Literarishe bleter · 1931-10-23 · 43 (23.10.1931) · p. Seite 820

ייסיסר&ריפזוו 33(1901 1331. ןס39.) 43 זײט 820?ך דעד פינאל פון מעשה גאדדאן אעבער זןדבעט (ני׳שט, זױ ם׳האבן נעבילט װעגן מ״ן ״ביטערן נורא״ די אאעראײ מײזאעך). איך האב םאר דעד צײט פ^רנעזעצט מ״ן א־טערארײנזע ארבעט, זיך ינעאערנט און זיך דערצוי׳נן אויױ דער פראאעטאידישעד איטעראטחר, און איך װיא צוזאםען מיט מײנע חבדים מיטהעאםן בויען די• װאקםנדיקע זיינרײכע *־אאע־ טארישע איטעראטסר. מיט דעם בריװ פארורטײא איך אויםן סאמע שא״־םםטן אופן מײן באגאננענעם םעאער. םיט חבר׳םן נרוס פװזואל גארדאך״ אז דו ביםט באגאנגען א םעאער, איבעד שסואא נארדאן, װאם טוינ דיר װיד־עדאמאא מטריח זײן די ״בורזשואזע אאקײען, די פאשיםטן״? _ צד די פראװיכץ׳ביבלראטעהן! רי?יגםסירבריג בערסא גט\־ססט\ האסי, אי\ צװאגזמגהאגג ס'סי\ גגגדש פאר\ ײריפ\\ ב\ך, ארײגגטסראט אי\ רסר אדגויגיססראביט ״ליס. בלמסמר״ גזגגרנגרס גילרך דגגס אבאגאםנגגס־פרײג 9אר סג סראװינץ־ביבליאסעקג אגיך רעס גזײנסיקג קװארסל (אקסאװער— רנגצעסבער). רי ײריעגט סראװיגץ־ביבליאסעקך װסלבנג װיל\ באקגסט\ רי ״ריס. בלמססר״ אג\ װגננװ ניפגס איספגסאנר סססװ גנגלס־סאגגד צג אבאנירג, גגנגר\ גנגבנגס\ בגטגיק\ גגנגג\ דנגס א בריגגל סיס רנגס נננסננספל פג\ רנגר ביבליאסנג?, גגנגל\ גײ באקגסנג\ די ״ליס. בלנג־ סננר״ אגגנגגזגיב\ פג\ ג־ס\ אקסאבנגר ביג\ ערנגגס\ יאגגאר 932ג א\ נעלס. בריװ אין דעדאמציע 1 איך דריק דא אויס סײן פדאטעםט קענן דער אעטישע־ דענירוננ פאד נישט נעבן קײן רעכט דער ״װיאנעד טרופע״ (אנם. מ. מזאה) או־ײנצופארן קײן רינע צו שפיאן אין רינער יידיישן מאוכה־טעאטער. מיט אכטוננ נס גאכבגטג נױ־־ארק, 7 אקטאבער 1931. 11 דעדמיט געפין איך פאר נויטיק צו מעאדן, אז כ׳בין אדויםנע־ טדאטן םון דעד פאדװאאטוננ פונם ײדישן איטעראטן און זשוד־ נאאיםטן־קאוב אין ארץ־יישראא אזן איך באט״איק זיך םעד ניש״ אין דעד ארבעט פון דעם דאזיקן קאוב. תא־אביב, 8 אקטאבער 1931. טז. איגבא\ לעדכביכעד פדן קלעצקין־פאדלאג יעקאסענדױע דורך דע- צע־-ם-ארער •בוד־אדנאניזאציע אין טוילן פאד די יידײצע פאלקם־יסולן אויט א ברױו פון דער צ.י.ש.א. פונם 19־טן אקטאבעד 1391 זענען פאאננדיקע אערנביכער רעקאמענדירט פאד ד• ײדי״• , פאאקס־שואן: ב. סרעס — סײ\ ביבל, פארן ערשטן אערניאד, רײך איאוםכ דידט. 9. סײלפטרי\ — טרטזסט סריס, םארן צײײטן אערניאר, מיז פיא צײכנוננען. 9. הײל9טרי\ און ס. קאהאגאגגיסטז — פטססט סריס, פא־' דריטן אעדניאד. ס. גגײגרײך און 9. הײל9ערי\ — פראקטישע גדאםאטיק פײ דער ײדישער שפראך, אין 2 טייאן. א. גארטבקי — ײריטזט גראסאסיק. דעקאמענדירט אאם היאפםבוך פאר אערער און אאם אעדנבוך אין םעםינאר. ד• אעזעד פון די ״א־טעראד־שע באעטעד״ געדענקען געװ־ם ד■ נאנצע טדאנ־־קאםישע מעעזה מיט א ױננ האפערדיק בחורא שמואא נארדאן םון מאםקװע, װאם האט נעשיקט בדױו און אידעד צו נ. מײזיא, צום דעדאקטאד פון די ״איט. באעטער״. אין ד• בדױו איז גענתן נע׳טריבן: ״איך האאט, אז די ״אי־ טעראד״נזע באעגזער״ זענען אן א־גאן, װעאכער שטײט או־פי ריינםטן באדן פון קונםט, ײעאכעד שפיאט א נדויםע ראאע אין דער ײדישעד איטעראטוד״ און נאך אזעאכע קאמפאיםענטן. ־צ. נא-־ראן איז נוט געװען באהאװנט אין דעד אאנעטײנעו־ איניע, װאם איז קעגן א פדײנטשאפט און פאדבינדוננ מיט אן אוים־ אענדישן זשורנאא און דאך האט ער ״בא׳עטימם צו שיקן זײנע אידער אין ד• ״איט. באעטער״, כאמש ה... און ד• איבעריקע הברים האבן אים געווארנט, אז ער סאכט ד• נעפעראעכםטע טריט״. א־ן א בדױו האט עד אונז אויך פארטדויט, אז ״בםוד זאגט מיר (דא איז געקומען א נאסען פון א באקאנטן ײדישן דיכסער), אז ם׳פאבט נישט אוים, ער װאאט אויך נעשיקט, ״ענער האט מודא, אבער ״ער (נארדאן) װיא זײן דער פיאנער אין דעם פדט.״ און נאך האט דער ױנגער האפערדיקער דאן שםואא נארדאן נעשריבן: ״סײטרטר כאװער רטדאןסאר נ. מײזיא! כ׳וױים, אז מיטן ריזי־ קאאישן טדאט, װאם איך האב זיך פאדמאםטן, ויועא איך גוט נישט אפשפיאן, אבעד װאס קאן איך העאפן, אז א־ך מוז זיננען דאם, װאם אין מיד, ארויםזינגען דאם, ײאס ם׳קװעטשט״. און נאך מעד; עד האט ״נעװאאט זײן דער קדבן פון דער דעדנענטערונג צװישן ׳רוסאאנד מ־ט פויאן אין איטעדארישע זין, װײא אין זין פון א־נדע־אטו־ קען טען זיך בײ אײך פיא אויםאערנען״. און אז מיר האבן דעם ױננן, האפעדד־ק־נאיװן ד־כטער אנ־ נעוױזן אויח דער נעפאר, װאס דראם א־ם, האט עד דאך פאראאננט פון אונז, מ׳ר זאאן צו זײנע אידעד, װעאכע עד בעט צו דרוקן, צו־ געבן א שורה ״םפעצ־עא פא־ ״איטעראדישע באעטער״, ״אן שום קונצן״, װי עד האט שארף אונטערגעשטדאכן. און שו־ז נאך דעם, װי דעד פאדב.־עך איז געשען, די אידע־ זענען נעײעז פאדעפנטאעכט אין די ״איט. באעטעד״, און עם האט ז־ך אויפנעהוען א טומא קעגן שמואא גאדדאן אין מאםקװע, האט עד אונז אין א ברױוא נעשריבן: ״איבעד באװעד מייזיא. כ׳ב־ן ד■ טעג געקומען $ון פאאטאװע, און שוין במעט נישט דערנייעכדיק צום שטוב, האט טען מיר שוין אנניעזאגט א בשורה פון ״והאקאקות״. נאר םי׳איז קאײניקײטן. די טענ שנזײט װענן מיר ד• פדאנע אויפן קאמ־קעמערא, אין אונױועדםיטעט און אין דער אי־ טעדא־ישעד םעקציע בײם ײדאפטײא״.זײ וױאן מיך עקאנאמ־ש צװיננען װי סארקישן, נעבן א ברױו אין צייטונינ, אויב נישט, װעט מען מיך אין עדנעץ נישט דרוקן. פארשטײט זיך, אז אויף אזא טדאט װעא א־ך נישט גײן..." מ־י!א, װאם ם׳איז וו״טעי געװען, איז שוין נישיט איבעריק נ״ און אינטעדעםאנט. שםואא נאדדאן האט ראך נעגעבן אן אוס־ וױרדיק חרטה־בירױוא. װעד ם׳א־נטערעס־רט זיך נעענטער מיט דעד;אנצע־ מעשה, זאא אויפמישן אאטע נומערן ״איט. באעטער״ פון יאד 1929: נומ. 11, אדטיקא: נהמן מייז־א — ״ווי יװײט דער ״די״זער סאװעטישעד שרײבעד איז דערנידעריקט!"; נום. 14, נ. מײזיא — ״אן ערנםטע אעקציע״; נומ. 16, נ. מייזיא — ״דאס אעצטע נישט־געזאנטע װאדט פונם באשואז־יקטן שמואא נארדאן״ און עס זענען אוועק װאבן, חרש״ם און יארן. און אט א קאיין אפן ברױוא, געהרוקט אין ״עמעס״: ״א ברױו א־ן דעדאקציע. חשובעד חבר רעדאקטאד! מ־ט 3 יאד צודיק האב איך געהאט אפנעדדוקט א־רעד אין ד־ װא־שעװער געאע ״איטעראד־שע באעטער״. פאר דער פאדגאנ־ גענעד צײט האב א־ך ז־ך ט־ף א־בעדצײגט אין מײן שװערן פעאער, װעאכן איך ב־ן דאן באנאנגען. א־ך, א דערצויגענעיר אין קאםי־ ניסטישע קינדע—ה״מען, אן אדבעטעד, בין נעװען א־ן פארבינדונג מיט בורזשואזע אאקײען, פא׳טיםטן. נישט געקוקט אויף דעם, האט די פראאעטאד־שע מאכט מ־ד דאך געינעבן ד־ םענאעכקײט צו אערנען זיך װײטער און צו פאר־ ענדיקן א םאװעטישע הויכשוא און מיך צונעיצוינן צו גיעזעאשאפט־