Literarishe bleter · 1931-11-06 · 45 (6.11.1931) · p. Seite 855

855 1**9 לימסד^ריטפ גר<ן*<ור ג\גז. ו392^ 45 ליםעראםור אױ?וומ־יטור ןןןן נישם געקוקנז אויף דער אלגעם״נער •גװע־ לעד דאגע זענע; די גע־דעסב; אין די 5 װאר־ •דעװער ״ר״דע טעאנוער; גאנ־ךס״נע. פארא; טעג אין דעס אדע־ יענעם שאעטער —;יגעי־ע• אבע־ אין אלגעפ״; ר,אפ זי־ גא־ ק״נע־ ני~ם גערעכס. אז פינז סעאנרע־; זאד קאנע; עקסיכ־ טירן און אדבעטן• םאיז צוסרידן און םיגרייס רא און דארטן נ״ע פיעטעכ• אויך זייטיקע אוגטערנעמונגען געבן זיך א״ן, און דער עולס קוםט גע• ן• די ״ד״טע װארשע דעבב נאך, דעבט און וועט דעבן דורך ״ד״ט• ןןןן דער ״די־םע־ •טוי־דפידעד דוד באדאץ איז פדוזנים גע־בטארבן בעת ער ראט רעקדאפירט יעקב גארדיגם ״דער רויקעדי• דעד בארס׳טאד־ בענער איז אדט געווען 2־0 יאר• ער איז געקוסען קיין אםעריקע אדס יזנגד• •טפעטעד איז עי צודיקגעבארן קיין רוםעניע■ און דאדמ אנגע־ ־ויבן ־טפילן אין טעאמער• *ו 1ע• יאר איז ער װידער געקוסען קיין נױ־יארק און דא־נז אוייי־ געט־אטן אין די ״ד״טע מעאטע־ן. ןןןן אין דארז איז געטטארבן אין עדטער פון 01 יאד דער ייד״טע־ אדטיסט דער׳טד יערװאב• דער פאר׳טטארבענער איז געװען א״גער פון די פיאנערן פונם ייד״טן טעאטער אין דאדז• די דעצטע יאדן האט ער זיך געםוכען אין א ■טװע־ דער םאטעריערעד לאגע• ןןןן די ״ײילנער טרופעי' ואנפ• פ• םזאהן האט אנגעתויבן צו ׳טפילן אין דארזעד קאמעראד־ טעאסער;דיר• דוד צעדפ״סמערן. רי ער־טמע פ־עםיערע פ.־־ן היר־טביינפ ,׳גרינע פעדדער . דעזעי־באנ״ונג — יעקב שיגארין• — די דעצ־ טע צ״ם האבן די ׳,װילנערי געטפידמ אין קאדיש, בריסק און אין א ר״ אגדערע ׳טמעט• ןןןן אין אםםטעדדאפ שפידפ א ״דישע דראפא־ ט״טע טרוםע׳ ארגאניזירט דורך אזרא און עדםות — די געוו־עזענע טיטגדידער פון דער ״ווילנער טרופעי ןןןן אין ״פארװערמס״ איז געװען געדרוקמ א ״ז״ש־געזונטי ־בריװ פון דעם באוװםטן יידי״טן אדטיםפ־קאםיקער דודװיג זאץ, װעדכעד האט פאדדאזט נױ־יארק• אין רעם ארטיקד האט זאין אנגעגריפן טאדיס שודארצן• •טװא־ץ האט זאצן •טארף אפגעעגטפעדט און דערװיזן■ אז זאץ האמ א גרויפן חלק אין דער פארביליקערוגג פון דער ״ד״טער בינע אין אםעריקע• — לודװיג זאץ געפינט זיך איצט אין פאריז. ןןןן איגם יידישן פדוכה־טעאסעד אין כארקאוו גייט איצנז א פיעםע פון דניאל ,׳ױליס״. יטמע־ לונג איזראעד׳ םוזיק — פ. פידגעד• אין דער פאריסטעדונג נעםען אנטײל די ארטיםמן ואפלאװפקי׳ טארלא׳ םאנץ א• א• ןןןן אין :דטענםטאכאװ איז געעפנט געװארן א בידרע•—*ויטטטעלונג פון יעקב ראטבוים• רע$7קט#ר נ ח מ ד ם י י ז י ל וחו 8רץ תיר׳דיײן מרענדיקם א נײע פיעסע ׳.פיאנערן,, שונם לעגן פון די ײדייםע #יבערוואנדע*עי אין '־אסנסארנאכד• די פיעסע װעט *ויפגעסירט װע־ן אין נײ־י#יקע־ סיזלקה־ שעאנוע*. ןןן] די נױ־י^רקער ״מ#דגן־םרײהײס געסינע זיך אין זײער זװוערער מאסעריעלער דאגע. זי אפערירם פזןג־שעגלעך גו אירע סרײנה זנו *דאפן א פןןנד סון ס4 שויזנט דאלא־־ נדי צו שאר־ זיבערן די עקסיסשענץ סון דע־ צײשונג אויף די װײפערדיקע חדכוים• ₪ י• 8א8יערניק>>וו גיה נק״־ונ ארויס א נוך זא; ״ג?׳ וש אין כדראיװע איז געגרינדעס געװארן א קא־ םיסעם סארן ײדי״םן נוך׳ װןןס פירצ איצמ דורך?ן אקציע פאדן נוך. נ- םײזיד י-זןס גע־ האלםן א רעסעיאס אין םיאװע װעגן דער י#לע פון ײדייגן?ואסן אינם ײדײסן לענן• ₪ די מןןמקװע־ לימע-ארי?וע װעלמ סײערס איצס דעס ט1־־יעריקן ליסערא־־יזון ױנילײ סונם ײדיזו־רוסיימן?ורײנער;אלעקסײ (כימעלע) סװירסקי. מיס ס4 יא־ צוריק איז ארויס סװי.יסקיס ער-גס נוך אין ױסיע אונמע־־ן נ$מען ״פזן גאספןןדסקי,, (אויפן פייצי״צן ־צסײגער). דאנ נוך איז פארנאסן געװע־ן דורך דער צארי״סע• צענזור און איז דע־־־סינען נז^ך דער >)קסאנע־*־דעװןןלוציע א. נ• ״שון דער שינס־ סערער ם*רג#נגגהײס". סװידסקיס צווײס ודערק ״שארצײכנונגען שון אן ארנעסע־,' איז ק#נ- פיםקירס און פארנרענס געוו>ז*ן דודך דע- צא־ רייסעי דעגירוגג. נאך דער רעװןךרוציע האס דןןס זעלנע נוך אויסגעהאלסן 20 אוימגאנן אין רו־ סי־ד■ םװירסקימ נארימס געװ^ענע װע־־ק ׳,ריז״סיק*,׳ ,׳* גוסע צײנ" ,׳זװואי־צע בלד-נדדן״ און ״א ־דסאלענע האיץ־, װערן נסדי אױיסגעגענן אין אלץ כײע אויסלאגעס און זענען אינעדזעצס געװאין איז דגלי־ד׳ דײס״ד, פ־אנצויזי״כ׳ סידעכײכ און ײדי־ד■ סװירסקי הז>ס #נגעזד־יבן עמלעכע און צװאכציק בדדער דעיצײלונגען׳ י#מאנען און פיעסן׳ דעדונסעי א נאזונדע* נאנד א. ג■ ״ײדי־דע דעדצײלונגען״. אין ײדי״דן איז לעצבתם דער״דינען א■ סװייכ־ קיס א ר#מאן שאד ױגנב ״הו״דקאפ ןןןן די פײערדגג פון סאפיא גורעװיכדדעס 25־ יא־יקן ױבילײ פון איר פעדאגאגײדער סעסי־ ײס איז אדורך אין װילנע זײער אימפאזאנס• םיה?נן געיעדמ ז• רײזען׳ ג• *רורערמןןכער, מ• ־דור• ס'ה*נן נאגריסט פ*ל?וסײער *ון פאײדײ־ ידע קולסוז־אינססימוציעס■ סיידען אנגעקוםען 2יײילדע און סעלעגראפי״סע נ*גױסוגגען. אוי;* די אלע נאגריסוגגען און רעדעם הןןס ס#סיא גורעװינדס געדספערס םיס א שײגער און רירנדיקער דעדע. ןןןן די ,״עדאקציע פון נ#רק#װער ׳,*גסעי־ן״ ה#מ אי׳ײסגדזןזן אן אויםױף צו די ״דיד; *־#רעםארי״סע *דרײנעדס פון אוקראינע׳ זײ ז*לן זיך #גזוליסן צו די ניזאדײדי״סע ״נוריי־ נערס׳ װ#ס קל״נן זיך ער״בן ״די געעיכטע םון די סןןװעסײסע פ#נריקן און װ>>רעמאמן■/ ל־ויםן דוף םון מןוקסים ג#רקי טעאטער אױ הונסם ןןןן שלום אע ה#ם צוגעעיקם צום װינער םען־ קלונ ס#לגנדיקע דעסעעע: ,׳די עסםרײכיעע ליסעראםור׳ װי די ליםעראסור זון דער גאנ־ צער ורעלם הז>פ דו׳ו־כן םויפ םון אי־סור עניצלע־ געליסן אן אוםםארנײסדעכע אנדה• אין נןמען פון ״דײכן פען־קלונ און אין פ״1 א״גדעב נ#מען דריק איך אױס מײן אויםריככיק געפילױ ןןןן ד,-ד בערגעלסיזז איז >)9גע*>)ין ק״ז מ^סקווע אוייי * צװײ הד״סים. נערגעלס>)ן הןןם איצם *#רדדיקמ דעם עױםמן םײל םון זײן גײעם גרויםן װעיק ״ײדן ארום דניע*־״ — ״פדעק״- ₪ ד״8 י• צינבערגכ ׳,די געםיבסע םון ליהע־ ־אםור בײ יידן״ װערט װײמע־ געזעצמ• סאיז שוין במעם ווי אויסגעזעצם דער םערמער נאנד, און סיאיז גרײמ צומ זאץ דער םינםמער באגד. װןן דעם 25חמן נןןװעםנער װעמ אין מינסק געעםגמ װעין אן ארפאינאנדײצע בא־אהונג םון ״ײדייסע *־*לעסארײסע?וי־ײבערס אין ־אםן־ פאינאנדי/ אין דער נאראכונג װעלן זיך נא־ סײליקן נעי־ך 50 ײדײס־8ר*לעמארײסע ־ד־ײ־ נעחש םון ר• ס• ס. ר.׳ אוקראינע און װײס־ ױסלאנד׳ ווי אויך פא־״סמײערס פון די ליםע־־א־ רייסע ״םריזױוגיקעס״, ד• ה• פון די >ונהוי- נערס ארבעםעױיצרײנערס׳ װ>זה זדען א־ײנגע־ צויגן געװ*רן אין דעד לי׳םעראסו־, לוימ א נא״סלוס פון דע' םאיסײ- צום צוזאםעגסןןר װערס ױגעגרײמ אין סינסק אן אויס״ססעלונג פון דעי־ ״דײנזער ׳׳*־*לעםארײצער ליהעראכוד׳'. די ארגאגיזאציע פון דעד אויסעמעלוגג ה#נן נדעה צו דעםזןגסמרירן: די 8ארסײ־#גפירונג אויסן געביט םון ליםעראפור׳ דע״ װוקס פון דער םאװעמי״צ־8י*לעמאיײסער ליכעראמור׳ די סיאגערן םון דער ײדײסער סראלעסארי׳דער לימע־ ־אמור׳ דער צןזאםדנוגד םון דער פרוןלעסארי־ *סעל ליםעראםור אויף פאי״ד״דדע *דפיאכן (קעגנז״מיקע אינערזעצוגגען1׳ ײדישע רעװיך יוציאנערע יסרײנערס אין אויסל#צד, ײדיזוע *־*רעמארי״צע?ורײבעדס םאד קיגדעי א. א• װ• ₪ די הויםם־םאױואלסוגג םון ײדי״כן װיסנ־ ־נואםסלעבן איגסכימוס האם ייד געזידדס צום אלװעלמלענן סאסמ־ און סערעגיאף־אוניאן אין נערן מיס דער נק״סה ארײנצונעמען ײדי״ב אין אינסעדנאציאנאלן =דללדדא**־פארקער. פון אוני*ן ה>)ם יײח) נאקומעז >*! דספעי׳ אז די בק״סה קןןן נאםרידיקם ײעו־ן אין פאל׳ װען ײדן דעס װעם זיך װענדן * מלוכה׳ װ*ס ג״פ אר״ן אין אוני#ן. ײװןן ה*ס זיך געװענדפ צו דער ײדי־סער קויסור־םאי־װאלטונג אין עסמי, װי צו די אײנציקע כידוכדמואםסלעכע ײדײסע רע*יעזדמאנץ, צו אינמערײדירן װעגן דעם נײ דער עכםני״סער רעגיױגג• די קולםור־פאר־ װאילסונג :עםמ אונםער די געחעריקע פריס דעם דין פאזיםיװ צו דערל״דיקן• װי מען אינפןןר־ םירם׳ יװעם אינגיכן פארעפגמלעכמ װערן א םאו״ *רדנוגג םון פארקער־מיגיסםער אין רעװעל װעגן דערלויבן ײדיע אין אינלענדיען סעלע־ גראף־׳סארקער.