Literarishe bleter · 1931-12-11 · 50 (11.12.1931) · p. Seite 934

50 וד3#) ליססרןזריגזט 1ל55טר ^4 זײס 934 וו־אך צ> וואר טעאטער אײ הינםט מװ אין װארשעווער ״דיען דראםאםישן פעא־ נזער (עריזעום — קינסםדערייזער פידער ד״ר ם• ווייכערם) נו־יים סען סדייסיק די טיעסע פון רי רוסישע שריטםשםעדער פ■ •גםשענלאװ א,•( אלעקסיי םאאסטאי ״אזעז״—רעזשי מארע ארג־ ׳סםיין. אין רער פיעסע װערם פאנאנדעדגעװיקלב א שטיק געשיבםע פון דער ו׳עוואלועיאנערער בא־ װעגוננ אין רוסדאנד• עס קוסם אויף די םביבה• אין וועלבער דער *ראװאקאבא•־ אזעף האם גע־ פירט זיין ארבעם• םיםרעםן אויף אין דער פיעסע די באבוי׳סקע בדעשקא־ברעשקאװסקאיא, וויקפאר ם׳טערנאװ• בוורגעװ אדן א ריי אנדערע רעװא־ דוניאנערע םוער• די חויפם־ראדן •בפיין םאנס־ דארף• העלענא גאםליב׳ םאנדעלבלים• קורדענדער * .*■ — אין רעםערםואר פונם דדאםאטישן םעאסער קוםם אר״ן ה. ל״ײיקס ״ארעםע םלובהי' רעזשי י• דאטבויס• ןןןן נאך די בלי־יארן פונם ״דישן קל״ן־קונספ־ םעאטער אין װארשע (אזאזעל׳ םםבםיון) איז געקוסען א לענגערע חפסקה• ה״־יאר האם א 8אר װאבן נועשפילם אין װארשע דער לאדזער ״ארא־ ראם״• איגט םרעט דו דער ,׳סקאלאיי־םעאסער אין ווארשע א״נדוארדענען פונםנ״ א קל״ן־ קונסם־טעאםער׳ ווי דער טעאסער װעם אויסזען׳ ווי די אויפירוגגען וועלן ז״ן — ײעלן םיר יעז• ןןן דער אנקאמבל פונם קונסם־פעאסער אין נױ־ יארק׳ װעלכער האט אויפגעפירם ח• ל״וויקם ״נבלםי' האם איזרם געשםעלט א *ײייםע *יעסע — דאם איז די באוװטטע דראסע פוגם רוםישן שריסםשםעלער װסעװאלאד איװאנאװ ״פאנזוער■ דוג נוסעד 1469״. די פיעסע ג״ט אין רוסישן סאסקװעד קיססטדעדישן פעאסער פון םםאני־ סלאװסקי זינט עםלעסע יאר םיט א קאלאסאלן דערפאלנ■ די פיעסע איז איבערגועזעדם פון ם׳ אשעראװיםש און װעדט רעזשיםידט דורך לעאניד סנעגאװ םים דער הילף פון יעקב סעסםעל׳ ןןן פז־״םיק דעם 4־םן ה׳ ח׳ האט א. סאסבעו׳ג געגעבן אין ריגע ז״ן ערשםע פרעםיערע ״ב״• נאכם אויפן אלםן סארקי' פון י• ל• פרץ לויט דעד רעזשי פון דוד העדםאן, סוזיק — יוסף קאסינסקי• א• סאסבערג האם געשפילם די ראלע פון לץ׳ דקס בדהן חאם געשפילט א• א״נעפ• אין דער פיעסע םרעט אויף די אחםיםםין פראניא װינדער. דעקאראציעם — ל• חעריטארק׳ די פלאסםישע עײאלוגיעס — פון אנעטע רייזער׳ גו דער פרעםיערע חאם א. סאסבעדג באקוסען א ריי באנריסונגען *ון װארשע: פון ארםיסםן־ זאריין׳ פון בעדםא גערסםען׳ יעקב רעבםג״ם׳ ׳וװילער׳ קאםינסקי־טעאםער׳ דראמאטישן און אװי וו״טער׳ ■ אסקווע און אין בארקאװ איז אויפ־ נעפידס עװאדן דורך די דארטיקע יידישע סלוכה .•עאםערן א נ״ע פיעסע פון דאניעל .׳יוליוסי'. דעם באקאנםן ד״סש־״דישן געלערנטן דייר ערטסט מילעד׳ וועלכער האם שוין פריער פ*~ עפנטלעכם א װעדק װעגן דעי לעדע פון ״זוהר״׳ די איבערזעגונג נעסם אדום איב׳ער 400 עמודים און םיװעדם געגעבן אן אויםװזפל פו.ן די וויכ־ םיקסטע זיבן חלקים פון דער ״דישער קבלה על פי הזוחר• ןןן דעד באקאנסער סםאטיסםיקעד ל• העךש האט פארעזנסלעכם א נ״ וועדק ״אינטערנאציא־ :אלע װאנדערונגען ב״ ״דן״, ווו םיווערם גע־ געבן אן איסערבליק איבער דער יידישער עםי■ גיאזויע־באװעגונג פאר די לעצםע 50 יאר אין די פארייניקטע שטאטן פון אםעריקע, ארגענ־ םינע׳ קאנאדע און ארץ־ישראל• ןןן די יידישע םעלעגראפן־אגונםור האט איצב פאדעפנמלעכם אינטערעסאנסע ציפערן װעגן דעס אים׳ וואם עס פאו־נעטמ יידיש ב״ יידן• לויפ די סטאטיסםישע אויסדעבענונגען באנוגן זיך מים יידיש אלס ז״ער מוםער־שפראך אן ערך 8 םיליאן ״דן ןןן פאדלאנ ׳,עמעם׳' אין סאסקװע האט צו־ נויפגערופן א באראטונג ײעגן ארויסגעבן םעב־ נישע ליטעראםוור אויף ״דיש. ןןן אין בערלין איז דערשינען דער 8־סער באנד פון דער ״ענציקלאפעדיא יודאיקא״׳ וואס דערשיינם אונטער דעז־ רעדאקגיע פון דייר יעקב קדאגקין און פראפ• עלבאגען• דער באנד האפ א־טיקרען און מאנאגראפיעס פון העםע ביז יתשלים■ ןןןן פון בוקארעשט שר״בם סען אונז׳ אז גו׳סטאײ סג״ל, בםעט דער א״נציקער ״דישיסט אין די דארםיקע ציז<יסטישע קר״זן, סו־עט אויף אפם אין די דיוניסטישע פאריינען מים רעפע־ ראפן ײעגן דער יידישער ליםעראטור׳ דא נישט לאנג האט ער אויך גערעהט אין גיוניסםישן פרויען־פאר״ן װעגן קריזיס פונם ״דישן בוך און זיך אפגעשםעלם גענוי אויף דער אקציע, וואם ווערט איטט געפידט אין פוילן און אין אמעריקע לסובת דעם ״דישן בו׳ן־. ןןן אין פאחלאג ״א״גנם״ (װארשע־פאריז) איז דערשינען א נ״ בוך פאלעםםינע־׳לידער פון י. פאפיערניקאװ ,׳גאלדענע זאסדןי' און א בוך סאציאלע לידער פון ש• ל׳ שניידערמאן ,׳פייערן אין שסאט״. ןןן אין פארבינדונג טיטן חודש *ון ״דישן בוך׳ האט דער בוכהענדלער משה צעשינסקי פון שיקאגא ארויסגעשיקט א בריוו צו אלע שיף־גע־ זעלשאפםן׳ אז זיי זאלן ארייננעםען ״דישע ני־ סער אין די ביבליאטעקן פון ז״ערע שיפן׳אלע קאםפאניעם חאבן געענטפערם, אז זיי ײאלםן דאס גערן געםון׳ ײען די ״דישע פאםאזשירן זאלן דאם פאדערן׳ ןן ס׳װערט געגר״ם אין תל־אביב אן אויס־ שםעלוגג פון דער ״דישער פרעסע אי איץ־ ישראל פאר די לעצםע 70 יאר• די אויסשסעלונ! װעט ארומנעסען אן ערך 600 צ״םשריפםן אין חעברעיש׳ ״דיש׳ שסאניאליש׳ אראביש׳ ענגליש׳ פראנצויזיש, ד״סש און עספעדאגטא. ליטערא:זיר אױ היד^זיר ןןס װי טיר האבן שוין געמזןלדן׳ איז דוד בזנר־ געלםאן איצם אין סאסקװע. אין מאסקװער ײדישן סלדכח-םעאםער איז אײנגזמרדנט גע־• װ*רן לכבוד בערגעלםןןגען א קגלת־םנים, דעי־ מלוכה־םעאםער הןןט געשסילם ״דעם טויבןי,״ אין פאיע מין םעאמער זענען אויסגעשמעלם גע־ זוען בערגעלסאםס װערק אדן ס״איז אויעגעהאב־ גען געװען ז״ן בידד. סיזענען בעת אן אגמ־ .יאקם געהאלמן געװארן באגריסוגגען• אין ז״ן ענםסעז-רעדע הזןמ בערגעאסזןן געזזןגט׳ אז אים וועט גרינג זײן *וגדבינדן זיך עו דער ס*װע־ םײמער לימעראםור און סראלעםאי-יידער כביבה, ווײל ,׳#ון יענער זײם האם ער זיך ׳סוין אס־ געבונדן,,. — גאך דער פאר׳םפעלובג איז אײנ־ גע$רדנם געװארן .ל נאגקעם׳ אויף וועלכן סיזע- גען אויפגעםר#םן א רײ יםרײבער׳ קריםיקער, ארמיפםן און קולםור־םוער׳ װעלכע האבן קרי־ םיקירם בערגעלס$גס ״פריערדיקע איחמלאגיע, בל*נדד*עגײסן און פעלערן,, און אדיסגעדרי^ט די האפנונג׳ אז ״לזזבא װעם ער די אלע טעותן אוייסםײדן״. א גרויסע רעדע הןןפ געהאלםן כדסה ליםװאקאװ, ומךכער ה#ם אויסגערעכגם די *ארדינספן און דורכםאלן סון בערגעלסןןן. לים־ װאקאװ האלם׳ אז בערגעלסאסם םארדיגסם איז ד#ס, װ*ס ער איז פארבליבן מימ דער ״סרײ־ חײמ״׳ װען ״די באריטםע פיר זענען באגאנ־ גען זײער נאציאגאל־פאשיסםישן פארראם פון די פיר׳*. בערגע&סאן האט ןןנערקענפ זײן פע־ רער׳ װאס ער ה#ם נישט פחןםעסםירמ אויפן שארפסמן אופן קעגן רער ׳,בגידה פון די פיד׳*. ער *נערקעגפ אויך די ריכמיקײמ סון ליםװא־ ק#ווס קרימיק׳ אז אין זײנע פריערדיקע ווערק הןןם ער באלויכםן בלויז די װיריקלעכקײם פון ״באלעבאםישן שםאנדפוגקם״ און זןןגם צו׳ אז ״דחבא שםעלם ער פאר זיך די אויפגאבע *ו בא־ קעטפן די קלײעיירגעולעכע וםכיבה און שאפן דעם םר*לעטארישן תעלד״. באםת םןןדגע* יעדע נסיעה — א נײע חרםו־־ו, © נײ ׳,װידערגעבורם״ און א צוזאג *ו גײן אויפן דרך־חישר. ןןן אין זװזאסעגהגג םים דער אויססירונג *ון לײװיקם ״גולםי״ אין גױ־יארקער אנםאםבל קדגסם־םעאםער האכ ה• לײוויק געהאלםן א פן^ר־ שראג ״די גרוגם־םאםיװן סונס ״גולם׳״. סן ב״ס םוזײ פאר ײדישער קולםור אויסן :ו>םען פון סעגדעלע םוכ־ ס*־ים אין אדשס איז ארגאניזירם געײארן אן עק^נאםיש־שמײ־ גערישע א&םײלוגג׳ װו עס װעלן געזאםלט װערן םאםעריאלן װעגן די עקאנאסישע סראנעסן אין חןר ײדישע סביבה און די אנםװיקלוגג סון די ײדישע מאםן. די נײע אםםײלונג װעמ הויםט־ זעכלעך זײן געוויהםעם די גײע עקאנאמישע דערשײנונגען׳ װאש זענען ארויסגערופן גע־ װארן דו׳רך דעד אקםאבער־רעװאלוגיע און דורך דער נאציאנאלער םאליםיק פון דער סאװעם־ םאכם• ןן עס דערשײנם די ערששע איבערזעשונג פון .*זוחר״ אין דער דײםשער שםראך׳ געמאכם דורך דעדעקס^ד נחםו מייזי ל