Literarishe bleter · 1931-10-02 · 39 [sic!] (2.10.1931) · p. Seite 766

ליפבראריפזגו בלספימר ו\גז. 40 דסג.) צום םוך אבער, נאכן יצעקן זיך די םיננער םוז בראונם האםבי־ נאציעם און םטיציםטישע ארנאמענטאצע סונםט־וחזרקז, — איז םען דאך נעבציבן אנטוישט. דען בראונם רעפעראט איז נעװארן וואם־ אסאצ סער פערזענצעך, — אײננטצעך: װאם־אםאצ םער ײדיש — און האט זיך םארענדיסט םיט א טרויעריסז םך־הכצ, טיט א פאטע־ טישער דעקצאדאצי׳ה איך רעזינניר... נאר נעצײצטע אין זאצ האבן פארשטאנען, אז ברוין איז צו־ סצונ, ער זעט צו־פיצ, ער װײםט צו־םיצ, ער זאצ נאך נצויבן אין זײן א״נענער מיםיע. אין אים שטעסט צוםיצ ײדישע םסעפםים, ער זאצ האבן בטחון צו זיך אצײן. די דענער קענען נישט אט דעם טיפ םון װיגער ײדישע ציטעראטן. זײ האבן עס נישט איננאנצן באנוםען. בײ זײ איז נאר נעבציבן אויפן צוננ עפעם װי א נישט־נעשםאקע־ נאך־טעם פון א שארפער משקה. זײ זענען צו־נאטירצעך, הוטארםוי. אפטימיםטיש, זײ זאצן קענען פארשטײן, אז אט די ײדישע ססעפםים דארף מען אויפנעמען-מיט ײדישער םסעפםים. זײ סענען נישט דעם טיפ און זײ זענען נישט נענונ איבערנעשפיצט דערפאר. ס׳איז געבציבן בײ התפעצות. אצע, װאם זענען ארויםנעטרעטן, קארין םיכאעצים, א פאר האצענדער, טינעשטעט םון םינצאנד א. אנד. האבן בראונען םארשאטן םיט שבחים און אננעמערקט אײנ־ ציקע םײנק״טן פון ז״ן רעםעראט. נאר ״געסיטצעך״, װי ם׳איז נעװען אינם ערשטן, נישט אםי־ ציעצן טאנ םון דער סאנפערענץ, איז שוין נישט נעװארן. די נער־ מאנען צװישן זיך האבן זיך שוין נעהאט צעש״דט אין צװײ פראנטן, און אצע צוזאמען זענען נעשטאנען װי קענן א נעמיינ־ זאמען קעגנער, א מעכטיקערן פון זײ — דעם יידן. ם׳איז אםשר א םימבאצישע געשעעניש. ם׳װאצט אםשר װערט נעװען ברײטער ארומצורעדן דעם צונויםםאצ םון נארדישע כוחות צװישן זיך און םון זיי ציזאםען מיטן ײדישן כוח... וזאגזבורנ. איכם חרדש םרכם ײדישן ברך פאדבדעסעדט די צאע אבאכעכטן פרן די ״ליטעדאדישע בל״עטעד. יעדער םדײכד םרן ײדישן װאדט דארןש לײעכען די.ליט. בלעטער״!;חווווווווווחווחווווווווווווווווווווווווווווווחוווו>ווסווסוווווווזווווו!ווווווו _םארצאנ ב■ קצעצהין וחוווחווחווח ערשט דערשינען: ירחמיאל שטײגמ$ז פאד ײדישע קיכדעד וזטעוהלבך \\מג\ בילוזה הװלך — 18 איצוםטראציעם אויף באזונדערע זייטצען — םון א. גזםברוזאך פרײז 5 ניצדן. ו״ אררבגז.• קאאפ. ״ביכער״, װארשע, נאצעװקי 2א. ■4 זייט *14_₪₪₪₪₪₪/₪₪₪₪ טאכן קאםפציםענטן אײנער דעם צוױיטן און באמאנען, אז םעז האט נישט נארנישט, נישט די דייטשן צו די נארװענער און נישט חצ״צה םארקערט. ם׳איז גענאנגען א םדרה םון דרשות, װאם וואצטן נעקענט זײן צײט־ארטיקצען אין עפעס א פאציפיםטישער צײטונג, נאר צוציב װעצכע ם׳האט זיך בשום־אוםן נישט נעצוינט צונויםצורוםן אזא אםיפה. אט אזוי האט זיך נעצוינן די ״דיםסוםיע״. אזוי צאננ און אזוי ברייט, ביז ם׳איז ארויף אויױ דער בינע — א ייד. דעו־ דאזסער תינוק שנשבה בין העכום איז נעװען םעציקם בראון. אין דער דייטש־יידישער ציטערארישער װעצט װײםט םען פון אים, אז ער איז דער םחבר פון ״אםתר׳/ א ציריש־ביבצישע דיכטוננ. און אין וױן, װו ם׳איז זיין געבוירן־ און װויךארט, וױיםט מען, אז זיינע ביכער ״די טאטע דעס העראקצעס״, ״װונדעיי־ שטונדע׳/ ״דער אוםזיכטבארע גאםט״ האבן בשעתם, מיט א זיבן־ אכט יאר צוריק געםאכט א גרויםן רושם. גאר פון דאן אן איז עי עפעם װי אנטשװינן געװארן. םען האט אין אים פארנעםן. מבינים םצעגן זאגן: אויםגעשעפט דער קװאצ... צאזט זיך אוים, אז דער דיכטער איז אונטער דעד צײט נעװאדן א םיצאםאף, װעמענם געדאנקען פאםן זיך שוין מער נישט צו צו דער צירישער םארם און פאדערן א שאדםן, װיםנשאפטצעכן, האד־ גענויעם אויםדרוק. און םעציקם בראון האט זיך אויםגעקציבן דװקא אט דעם צוזאמענפאר פאר זײן ״התגצות׳/ װי ער האט נאר אנגעהויבן צו רעדן, זענען, םארשטייט זי־ די נאציאנאצע פראבצעמען גצײך פארשװונדן געװארן. אין צענטע־ איז געשטאנען דער שעםערישער סענטש. ם׳איז דא נישט געװען די םראגע םון ״נארדישן״ און ״דײטשן״ שאםן, נאר פון שאםן בכצצ, םון ראננצען זיך מיט דער יצירה. און ״יצירה״, ״װעצט׳/ דאם איז נישט, װאס דער עיגסםלמר זעט, נאר װאם און װי אזוי די עוװזם זעט, ד. ה. די ציטעראטור בכצצ, איר קוק אויף נעװיפע פראבצעטען, איר שאםן די אצע םאקטארן פונם צעבן םון א פאצ׳. דאם איז דאם אייביקע פראבצעם פאר יעדן היינטיקן סינםטצער, אין מיט איד, דער ציטעראטור, םיט איר םך־הכצ דארף עד קומען צו אן אינערצעכן אויםנצײך. און בראון האט נעגומען װארפן ציטאטן און נעםען און דע־ םיניציעם און םארנצייכן, אז מ״ר האט זיך נישט װיצנדיק דערמאנט א ציטװישן רב אן א שבת־הגדוצדסער דרשה, װאם פארטומצט םיט רמבםס און תוםםותן... נאך מער אבער האט זיך בײ מיר פארשטארסט אט דער רושם. װען איך האב געקוקט אויף די חבדים־שרייבער. זײ זענען געזעםן פארנאםטע, צוגעצייגט די הענט צום אויער, שטיצ הנאהדיק נע־ שםײכצט, װען־נישט־װען אביםצ אוגטעדנעהויבן זיך װי פון אן אויםטערצישער הנאה, װאם צאזט נישט אײנזיצן. פונקט, האב איך נעטראבט, װי בעצי־בתים צוסדים בעת דער דרשה... אםת, דא איז נישט נעװען דאס ארט דערםון. בראונס רעפע־ ראט װאצט געפאסט פאר א מער אינטימערן, נישט אזוי־פיצםאר־ ביקן סרייז. נאר דאך, דער עוצם ״איז זיך צענאנגען םון מתיקות׳/ און, אנב, איז םען אביםצ פארשעטט געװארן. אט דער אויף דע־ טריבונע, האט מען נעמוזט טראכטן, — איז א קיכםטצער און א מענטש, — און דא אין זאצ זענען דייטשן און דענער, װאם סאנען בשום־אופן נישט פאדנעםן די סצײנע, נאציאנאצע פער־ םפעקטױון, װיםיצ זײ זאצן נישט רעדן װעגן ״צוזאםענארבעט״. כ דאס ײדישע ברך זרכט דיך, ײדישעד לעזעד, זויכסםד עס אריך? 48535323482323532353482348232348234853235348484823 1275