Literarishe bleter · 1931-11-20 · 47 (20.11.1931) · p. Seite 887

9 זײט 867 רימרןןריטע מ־ז&יפץ ותז. ד4 3941) די פרעסע װעגו דער אויפפירונג פװ ח. גאטעספעלדם ״פ ר נ ס ד־ז״ איז ײדישו דראמאטישז טעאטער געפירנז עלעגאנגז, אןצענוזימריק וזײסעערהוןפע. * פײוער רעוטי־ גזעריעוער אײנפאל אינ אניך ראגז ארײנפיר\ רי רענני־גוצענע אי\ רעגזסיארא\. ראגז הײסיערע־אניר, ברענגגז ארײ\ פארב איננז סיפע?־ נזאקל. פנננז רענע\ינזעריעו\ עיסיאנרפננקסי רארך ״פרננזה״ פארעכנסי ננער\ פאר אײנער פנ\ ר״ר ננײכטרסינז נזאנזע געלננגננזפע אניפ פירננגעך הירעיפעלר האפ אפגעעיפילפ רי הניפנז־ראל?ארעקפ אנ\ אינ־ פעליגענפ.?לארא נזעגאלאננינזעו האס נזיפ איר אײגנארפיקער רינז־ קרענזלײנז געצײננפ א פײנע, פנלבלננזיקע געעונזאלנז. א פײנענז סױרפרױ האנז אננו אונוזערנעסראג\ ןזרלענרער, אניסגעצײנננז האם ניך העלענע גאנזליב. אלוזנ\ צײסלױ אי\ ״אננוער עקספרעס״ עס אױ געננע\ א געננאגסער עקספערינזענס פנ\ ננײכערסנ אניס־ צנפיר\ א פיעסע א\ ססאוױ אנ\ רער עקספרינזענס אינ אניסגעצײננס געלננגע\. סעאסראנוא\ אי\ ״הײנסיקע נײעס״ א הײסערע, פרײלענע. סיס הננואר צעקלננגענע,?ינססלעריעוע?אנזעריע... עס אינ א גרניסער פאררינסס פנ\ רעועויסער ננײכערס, נזאלער ונײנסרזיב, נארעאגראפױ לאה ראסבנים, נונויקער?א\ — א\ אםנזע סענרה פאר\ אניג, אניער אנ\ עססעסיעו\ געעוםאק. רי ראל פנ\ סלארא סעגאלאװיסעו א סינסעו פנ\ וזײבלעכקײס אױ אפעור רי בעססע ראל אױ רעפערסנאר פנ\ אס רער גלענצנרער ארסיססױ. הערעופעלד אינ אניסגעצײננס. אלע אנרערע — יערער באוננרער אנ\ אלע אינאײנעס — רערגענצץ ויג אננסר דער?אנ־ סעקננענסער רעועויסעריעוער פירננג פנ\ ר״ר ננײנערס. ננײנסרניבס רעקאראציעס אניסערגעננײנלעג עפעקספנל אנ\ פארביק וענע\ פאר ויג א םײססערננערק. עיאול ננאגםא\ אי\ ״נאעו פנעועגלאנר״ רעם ײדיע<\ רראםאסיעו\ סעאסער?נםס א הארציקער ײעור־ כװ פאר\ אניפפיר\ ״פרנסה״. רער זאל סרײסלס ויג גאנצע צננײ עועה פנ\ לאנ\. רי הניפסראלנ עופילנ ז. הירעופעלד אנ\ קלארא סעגאלאוניסעו. א\ אניסגעצײננס\ סיפ עיאפס רער סאלענסירסער י. קנרלענרער. גלענצנד האלס אים אננסער פרני ם. גאסליב. רי רעקאראציעס פנ\ ה. ננײנסרניב עפעקספנל. ה. קא\ האס געגעב\ עסלענע םנניקאליעוע ״עולאגערס״. י. עו. \ר״ר יצװק עייפעס אי\ ״נאננע סלאננא״ געעוסעלס אױ די?אםעריע נײער פײ\, אפסםאל גאר פיױ. אי\ דריס\ אקס — א גאנצע רעװי. רטר רעזעויסער, דעקאראסאר םנזי־?ער, רי ארסיסס\ האב\ ארײנגעלײגס א\ א עויענר ליבע צנ רער ואג. סיאױ א לעבעריקע, פרױעע פארעוסעלונג, װאם לוינס ויג צנ וע\.?לארא סעגאלאנניסעו איז זײער פײ\. א\ אנגענעםע איבער־ ראלעננג אינ געננע\?נרלענרער. סיאיז געננט\ א םװיה צנ?נ?\ אניג וײ\ טופיל\, האלס\ זיג, או־ג זײ\ יערער באננעגננג. בראננא,?נר־ לענרערנ רי רעוטוי איז פײ\ לעבעדי?, צינסי?. רי לידער־סע?סס\ גאנץ פײ\. װײנסרניב האס באנניזנ עיײנע, אריגינעלע רעקאראציעס. סיהאס איםפאנירסנ א\ איבעראטוננג פאר אננוער גרניער בינענ נ. מײויל אי\ ״ליסעראריטיע בלעסעמי רי רענטיי פנ\ ר״ר ם. ננײכערס — םיס?נלסנר, םיס ועועםא?, םיס?ענסעניטו פנ\ דער ואג. ראס עופיל\ פנ\ רי ארסיסס\ — רײ\, דנרנגעסראנס, טועפע־ ריטי.?לארא סעגאלאנניסעו — עלעגאנס אנ\ עיײ\. אי\ רריסױ א?ס— פרעכסי?. הירטופעלר,?נרלענרער, בירנבנים — םנססערהאפס. װ. עי.?אורא\ אי\ ״ננאננעוריפס״ רטוטויסירס איז ,פרנסה״ רנרג ר״ר ננײכערס נני א לײנסע?אםעריע אנ\ האס אי\ רריס\ א?ס א גאנצ\ רענני־פראגראם. רער סעםפ איז א לטבעריעטר אנ\ די ארסיםס\ טופיל\ זײערע ואל\ ציכסי?. נ. ראסנער אי\ ״ארבטסטר־צײסונגי' דאס טוסי? ננערס געעיפילס פרײ, םיס פיל הנםאר. רי ראוי?ע פרײ?ײס אנ\ ננארעםקײס גיס ניג אניג איבער רעם פנבליקנם.?לארא סעגאלאנניסעו אױ לײנס אנ\ גראציטו. זי זינגס, עיפילס,?אעעסירס, לאכס. הירטיפעלד האס רעם םא\ אריגינעל אנ\ אינסע־ ליגענס אניפגעפאםס. ננע\?נרלענרער האס געעופילס, האם םע\ זיג מאםענסנװייז גט?אנס בײ רי זײס\ האלסױ. בירנבנים האס ארניסגערנפ\ פיל הײסערקײס. עם איו א געלונגענע פארשסעלננג. רעושיםער זזײנערס האס באנניז\, נני אזני םע\?א\ געב\ א גנסע פארשסעלננג פאר ,עםג״ אנ\ נישס נינרי?\?עג\ דער ליסעראסנר. ננײנסרניב האס דערגרײכס ננננרערפנלע אפסישע עפע?ס\. לאה ראסבנים האס אײנשסנדירס שײנע סענז. הענעג?א\ האס?אםפא־ נירס םנוי?. \נע\ םע\ אינ אננע? פנ\ סעאסער, האס ראם פנבלי־?נם שני\ געברנםס דאם לירל ״פרנםה״. אלה װנלרננז שלאגטר. א. פנינל \י. ם. נײםא\\ אי\ ״הײנס״ אלז אינ גנס אנ\ סשיקאננע אנ\ פרײלעג אנ\ איג האב הנאה געהאס. װנשג לרער סננ?טלער\ אי\ ״םאםטנס״ א גנסע?אםעריע. אויב נישס רי בעםסע אויפ דער ײרישער בינע. םיכאל ננײבערס, — רער רעושיםער —. האס פארשסא־ נע\, אז םע\ דארג רי?אםעריט אביםל פארשפיצנ, םיס א?לײנער אנצנהערעניש אניג גראסעס?.• עם ואל נײ\ א\נסער\ האלב\ סא\, דיסקרעס. םיס פשנסע םיסלע\, א\?ריםעניש\ אנ\ ננילרע העננינװ האס ער אנננ געגעבנ א פארשסעלננג א גאנצע, א לעבעריקע. געארבעס האס ראםםאל ננײנטרס םיס יננגט םענסש\. נישסא?ײ\ םסאר\ אנױ■ דטר בינט. םע\ ננאלס גע?אנס םײנע\, אנ א\ רי גטשנננינטרט םסאר\ —?א\ םע\ גארנישס שפיל\?ײ\ לײסיש ײדיש סטאסער. װײום ויג ארזיס, אז טם אױ א סעזת. אנא הירשפעלר האס געשאפ\ א םענסש פ\\ בלנס אנ\ פלײש. נישס געננט\?ײ\ אײ\ פאלשער שסריג. ער האס אים געפא?ס — רטם פארשנױ. פנ\?נרלענדערם אלס\ ליסננא? — געגעב\ םיס םאס, אביםעלע כיסרעננאסע, פנ\ בירנבניםם פראלעסאריער — האס טנלם ערלעג געלאנס.?לארא םעגאלאנניסש האס אפגעסרײםלס פױ זיג דאס אםא־ לי?ע?רעכצעניש אנ\?ננעסשעניש, ננאם פארשײרטנע רעושיסענױ האב\ אניג איר ארניפגעצניג\. רעם סאנץ אי\ לעצס\ א?ס האס וי נישם אפנעסאנצס, נאר א\יםגטזנגגפ\. פרני גאסליבס ײרענע — גאנץ, סײ אי\ רער כאראקסעריםסי?, םײ אי\ דער האלסננג. םיסגעםאלס, םיסגעסאנצס או\ םיסגעשפילס האב\ װײנסרזיב, הענעג?א\ אנ\ לאה ראסבנים. י. פטרלע אי\ ״ראריא״ רער רענשיםער ר״ר ננײכטרס האס ראםםאל זיג אנסשלאם\ אני\> א שריס, ננאם אױ בײ אננז א נײעם — ער האס אניפגעפירס ,פרנםה״ אינגאנצ\ א\ אײ\ ״ססאר״־ארסיםס, בלניז םיס יננגע שנישפילער. אנ\ םע\ םנ.י םנרה נײ\, אנ רער ראויעער פרנננ אױ אים גלענצנד געלננגענ.?לארא סעגאלאנניסש האס געשפילס איר ראל םים א םג װ\ אנ\ פרײ?ײס. וי איו געװע\ א\ אניםגעצײכנסע פארפירערישט אלםנה. הירשפעלר האס געשפילס ניױ ראל םיס סעםפעראםענס אנ\ םיס הנםאר. א\ איבעראשננג אױ געננט\?נרלענרער.• ער האס נע געב\ א פרעכסי?\ סיפ פ\\ א ליסננא?. פרני גאסליב אנ\ בירנבנים האב\ ניג געפילס נני פיש אי\ ננאםער. שאפירא האס געגעב\ א\ אניםגעצײכנס\ סיפ פנ\ א גענםסער. םאנרעלבליס האס גענ\יז\ א\ אםװ\ באעם װכשיס. בכלל איז ״פרנםה״ א זײער געלננגענע פארשסעלננג, פאר װעל־ כע םע\ ראר\>?נרם־כל אניםררי?\ אנערעענננג רטם רטזשיסער ד״ר זנײכטרס. טר רארג אבטר סײל\ זײנט לארבטזױ םיס דעם םא־ לטר ננײנסרניב, םיס רטם םנוי?טר הענטג?א\ אנ\ דער כארעא־ גראפיע־םײססערױ לאה ראסבויס. ב. שעפנער אי\ ״נ. פאלקםצײסננג״ דער רענשיםער ר״ר םיכאל ננײכערס האס געסנ\ ראם בעםסע, ננאם ער האס גערארפס אנ\ גע?אנס סנ\. ער האס רי פיעםע אניפ