Literarishe bleter · 1931-11-20 · 47 (20.11.1931) · p. [Seite]

8בסער '#רג&נג * מרײז 50 עד. ײןורסע, נוײױין 20ו{יײט<זנטו ןנ9ו ־־בומ־אד־ײזע ףךץ^ףףך ך- איהוסםדיז־םגג — 1 װאעשדיפמפאד?יםעדאטזד 1■ פאייעאג ב.קקעצק-ן,״אר*ע טניאפן^ד אןן קן־נםמ ס ט 1 ד ע ג ם ן ה$ט אםיאו סאקעטירט מיט רער פשטות, מיט דער ״גוט־ברודער־ שאםט״ םון אײנעם צום צװ״טן. םטודעגטישע יארן, — אאגגע צײטן האט םען יעפעטער נע־ אעבט םיט די ערינערוננען, םיט די •עטימוננען םון אט די גוט׳• םר״דיהע, זארגאאזע יארן, װען םען האמ נעהאט די מעגאעבקײע צו אעבן נאיקאעך און אײגצוזאפן אזויםיא איגטערעםאגסע אײנ־ דריסן, איבעראעבענישן, אינטערעםן און װיםן. עם זענען געװען ״אײביהע םטורענטן׳/ װעאכע האבן זיך אזוי גוט אײננעאעבט מיט דעם םטודענטישן מונדיר און מיטן זארנאאזן אעבן, אז זײ האבן נערן זיך םארטשפט צו םאדבאײבן אויח שטענדיק אאטע, אײביקע םטודענטן. און דאם האט נעהײםן — אעבן םרײ און אומנעשטערצ, נישט םארב״טן דעם ױם־טוב אויך דער װאך. אאמיר זיך נאר דערמאנען אין אעאניד אנדרעיעװם ״די טעג םון אונזער אעבן״ — װ־םיא הארציקײט, אעבנםאוםטיקײט, נוט־ םוטיסײט עם םארמאגן די םטודענטן. א קװאא םון םרײד, •ואם קװעאט אן אויםהער. נישט נעקוקט אויױ דער עאטער, אויױ דעם נעשאעכט, אויף דער מאטעריעאער אאגע םון יעדן א״נעם, — האט מען געקענט אאע צוזאמען אזוי אויפריכטיק און מיטן נאנצן הארצן זיך פר״ען, די נוטע, זארגאאזע קינדער. די הארציסע הו־ איאנקעם אויױ די מאםקװער ״װאדאביאװעד״ בערנ, — ווים־א התאהבות און דבקות זײ האבן אין זיך םארמאנט. װי גאױביקע חםירים האט מען זיך משםח נעװען! די םמודענטן האבן באװיזן דעם גוטן ב״שפיא פאד דער מאםע. זײ זענען נעװען די םארגעשריטענע, ראדיסאאע עאעמעגטן אין אאנר. רער םטודענט אין א שטעטא, אין א שטאט, אין א קרײז איז געװען דער הײװן, װאם האט געמאכט בראדזשען, ױירן. דער םטודענט האט נעבראכט דאם םארבארגעגע ביכא, די אומאעגאאע אויםנאבע. םטודענט און דעװאאוציאנער זענען געװען םינאנימען. און אזוי האט די צארישע רעגירונג אויפגעםאםט, און גאנץ ריכ־ טיק אויםגעםאסט, די אונױוערםיטעטן — אאס די צענטרען םאר ״קראםאאע״, און די םטודענטן — אאס די םאנאנדערטרענער םון דעם דעװאאוצ־אנערן ״םם״. וױ נאד עם איז נעיטען עפעם אן עװאה׳ אן אוטרעכט אנבי דעד רעכטאאזר רוםישער באםעאקערונג, אגבי דער פארםאאנטער ארבעטערשאםט, אגבי דעם נערודפטן ײדישן םאאק, — זענען די םטודענטן נעװען די עדשטע, װעאכע האבן גע־ אאזט הערן זײער פראטעסט״טטימע. םון די אונױוערםיטעט־װענמ םטודענט, םטודענטן, — דאס װארט האט םארמאגט אזוי םיא צויבער און װירדע. דורות ױננט האבן נעהאדעװעט, אנגעפיאט דעם באנריוי פ&ױרסױ&י םיט אזוי םיא אינהאאמ, אכטוגנ, פיעטעט. אין אויױ םון םיא יארן איז דאם װארט פארבונדן נעװען מיט ד• שענ־ םטע אידעאאן םון ביאדוננ, װיםן, םרײהײט. םאר דעם סטודענט זע־ נען אםן נעװען די טויערן און װעאטן םון השכאה און דענקען, םון םרײען אעבן און קאמױ. די םרײהײטס־באװענונג אין רוםאאנד איז געקניפט און גע־ בונדן םיט דער רוםאענדישער סטודענטנשאםט. די שטעט, װו עם זענען נעװען הויכשואן, זענען נעװען אמאא די נעסטן םון דער רע־ װאאוציאנעדער באװענוננ. די אונױוערםיטעטן, די סטודענטישע ה״מען, קיכן און סאםעם זענען נעײען די ״בית־הױצרם״ םאר דעם םרײען, אומאפהענגיקן געדאנק. דא האבן זיך רערצוינן פאאיטישע טוער, רעװאאוציאנערע קעמםער, װעאכע האבן זיך נעװארםן אינם קאמױ םאר א בעםערן מארנן; דא זענען געײען די רעײאאוציאנערע שטאבן, װעאכע האבן אנגעפירט מיט די דעװאאוצ־אנערע פארטײען און נרופעם. םון די אוניײערםיטעטן זעגען געםאוינן די ערשטע םונקען, װעאכע האבן געצונדן די הערצער פון די רעװאאוציאנערע ארבעטער, םון די פראנדעםױוע בירנער. דער םטורענמ האמ נעםיאט רי אחרױת, װאם ער האט אויף זיך גענומען, און װאם די צײט און תקוםה האבן אויױ אים ארוים־ נעאי״נט. דער םמודענטישער מונדיר נוםא איז געײען א העכערע באצײכענוננ, א מדרנה. דער מונדיר נוםא האט צו םיא טחײב ־עװען. דאם באויע סטודענטישע היטא םיט דער םטודענטישער ,.טוזשורקע״ אינם אמאאיקן רוםאאנד זענען געװען באשטיםטע אויםדריקן פון םרײהײטם־קעמפער, םון אמת־פרײדיקער. אזוי אין אעבן, אין אי־ טעראטור אנן אזוי אויך אין טעאטער. די דײטשע, רוםישע, פויאישע, אויך די העברעישע און ײדישע איטעראטורן זענען רײך מיט װונדערבארע נעשטאאטן םון םטו־ דענטן און שיאדערוננען פון סטודענמישע קרײזן און סביב־ת; ױננטאעבער דײ׳ו, זויבערע אעבנםאוםטיק״ט, מונטערע שט־מונ:, זארנאאזע פרײד, נישט נעקוקט אויױ דער שװערער מאטעריעאער אאנע, אין װעאכער עם איז אםטמאא אויסנעקומען צו אעבן און צו אערנען. װונדערבארע חברישע באצױנגען, א נעמײגזאם אעבן, בשותםותדיקע קאםעם, אן אן אונטערשיד פון נאציאנאאיטעטן, םון רײך און ארעם, םון אדא און נעיײ״נאעכע בירגער. אדרבא, מען