Literarishe bleter · 1931-10-16 · 42 (16.10.1931) · p. Seite 799

זײט 799 9 ייסיוזוארימנז בדפפוװ־ 1\זז■ 42 (089 ײעאט איז;ישטא װאם. די געננט איז בערנײן און הױ<5, די עיד שטײנעדדיס און קאאט. םאדזײט מען עפעם, נענדזשעט עם אין דעד ערד, טדאכט און חאומט — אויפנ״ן, צי נישט? װאקםט־אוים אמאא א זאנג, צי א יןארטאםר־םיאנץ, איז עס נעא און קראנס, םיט אויסנעצערטע נאידעד. מענטשן זענען אוים־ נעדעכנט — שפארט מען כוחות און נעאט. צואיב װאם װארםן עם אין דעד שטײגעדדיקער קאאטעד ערד? עם איז א שאר די זריעה אין די מ־. װינטעד ג״ען דא אום מענטשן םיט דעם באהאאטענעם הוננע־ אין ר• בערר און מיט אומעט אויר די קארבן פון די טדו־ קענע נעזיכטער. ם׳האאט אםן די מײאער און מען נאפט. ם׳קוקט אוים ד■ אויגן — אפשד װעט נאט צושיקן א שטיקא פארדינםטי נאך אײדער שנײ פאאט אדאפ, צעאויפט שוין דאם ױננװארנ אין רי נרויסע שטעט. טאטעם און מאמעם באײבן אין הײזער זיצן. די שײטער האאץ םאאקעדן אין די הרובעם. זיצט מען מיט דעם װײם; באי אויר די קעפ אדום הרובע־םײער, ם׳װיגט זיך אום אין דעי שטיא און מען גענעצט אזוי אאנ;, ביז מ׳דרעמאט א״ן. אםאא דוקט זיך ארוים םון א הויז אן אננעפעאצטער מענטש מיט דע־ שװערקײט םון א בער און עד צעזײט זײנע טריט איבערן שנײ — אז׳ם צום פאםט־אםים אדעד צום קדאם. מען פאדקאײבט זיך ארום דעם צעהיצטן אײזערנעם אויױן און ם׳־עדט אאע א־ן א״ן טוטא. מען רויכעדט פאפיראםן און אױאקעם. ם׳קײט טאבאק און מ׳שפײט אויף דעם צעהיצטן אוױון. א גאנץ װינטער אעבט טאמאםװיא אן געאט. נעשעםט װעדט נעטון אויף בארג. די אײנװוינער נעמען אין די קראמען און רי קדעמער םאדשדײבן עם אויף חשבון. םאאט אמאא אדײן א צענ־ דאאאדדיקע,;״ט עם אום א־בערן ש־טעטא םון טיר צו טיר און םון קדאם צו קראם. — ק״נעד קען עס נ־שט צעבײטן.;אנץ טאמאםװיא קװעשטט מ־ט ד־ פאי־צעם: װעד האט עם געאט? טאםאםײ־א אעבט םון זומער־נעםט. ז־צט דאם שטעטא דעם אאנגן װינטעד א,ין האפט, װאדט אויפן זומערן דער קדעמער, דעד שאאםעד און דער םאדמעד, דער קצב און דער האטעאניק, — דאם נאנצע שטעטא ײאדט און בעט נאט אײנעד פאר דעם אנדערן, עפ זאא זײן א גוטעד זומער, װעט זײן מיט װאם אויםצוצאאן די ײינ־ טעדד־קע חובות. זענען ד־ זומעדם נ־שט געדאטן, װאקםן די חובוה םון ־א־ צו ־אד. אינט נאנץ טאמאםװיא םא־פיאנטערט אין חובות, קען אײנעד םון דעם אנדערן;ישט אדויםקד־כן מ־ט דעם פראצענט אויף פראצענט. א״נעד װאדפט די שואד אויף דעם צװייט;. דעד קרעמע־ זאנט: רעד ם־עםדער און דעד האטעאנ־ק מאכן א־פ אומנאיקיעך. זײ נעמען צו זײן םחורה און באצאאן נ־שט. זאגט דער באשוא־ דיקטעד צד: דעד קדעמעד איז נישט עדאעך, ע־ באגזאט אים אזד־ װי מען באגזאט א שאף, נעמט םון א־ם אדאפ ד־ װאא מ־ט דעד םע־ צוזאכיען. קומט עס אן אמאא א־ן נעד־כט -- באװ־יזט ז־ך דער ״שער־ף״ װאטםאן, מ־ט דעד אפנעשאםענעד האנט, און דעד ר־כ־ טעד האדדמאן, דעד אאטעד בחוד, װאם ה־נקט אויף א םוס. װעדט א א־א־ם א־ן טאמאםװיא, קומען אדויפ צדדים און םארמיטאעד.' ם׳אײנט זיך אדײן און ם׳פאכט װי־עס־איז שאום. װען אײנעם װעדס גאד שאעכט, גײט ער צו דעם אאטן םע־ ד־קן -— נאך אן עצה. מעריק גאעט ז־ך מ־ט דער דארעד האנט דעם װײם־נאאנצנדיקן שאדבן פון דעם הויאן קאפ, ער זעצט זיך א װײאע שטיא און טדאכט. עד איז טאקע א שכאדיקער מענטש, אט־א דער אאטע־ מעד־ק. ער הײםט אונטעדשרײבן א ״םארטנײדזש״*) און ער גיט *)ה־פאטעק. ט״ך. טאסאםײ־א, א צעשניטענע פון ײאםער, האט זיך דעמאאט נישט נעקענט צעטײאן: ם׳האט זיך בײ ידי נעזעד נעריםן. אײן ט־יא טאמאםװיא האט נעזאגמ — נײן, דער פאםט־אםים בא״בט בײ אים, האט א צװײטעד טײא נעזאנט — נײן, רעד פאםט־אם־ם באײבט בײ אים. דער פאםט־ם״םטעד א־ז נעבאיבן אין א םאראעננ־ ה״ט און נישט נעװוםט װאם צו טון, האט ער דעם רונדװײכן קא־ פעאױש ײײט אויפן קאפ םארשארט און א אאנגע צײט זיך נע־ קדאצט אין פאט־אניצע — ב־ז װאנען נאט האט באנאיקט רעם שכאדיקן פאסט־מײסטעד םיט אן אײנפאא, ער זאא דעם פאםט־אפ־כ ארויפשטעאן אויף א ײאנן מיט דעדאעך. א אעננערע צ״ט א־ז רעד פאםט־אםיס אומנעפאדן הין און צוריק. בײדע טײאן האבן ברעטע־ נעגעבן און נעמאבט א פאדאם אויף איבערצושװיםען דעם טײך. דער פאםט־אפים־װאגן איז נעײען א מאג אויף אײן זײט טײך און א טאנ אויף דעד אנדעו־ זײט טײך. דעד אײנםאא םון דעם שבאד־קן פאםט־מײםטעד איז טאקע זײער נוט נעװען. נאר װען די ײײטע וועאט האט עם רערהעדט, האט ז• נענומען אאכן אין די הויםנם פון טאמאםײיא און איר פאםט־אםים, װאם נײט אויף רעראעך. טאמאםװ־ר האט זיך םא־• שעםט. דער שכאדיקעד פאםט־מײסטער האט די רעדאעך פון װאנן אדונטעדנענוםען און די איפן םארביםן. נאד דאס א־ז שוין נעװער אזוי צאננ צוריק. איצט א־ז טאסאסװר פארײנקט. קדאמען אוף אײן זײט טײך, קראמען אויף דעד אנדער זײט טײך און אן אײזערנע בריק אין דער מיט. טאםאםװיצ האט שוין םארנעםן א־ן איר אמאציקן פאםט־אםיס או־ף רעדצעך. דער ארטעד מעדיק, דער אמאריקע־ פאסט־מײסטעד, טראנט נאך ב־ז הײנטיקן טאנ דעם אמאריקן דונדזױיכן קאפערױש או־םן קאפ ארויפנעדוקט אזש צו ד־ אויערן. דער פופצ־ק־־אריקעד פאבט־ מײסטעד־־אך האט ז־ינע דינע אקםרען אדאפנעדר־קט און ז״ן הויכקײט אויםנעבוינן אזוי װי א סערפ. א נאנץ רעבן א שװאכעד נעײען, דעד אצטער מעריק. עד פרענט זיך דק באקראנן אויפן נע־ זונט, אויםן מאנן, עד קען קײן שפײז נ־שט םאדדײען. װאם ע־ עםט, באייבט א־ם שטײן אונטעדן הא־־צן. יערן טאנ מוז ער נעםען ביטעדזארץ אדעד טר־נקםאדע — אנישט קען ער נ־שט עםן. א־ן מו־ר איז זו־עד, װירט זיך קײן זאך;ישט. ײ־נטער זיצט ער אין װאדעמען הויז. און װען ם׳נײט דארטן םאדבײ, זעט מען רודך דעם פענםטעד םון דעם נרעזעדנעם גאנ־ק, וױ דער הוירער קאפ ז״נעד װינמ זיך איבעד א טיש מים פאפירן און חשבונות. זומער ז־צט עד או־פן נרעזעדנעם נאניק אין א ײינשטור. ראם ארטע װײב זײנש, א דארע און א נרײכע מיט א װײםן קאפ, טדאנט ארוים א נראז מירך אין האנט און זי שטײט רעבן א־ם ביז װאנען עד טדינקט עם אוים. װעי־ט א־ם אמאר מ־אום צו ז־צן א־ן שטוב אויםן נאניק, טי־ט עד אן ד־ הויכע טוכענע ש־ך אויף די םים און ער גײט אין שטעטר קר־יבן גוטםאדננם. עד שפארט אן זײן האנט אויפן ש־טעקן און טאפט מיט אים אין דעד נאםעד בראטע. די םים מאכט נישט או־כ װו מ׳שטערט, — רי הויכע שיך ײעצן קײן פאדאיבצ נישט האבן. די הויפטזאך א־ז רעד שטעקן — עד דאדף זײן סרוקן. םאדבריב; א שכרד־קעד מענטש, דעד אמאציקער פאסט־מײםטער מעריק, ב־ז אין דעד װײטער עצטער ארײן. איבעד דעם נער־עדד־קן װענ צ־ען זיך פודן און םענטשן פון טאמאםײיר קײן דאנבערנ און צוריק. פארט־אן א שנײ, עפענען ד־ טאםאםװירעד דעם װענ: — א װענ דארף זײן אפן. טאמאםװיר נויטיק זיך;ישט א־ן איד װעג: װינטעד קומט סײ־װי קײנער נישט אהעד און צו םידן עפעס א־ן דער גדו־םע־