Literarishe bleter · 1931-11-27 · 48 (27.11.1931) · p. Seite 894

ליװטראריטיט ברסמפר ו\גו. ן395^ 48 זייט 894 דעװאצוציע האט בלאע באנעננט מיט באני״םטערונג איז פרײרייזע דערווארטוננען. אין יאנואר 1918 ה$ט ער אננעשריבן זײן בא־ רימטע פאעטע ״צװעאף״, װעיצכע איז איבערנעזעצט אויף םיל •םפראכן, דאם איד ״סקיטן״ און דןום ארטייןל ״די אינטעלינענץ און די רעװאיצוציע״, אין וועאכן עד האט נערוםן זײנע ברידער־א־נטע־ אינענטן ״מיטן נאנצן א״ב, מיטן נאנצן האדצן, סיטן נאנצן בא־ וװםטזײן״ הערן ״די נרויסע מוזיק פון דער צוקונםט״, ״דאם םא־ יעםטעטישע רעװען און קאינגען פונם װעאט־ארקעםטער״ — ״הערן די רעװאאוציע״. די אאע װערק באאקם זענען געװען אפנעדדוקט אין די אויםגאבן םון די אינקע ם. ד״ מיט װעאכע ער האט םימפאטי־ זירט. באאק האט מיטנעארבעט אין א רײ םאװעטישע קונםט־ אנשטאאטן: םארזיצער םון דעד טעאטראא־רעפערטואר־אפטײלוננ ״טעא״, םיטנאיר םון דער רעדאקציע־קאאעניע םונם פאדאאנ ״װםע־ מ־רנאיא איטעראטורא״ (װעאט־איטעראטור), רעדאנירט די איבער־ זעצוננען םון הײנריך היינע. םון יאר 1919 ארבעט ער אאם םאד־ זיצער םון דער רעזשיםערן־םארװאאטוננ בײם נרויםן־טעאטעד (דעם דראמאטישן). אין יאר 1919 נעמט ער אן אקטױון אנטײא אין דער ארגאניזאציע םון דער ״םרײער םיאאזאםישער אםאציאציע״. אין יאר 1920 — א־ן דער אדנאגיזאציע םון אאדוםאענדישן פארבאנד *ין פאעטן, װעמעס םארזיצער ער איז. ער ארבעט או־ך אין שדיםטשטעאער־םארײן. :אך 1919 הויבן זיך אן צו טערקן אין אים םימנים םון יאוש. ער װערט אפאטיש, דערדדיקט, םאאט אדײן אין םרה־שחורה. עם םארערנערט זיך אויך זײן םיזישער צושטאנד. אין מאי חודש 1921 װערט באאק קראנק אויף אנצינדוננ םון די האר־ז־קאאפאנעס און דעם 7 אויגוםט 1921 איז ער נאך שװערע אײדן נעשטארבן. (םוף קוםט) ר. זזארױגװןי סיף דעדשיסערט סון דער ידיעה װענן םריצײטיקן סויט םון אונזער פרײנס נחום גערגעל דריקן מיר אוים אונזער צער און סיסססן מיסגע• פיל דער פעריתומסער פרוי און קינדער ב. ללעצקין. ז. מלמד, נחמז מײזיל׳ יעקב מײזיל מיר םארײניקן זיך צום סרויער צולינן פלוצליננ דיקן םוים םון דעם סעספעראסענספולן קולםור סוער און אונזער סיסארבעםער ד״ר נחום גערגעל רעדאקציע ,ליט. בלעסער״ באקאנט מיט די מערעזשקאװםקים און מיט װאאערי ברױםאװ. די דעװאאוציע םון יאר 1906 האט אויף באאקן געמאכט אן אוטנעהײערן רושם. עד איז םאדכאםט געװארן םון דער גראנדיעז־ לייט פון יענער רעװאאוציאנערער טאםן־באװעגוגנ, און או־ף אײגער םון די דעטאאםטיקע דעמאנסטראציעם איז ער נעגאנגען בראש מיט א ויויטער פאז אי| האנט, באאד איז ער אבער נעװארן אפנעקיאט. ״אין דער רעװאאוציע, — זאנט ער, — בין איך נישט נענאנגען״, און דאך האב| רי נעששענישן פון יענע יארן 1904—1905, נע־ אאזן אין באאקן א קענטיקן שפור; עד האט אננעשריבן א רײ אידעד אויף רעװאאוציאנערע טעמעם און ד־ אירישע דראמע ״דער קיניג אוי&ן פאאע״. װיכטיק איז דאם, אז ״דער נאײכגיאט צו רעם ארו־ טיקן״, װי עם דערצײאט זיין ביאנראף, האט סון יענער צײט אן אויפנעהערט, און דעד פאעט האט ארויפגעוױזן ״א אעבעדיקן אינ־ טערעם צו אאץ, װאס שפיאט זיך אפ ארום אים״, אין יאר 1904 דערשײנט אין םאראאג ״נריף״ די ערשטע זאמאוננ פון באאקם ״א־דער װעגן דער װונדערשײנעד דאמע״. טחטת טורא, אז די גייםטאעכע צענזור װעט די אידער נישט רורכ־ אאזן, האט מען עם צענװר״רט אי) :יזשנ״נאװאג־אד. די ״אידעד וועגן דער װונדערשײנער דאמע״ זענען מיט נרו־פ באג״םטעדוננ אויפגענומען געװארן אין די קרײזן פון די ״םאאאװיאװצעס״ און ״ארגאנאװטן״; פאפואער איז באאק אבער געװארן נישט דורך דעד דאזיקער זאמאוננ אידער, נאר דורך דער צװ״מער ״אוםגעד־כטער פרײד״ (1907) און דערהויפט דודך זײן דראםע ״דאט באאאנאנדא״ (די דאזיקע דראמע א־ז אין יאר 1906 נעשטעאט געװארן דורך דעם בארימטן רוסישן רעזשיסער מ״ערכאאד א־| קאמיםאזשעװםקים טעאטער). פון דעמאאט אן װערט באאק א פראםעםיאנעאער איטעדאט: ער איז א ס־טארבעטער אין אײניקע זשודנאאן, ער דרוקט אידער, ארטייןאען, רעצענזיעס. ער באזעצט זיך אין פעטערבודנ און נע־ פינט זיך דערהו־פט אין ד• קרײזן פון דער איטעראטור־אינטעא- נענץ — ד־ פארשטי־ע־ און אנהענכעד םון דער ״נ־יער קונפט״ (די ״ם־טװאכן״ בײ װיאסועויפלאװ אױואואוװ, א־ן דער רעא־ג־עז־ פיאאזאם־שער נעזעאשאפט) און א־ן די קרייזן פון דעד טעאטדאר־ ארטיסטישער באהעם (קאמיםאדזשעװםקים טעאטעד א. אנד,). אויםער דער רײזע מיט זײן םוטער קײן או־םאאנד (אין ״באד נו- הײם״) האט ער געמאכט נאך דדײ :ם־עות קײן א־טאאיע, ב־עטאן און דרום־פ־אנקרייך. אאם רעזואטאט פון די דאז־קע ־ײזעם זענען אנטשטאנען זײנע ״איסאאיענ־שע אידער״ (1909), ד־ דיאמע ״דער רויז און דער צאם״ (1912) און ד־ פאעמע ״דעד נאכטינאא־גאיט)" (1916). א־ן יאד 1916 װערט באאק מאביא־זידט. א דאנק ד' השתדאותן פון זײנע םרײנט, גיט זיך א״ן א־ם צו באפר״ען םון דער פאז־צ־ע־ דינםט און ער װערט באשמ־מט אאם טאבער־ם־רער םון דער א־נ־ זשינערישער בוי־דרוזשינע ב־־ם םארבאנד םון די זעמםטװעס און שטעט. ביז מערץ 1917 האט עד ז־ך געםונען ה־נטער פינסק, נישט װ״ט םון די פאזיציעם. צור־קקומענד־ק קײן פעטערבודג, האט ער נעארבעט אין דער או־סע־ארדנטאעכער או־סםארשונג־קאמ־ם־ע ב־י דער צײטװ־יאיקער רעג־רוננ; רעדאקט־־ט ר־ סטענאגראמעם םון ד־ נב־ת־עדות םון ד־ געװעזענע צא־־שע מ־נ־סטארן. ד־ ־וםאענד־שע ואװװ\ ג<ווואר\ ד־ וװיפסי װטװע פו\ די אונויעע פאעסו\. נואפאעל האװ ואגאר ד<וװ ראזיע\ װיװ גלאארבעװ אי\ א גרויװער רראװזו. אפאלאוױװ ר<ור ראראװנור װאװ אוג<וטוריב\ א פאנוװגו ״ארגאואװאי װיס״, גווװט או\ בײרא\ וזאב\ וײ אװװ רטרװאוװ אי\ וייטרע װטר?. אי\ יאר בספו האװ אוררײ בטלי או\ רטר װאעװ עלליװ גװגרױרעװ אי\ װאװעװע א?רײו װיװבאליװװ\ אווװער\ ואװװ\ ״ארגאואװװך־. אי\ דטװ דאויעו ערײול װאװ װ<ו\ באװאודלװ ויטוװ בלויו װראג\ װו\ פאטװיע, ואר אויך רי רעליגיװו־פילאואװיעוגו או\ געוטלטואפװלטכט א־דגואלאגיט װו\ ר<וװ װיװבאלױװ. אי\ רטװ?רײול װאב\ ויך באװײ־ ריעװ ויפוװ ברויו װא<וװ\־װיװבאריװװ\, ואר אויך װאר<ור, װוויןטר, װילאואװו אוו ג<װ<ור<גואװװר<וכ<ו װו<ור, וואװ װאב\ װיװװאװיוירװ װיװ\ װיװבאלױװ די ״ארגאואװװך־ וטוט\ ג<וטוװאוע\ אי\ א\ <װג\ טאוװאןװ װיװ רי װארלאג\ ״װעארפיאו״, ״גרױ1״, ״װוװאגטװ״. װארטרי בריוװאװ האװ אי\ יאר 905ו פארגריכ\ די ״ארגאואװװ\״ װיװ די רטװארואיאוטרט סטװװטר, או\ ויך ארײ\ װיװ רטװ װיװ־ רייגודיק\ וױגטר ארװטוװ ו״ארװטוװ או\ רי ארגאואװװ\״ך ד. װ.