל׳ װעלכער איז געמידםעמ געשיכטע׳ עקאנןןםיק איון סםאסיססיק׳ שפראך־ און ליטעראםור־*ן4־־ שונג, םשיכןזלןןגיע און פעדזןגןןגיע. אין די ״ײװוךבלעמער קומען אויך ידיעוח װעגן דער א־כעמ שון ״װא א.*ן װעגן די אוישמועז פון דער װיםגשאפמ ככלד• די דערשינענע תעפםן שון ע־שטן יאדגאגג תאלמן ב״ פ 1000 זײםן גרויסן פארםאפ׳ זײ זעגען פול םים זײער װיכמיקן סאמעריאל אייף פארשײדענע געבימן פון ײדישער װיסנשאסט. אין די ״ײװןךגלע־ טער״ באמײליקן זיך די *נגעזעענע ״דישע ש־יפםשטעלער פון גןןר דער װעלם• ןןן די ״םריבונ* אקפדעמינקא״ <דער פרגאן שוגם ײדישן אקארעםיקער) ת#פ םעגות נום ײדישן •ען־קלוב׳ הלםאי ער ח*זם נישס רעפ־ גירם אויף די סםודענםישע עקסנעפן• ס׳דארף אויפסערקזאם םאכן דעס םענוח־זעןכער״ פז די םשודעכםישע עקסנעס ן ר*בן ׳א שארנוםען די *ארװאלםונג פונם ■ען־קלוג אין װארשע־ זי איז געשםאגען אויף נװ״ זינונגען, סאיז אויך צוגוי^ערופן געװ^רן >) םפעניעלע זינונג װעגן רעו פראגע און סאיז שוין אפילו פנבעשריבן געװ#רן * םראםעסט. סה*ט פבער אײגגעפונען׳ אז סאיז װיבםיק נוניען נו $מ דער פחןםעסם־ אקניע אגדעדע נענסראלע אינגמיםוציעס- רער ס״פםעסם איז גישם פאדעשנםלעכם געװ^רן׳ װײל אײכיקע ה#בן געתאלםן׳ ןןז סלע >> •־$* מעסם איז א נו־שנואכער אישן פון רעאגידן אויף אזעלכע שעגדלעכע מאכן. די פען־םים־ גלידער ה#בן געשריבן װעגן די עקסנע&ן יע־ דער אײנער אין זײן נײםונג׳ וװ ער ארבעמ• 11 הײ־י#ר איז דער באװוסםער תעברעיש־ ״דישער דיכםער און עסײאיהמ יעקב פיכסמן $לס געײפין 50 י*ר. סאיז אויך געװפרן 30 יפ־׳ זיגם ער ת$ם פארעפגב^עסמ זײן ערשם דיד אין חעברעיש. דודך דער איגיניאםױו שון רעם תעברעישן שר״בער־פארײן אין ארק־ישראל איז געשאפן געװ$רן £ יובל־קפמיםעס• סיאיז רעישינען לכבוד יעקב פיכסאן א ספעניעלער גומער פון דעם העברעישן װןןבנבלפם ״םאזנים״. דער ױבד־ק#סיםעם איז נוגעמרןןםן ארויסנו־ געבן די געזאסלםע תענרעישע שריפםן פון ׳ובידןןר. 11 אהרן נײסלין ה$ם *ארענדיקמ א דראםא־ םישע לעגענרע אין 3 אקםן *אםתרקע אזן?3־ זיסיר דער גרויסער <אהאספער אין ■וילן)". ■ י. גרודנערג׳ דער ױגגע־ ארםיסם, חפה צוגעשםעלם פאר דעס םעאסער־םוזײ * ג• פון א ר• קאסיגסקי ב״ם ״װ*) אין װימע פיל איגםערעסאג&ע טעאטעך * סאטעריאלן׳ װ#ם עי הןןם אויפגעזאםלט אין לויף פון עטלעכע '*־• ■ ״סאזנים״ און ״כחבים״׳ װעס רערשײנען