Literarishe bleter · 1932-01-01 · 1 (1.1.1932) · p. Seite 12

ריגוזרןזריפיוו ברזוױזװ■ \\מי. •> (־00*1 \• זײט 12 7 טישע טענ. הןזם מײדצ םון רעניםטדיר־עענזועלאריע, װאס ה*ט ביז איצט נעהאט צו דעניסטרירן;אד םרעמדע נליהן און םרעמדע פרײד, — האט איצט פארעניססדירט איד אײנן נציק, אזן נישט מיט טינט און םעדער אין דעם שווערן האםעטנעם ססר םיט די נצאנ־ ציהע, קנאסעד־סע פאפירענע בלעטער, נאד טיט דערםולוננ אין ױננן צעבדויזטן א״גענעם האדץ. אבער לאנג האט די אײנענע צעשטדאילטע םרײד נישמ אננע־ האצטן. זי איז גיך װײטער נעבציבן אלײן, רעגיםסרידן םרעםדע נליקן. די מויערנע װאנט קעננאיבעד האט שוין נענומען ארײנקרקן אכזדױתדיק, נעװארםן אומעמיקע שאטנם אויפן בוך און אויױ די סחנות גל־קלעכצנדיקע ױנגע מענטשלעכע באשעפענישן, וואס זענען רא;עשטאנען אין צײלן. און א״דע דינע טינט־באפלעקטע םיננער האבן םארשריבן אן א םוױ: ״נומעד... חתונה נעהאט... אין דעם טאנ...״ ״נוסעד... חתונה נעזזאט... אין דעם טאנ..." אין אײנעם א טאנ איז עד װידעד נעקומען. נעקומען נישמ אלײן, נאר םיט א ױננ מײדל בײ דעד זײט. זײ האבן זיך אויך םאד־ שריבן בײ א־ר אויױ גליק, פונקט װי די אנדערע טויזנטער. רעמאלט האט זי שוין טיפער אדאפנעבוינן איר בלאנדן קאפ איבערן בוך, האמ עפעס לעננער װי שטענדיק נענישטעדט אין אים, און די נישט־בויגעוודיקע בלעטעד האבן ויך צוםיל נענליטשט' םון ציטעד־ דיקע פיננער. זי האט זײ פארשריבן. זײ האבן אננענומען די נעועצלעכע באשטעטיקונג פון זײער װײטערדיקן גליק, זײ וענען אורעק זײעד נורצ אנטקענן און איבערנעיאזן זי זיך ײ־קלען אין שאטן םון דעד האםעטנער װאנט, וואם האט נעװארםן נאך נעריבטעד שאטנם אויױ איר און אויױ איר אדבעט םעדנישט — א לאננע צײט האט זי זיך אלץ נישט נעקאנט אדויםפלאנטערן םון שװארצע רעדער, וואס האבן געמאנצמ םאר אירע אוינן. איצט האט זי טיפער אראפנעבוינן דעם קאפ. אין יארן ארום האט מען זי אריבערנעהױבן אויױ אן אקדעד פולט, צום ״טיש פון די געבורטן״. איר נ״ער פמט איז אויך נע־ ש׳טאנען פאדן פענסטער. די זעצביקע װאנט האט נעװאדםן טרויערי־ קע, פארטונקצטע בציקן אויפן בוך, װאם איז נעצענן םאר איר, און אירע םינבעד, װאם האבן זיך פאר די אצע יארן אויםנעצערנט נאך פצינקער צו באװענן, האבן איצט פון אינדערםרי ביז אינאזונמ נע־ האצטן אין אײן פארשרײבן: ״ינומעד 75368: בײ די עצטערן... נעבוירן נעװארן א קינד פון טענצעכן נעשצעבט... דאס ערשטע געבורט." ״נומער 75369: בײ די עצטערן.... נעבוידן א צװיצינג... בײדע פון וױיבצעכן נעשצעבט..." ״נומער 75370: בײ דער און דער... אין דער נאכט אויםן... נעבוירן געװארן א יוננצ... םאטער אוםבאװוסט... די ערשטע געבורט...״ טאמעם מיט ■נציקצעבע פניטעד, מיט צעװאקסענעד שמחה אין װינקצעך פון די ציפן, האבן נעמאצדן װענן דער נעבודט פון ז״ער בכור. עם האט זײ געהויבן װאס ניכער צו צויםן צוריק צו די קימ־ פעטארינם, װאם ציגן נאך איננאנצן אין װײסן, זיך זאט אנצוקוקן אין דעם מײעדן פנימצ און אנזנגן דער מאמען, אז דאס נײ־נעבו- דענע נםשצ איז שױן אדײנגעטראטן אין צעבן ארײן. עם זענען אין צײצ פאד איד פוצט געשטאנען אויך עצמעדע טאטעם, װאם האבן שוין פון פריער קינדער און װאם האבן איצט אין דער נאצ־ דענעד קייט ארײננעפצאבטן נאך א קינד, אדער דאם צעצמע — דאם מיזיניקצ. אויך ז״עדע אוינן דיאבן נעשאטן שסראצן םון נציק. פון די טרוקענע שורהצעך, װאס זי האט םארשריבן, האט אדויםגע־ שריגן דער סוד םון צעבן, דער ױבצדיקער צאפצדיקער געשרײ פון אײביק זיך באנ״ענדיקן צאפצדיקן צעבן. אבעד פון קעננאיבעד האט אצץ אריבעדנעקוקט די װאנט: שטום, שטײױ, אכזדױתדיק— װי דער גורצ אצ״ן. שפעטער איז ער װידער געקומען. ער האט זיך נעשמעצט אין דער רײ, כדי צו פארשדײבן, אז זײן סרוי האט נעבוירן דעם ערשטן םאדן פוצט אויף יענער זײט באריער שטײען אין צײצן מענטשן — דעדשצאגענע, פאדוױינטע, שמומע פון צער, וױיבעד םיט םארפצאסטע נעז פון יאמערן, אצטיטשקע, װאס האבן אקארשט אפנעםירט אויף אײביקער רו זײער קינד, קינרער, ײאם האבן ז״ערע עצטערן פארצארן — און מיט פאדב־סענע ציין אזן דד״ענדיק םארצוױיםצט מיט אויגן, ניבן זײ אפ דעם סאדשטארבענעטס פאם, זײן צעצטן צובונד צום צעבן. די םארקנײטשטע האנט עמײדט אפ דעם נאפצ פון צעבן, קנאקט טיט שטײפע בצעטער, נעםט אר״ן ד• פען צײישן טינט־פארפצעקטע פיננער און םארשרײבט, םאדשר״בט אן א סוף. און קעגנאיבעד שפרײט זיך דער שט״נערנער נצײכגיצט, װארפט שװערע שאטגם, און איז אין זײן בצינדער שטאצץ װי א ײא־ רעניש, װי אן אנזאנ, אוםברחמנותדיק װי דער גורצ אציין, װי ד• טינט־באפצעקטע םיננער, װאם פארשרײבן װי א פאשין פון אינ־ רערםרי ביז אינאװנט די נעשטאדבענע, װאס ר״םן איב׳ער מיט אײן אננעשריבענער שודה דעם צעצטן פאדעם. די האנט, װאם צײצט און םארשרײבט אצע פארשניטענע דורך דעם טויט, באצאננט צו א סרוי. א פרוי א קצײנינקע, דארינקע, אן אויסגעטריקנטע, טיט א צעקנײטשסן פנים און אפנעשסא־בענע א׳וינן הינטעד א פאר גדויסע שװארצע שפאקוצן, װאם בציאםקען אוטבדחטנותדיק. זי נעדענקט שוין אצײן נישט די צײט, װי צאננ זי אדבעט דא. דאבט זיך, אט דא נישט צאנג איז דאם געײען, װען זי, נאך א ױננ םיידעצע, א־ז אננעקומען אין קאנצעצאריע א,ײף צוזאםענצונײען די אקטן און צו צויפן אין שציחותן. ז• האט פאנאנ־ דערנעטראגן נצעדער טײ די באאמטע, האט זיך צונעקוקט צו דער אדבעט. שפעטער האט מען איר גענעבן שד״ב־ארבעט. פאמעצעך איז זי געשט־נן, פאד די יארן, װאם זי האט צעפוצװערמ אין די םאדטוכצטע װענט פון דער קאנצעצאר־ע, ײו עס װערן דענ־םטרידט די צױויצע אקסן, איז זי דורכנענאננען די אצע סדעפ פונם צעבן. זי איז דװענעגאנגען אצע מישן צויט דעם סרר, אנגעהויבן כ־יט נ־ע־ בוירן און געענדיקט מיטן שטארבן. זי נעדענקט נאך װי היינט, װען דער עצטסטעד האט איר צום ערשטן מאצ אװעקנעזעצט בײם פוצמ איבער א באדג ביכער. דער פוצט איז נעװען דער ״טיש פון די חתונות״. ױנגע מענער און פרויען זענען, זיך דוימצענדיק און זיך פארבצינענדיק אין נציק, םיט ציטערדיקעד פדײר אין אויפגעבציטע הערצער, געשטאנען אין צײצ פאד איר, האבן םיט צעשטראצטע אויגן דערצײצט װעגן זײער ױם־טוב, װענן ז״עד בר״טקייט ארײנצװויקצען זיך אין דעם קאדא־ האד פון צעבן, און זי תאט פארשריבן: ״נוטעד 04879: רעד מאן... האט חתונה נעהאט... מיט דעם טײדצ..." ״נומער 04880: דער סאן... האט חתונה געהאט... מיט..." רעמאצט האט זי נאך נעפיצט, װי טרוקן עס זענען די װערטער אין פארנצײך מיט דער נרויסער מענטשצעכער פרײד, ײאס װאקסט ארוים פון צװישן אט־רי שורות. זי תאט זיך נעשעמט, װאם גראד זי איז איװעקנעזעצט אײנצושפארן דאם צאפצריקע גציק אין אײזערנע נראטעס פונם דאקומענט. באשײדן און צעשראקן האט זי נעשאד־ כעט םיט די גצאנציקע שטײפע בצעטער פון דעם םפר־הזכדונות, און י״ יעדן אומדיםקרעטן קנאק האט איר א טיאכקע נעטון אין הארצן. קעננאיבער איר פוצט האמ זיך שוין דעטאצט נעצויגן די גראע שטומע וזאנט. אבער זי, די שרײבערקע אצײן, איז דעסאצט יונג נעװען, ױננ און פוצ מימ האפענונג און בענקעניש. איר אוינ, דע־ טאצט נאך נישט באהאצטן הינטער ד• אומברחמנותדיקע נצעזעד, האט אויפגעכאפט בציקן פון בצויען הימצ, װאם זענען ארײננע־ שפרונגען אתעד, און איר האדץ האט זיך נאך נעװיקצט אין זון־ שטראצן, װאם האבן זיך רורכגעשצאנן אריבער דער אומעטיקער װאנט, דורך די פארשטויבטע שויבן. דעםאצט איז ע־ נעקומען. נעקומען איז ער םיט זײנעם א פדײנט און םיט יענעמם כצה. ער איז נעװען דער עדות, װאס ,תאט זיך אונטערנעשריבן אונטער זײער-חתונההםעצדונג. דעמאצט האבן זיך זײערע אוינן באגעננט, זײערע הערצע־ האבן או־פגעצאפצט אײנע אנטקענן דעם אנדערן — ױננט האט זיך צעבציס, און פאר איר האבן זיך אנגעהויבן כישוםדיקע שטור־