Literarishe bleter · 1931-10-09 · 41 (9.10.1931) · p. [Seite]

יאעסעד יז}דעז)נע 3רײז 50 כד. ײארפיװ, 9רײסיי? 9 אלסיאבער \93\ מחןךאדיסמי ניץיווו אױמיסמרידםגג װאעשדיפמ פאד ־יפלעדאפױד 1■ טעאמעראוןקונםט פארי^אג פ.ק?עצק*ן.וזארשיצ א?ע./ד ׳!1ערען//^?י*נינ רועגן אז אבגעװײטאגטער פראגע ז אין חױדאארע. און אויך דער יידי׳טער ׳טר״בער ה$ט זיך איבעד־ נעצי״נט, אז העברעיש איז די שפראך םון די יידן אין ארױ־ייטראכ און אז אויך אין חוץ־לארץ באציט זיך א חשובער טיייצ פון די יידן מיט?יבע און םארערוננ צו העבדעיש. צו דעם דארף םען צוגעבן, או די העברעישע און יידישע שרייבער צוזאםען װייסן און אנערקענען איצט די נרויםע געםאר, װאס עם דראט די ביידע שס־אכן מצד די סרעמדע שפראבן (רוםיש, עננליש, פויליש א. א. װ.). םיר דוכט זיך דעריבער, דאם ס׳איז שוין די העכםטע צייט, אז די ביידע צדדים זאצן םארשטיין, אז םון דעם ברידער־קרינ װעצן םיר נישט געהאצםן װערן און אז ם׳איז נעקוםען די צייט ם׳זאצ זיך םארייניקן צו העםםן צוזאםען קעגן דער אםיםילאצ־ע־ געפאר, קענן דעם, װאם די םרעםדע שפראכן דרינגען אצץ־םע־ אריין אין די יידישע הייזער און באםעםטיקן זיך דארט. װאם איז דער הויפט־יםוד שאר א געםיינזאטער אדבעט? אן אמתער שצום צװישן די צװיי שפראכן, װאס יעדע איינע פון זיי האט זיך אירע באזוגרערע רעכט אין אונזער צעבן. איך װיצ רערםיט נישט זאנן, אז איך האב םםקות בנוגע דע־ איינװארצלוננ און באםעםטיקונג םון העבדעיש אין ארץ־ישראצ. ניין און נײןי איך בין זיבער, אז אין ארץ־ישראצ װעט העבדעיש םארבצייבן די הערשנדיקע שפראך. אבער איך האצט נישט, אז דער ארץ־ישראצ־ישוב איז אן אפגעזונדערטער שבט םון די אצע טיציאנען יידן אין די נאות־ צענדער, װאם זייער שפראך איז יידיש. און דעריבער דארױ זיך אויך די ארץ־ישראצ־ױננט באציען מ־ט אכטוננ צו דעד יירישעי־ שפראך און צו איר ציטעדאטוד. אונזער ױננט דארף נישט קוקן אויף ייריש װי אויף א נישטיקער דינםט, נאר דארף צייענען און צערנען די בעסערע יידישע שו־ייבער אין ייריש. םון דער אנדערער זייט. די יידישע ױגנט אין חוץ־לארץ דארף אין רעו־ זעצבער טאם קענען די שאפוננען םון די העברעישע שרײבער. ם׳איז א טרויעריקער םאקט, אז חוץ ביאציקן, װאם איז א טײצ איבערנעזעצט אויף ײדיש און אין אנדערע שפראכן, האט די ײדישע ױננט אין ״נצות״, װאם קען נישט קײן העברעיש, קײן שום םארשטעצוננ גישט װעגן די שאםונגען םון די בעםערע העב־ רעישע שרײבער. װער דארף נעטען אויף זיך די איניציאטױו צו שאםן רעם שצום צװישן די צװײ טחגות? צויט םײן םײנוכנ — די העברעישע שרײבער, צוציב סאצננ־ ריקן טעם: די ײדישע שרײבער האבן נישט קײן אײן צענטער, נאר עט־ צעכע צענטערן (נױ־יארק, װארשע, מאםקװע א. א.), אנדערש איי אויף דער קאנםערעבץ םון דעם שריםטשטעצעד־םארײן (איז תל־אביב) זענען באהאנדלט געװארן פארשײדענע אקטועצע םראגן, ײאם זענען פארבונז־ן טיט די העברעישע שרײבער און דער העב־ רעיישער ליטעראטור. אבער ם׳איז דא אײן װיכטיקע םראנע, װאם םען האט םארנעםן אויםצוהויבן זי אויף דער קאגםערענץ. איך װעל איצט זיך נישט אםשטעצן אויף די םיבות, װאם האבן געבראכט דערצו, װאם אויף דער שרײבער־קאנםערענץ האט םען נישט בא־ רירט אט די םראגע; ס׳איז אבער קלאר, אז אט די װײטיקדיקע פדאנע װעט םוף־כל־םוף אװעקנעשטעלט װערן אויםן סדר־הױם. ם׳איז אבער בעסער, אז זי זאל װאם םריער באהאנדלם װערן. א־ך םײן די םראגע װענן די באצױנגען צװישן דעם העברעישן און יידישן שרײבער און רי םארהעלטענישן צװישן דער העברעישער און ײרישער ליטעראטור. די ײדישע שרײבער םון דער ״טשעו־נאװיץ־תקוםה״, װעלנ;• האבן פראקלאטירט ײדיש װי די נאציאנאלע שפראך, האבן גע־ רעכנט, אז דורך אט דער פראקלאםירוננ מעט זײ זיך אײננעבן אוםצוװארםן ׳העברעיש, ײאם סיטבאליזירט, לויט זײער םײנונג, רי בורזשואזע דעאקציע אויף דער ײדישער גאם. םון דער אנרערעד זײט האבן אײניקע העברעישע טוער און שריםטשטעלער פראקלא־ טירט דעם באװוםטן לאזוננ: ״עברית או רוםית״ (העברעיש אדער רוסיש!). אבער זינט דער ״טשערנאװיצער תקוםה״ זענען םארנע־ תוםען אין אונזער לעבן געװאלטיקע ענדערוננען, און אלם רעזול־ טאט דערםון—אויך א טיינונגס־ענדערוננ אין םיל װיכטיקע םדאנן םון אונזעו װעלט. אויך אין דער באצױנגם־פראנע צװישן דער העברעישער או, יידישער שפראך איז םארגעקוםען א שטארקע ענ־ רזיריננ. םיר דוכט, אז איצט האבן םיר רערגר״כט א מאםנשטיל־ שטאנד צמישן די בײדע צדדים. דעד העבדעישער שרײבער האט זיך איבערצײגט, אז אויב אין ארץ־ישראל איז די העדשנדיקע שפראך העברעיש, איז אבער אין חוץ־לארץ האט ײדיש נעשלאנן טיםע װארצלען און ם׳איז נישטא ק״ן שוס פעדספעקטיװ םאר דער הענעםאניע םון חעברעיש *) א&ו דפד אדםיזןל 9\\ א! בװזדגזא\ אױ געװע\ אפגערדובם . אי\ העברעיעז\ װ$נגטרי09י ״נזאזגיגז•', װאנז עגז גױז ארוים רמר פארײ\ 9\\ די העברעיטע טריפםשםעלער אי\ תל־אביב, \\י א ״ברױג אי\ רעראעביע״. גזיר גיב\ רא רעגז ברי\\ אי\גאגב\. רי 9ראגע. גגאגז א. טערגזא\ בארירם, איג באגזגז א\ אגגעװײםיסגזע. רי ״נואוגינג״ האב\ י\בא גע\\ע\ גזינז א 9\רצ\ גארגיטגז־זאגגרי?\ עגפיבער. װיר גיב\ רא רעגז ״בריװ אי\ רעראןביע״ נזיגז ״א װארגז צ\ רער רינזעונזיע״. װיר זעגע\ גער\ א\יגזצ\הער\ א\יך אגדערע גוײג\גגע\ \\עג\ רענז פראבלענז, רעד.