Literarishe bleter · 1931-09-18 · 38 (18.9.1931) · p. [Seite]

ארטיקא פוז ד״ר י. פוריצקיס װענז ײװא; אויד ״איעמיװןזס זמי- ניאס״ האט נעבראכט א בםרטױתדדיקן באריכט. צװישן די פערזאנען, װאם ראבז זיך באשטײערט פארן ײװא, איז אויך פאראן א קענטאעכע צאא נרינדער םינעם בנין. חוץ דעם איז נעשטארקט נעװארן די פריערדיקע ײװא־גרופע, ײאם װעט זיך איצטער איבערארנאניזירן אין א שמעגדיקער געזעאשאפט םריינד םון ײװא איז איטע. צואיב דוחק איז צײט איז די פראװינץ ניט בוזארבעט נעװארז איז דער נערעריקער מאם, און דאם איז א נרויסער שאד, װארעש מענאעכקײטן םאר דער ארבעט זײנעז פאראן אומעטום. אין פ א נ ע ו ו ע ז ש נעפינט זיך שוין פון?ענגער אז אקטױוע שטײדנרופע, אונטערן פארזיץ פון ד״ר ה. אאנדוי, װאס שיקט חודש אײן חודש אוים צושטײער דער עקסטאט״םעקציע. ס. װײג־ רײך האט דא נעהאט אז עפנטאעכן רעפעראט. אין ש א ו ו א האבן זיך די דארטיקע םרײנד איצט ארנאני־ יזױיט אין א שטיץ־נרופע. א רײ פרײנד, צװישן זײ אבא העצער, א. נורײיטש, ד״ר דידעקטאראװיטש, זײנען נעװען אקטױו בײ דעי זאמאוננ. דער עפנטאעכער רעפעראט פוז ם. װײנרײכן האט צוגע־ צויגן א היפשן עואם. איז ק י ב א ר ט האבז זיך שויז םריער נעהאט ארנאניזירט עטאעכע ײװא־אנהעננער אדאנק דער איניציאטױו פון פ׳ טראופ־ יאנסקי. דער באזוך פוז ד״ר מ. סודארםקי אוז מ. װײנרײך האט צוגעצוינן נײע פרײנד. אין ױאיי איז רעאענירט געװארן, אויטן פארשאאנ פון קאװנעײ קאמיטעט, דער מיטגאיד םוז א״ב פ׳ ב. קאעצקיז קײז י׳יטע אויוי צו םארענדיקן די אקציע. פ׳ ב. קאעצקיז האט באזוכמ קאװנע, שאװא און פאנעװעזש און האט מיט ערםאאנ דורכגעפירט זײן שאיחות, צוגעצויגן נײע םרײנר, דערין אויך עטאעכע גרינדער. די אונטערשטע שורה פון רער אקצ־ע קעז אויסגעדדיקט װערן אין א פאר װעחטער: ם׳איז א םך דערנרײכט נעװאין, אבער ם׳האט זיך ארויםגעײיזן, אז בײ דער געהעריקער אנשטרעננוננ קען מען אויסמאן נאך מער. די אומשטאנדן איז אימע זײנען גינציק םיי פאד דער ײדישער קואטור־ארבעט בכאא, םײ פאר דער ײווא־ ארבעט בפרט. א ד ר ע ם ן: ו ו י א נ ע .סח!)^ ,18 3>1מ3|11ו1סק .ז\\ ,<י\\ס>1וו3א )ס)י<)5ח1 ס51י״ס1>צ2 בעראיז )זס1)5ז1£ח1'ו׳\\-ח'ו|זס8 ,8 .ז)3ז£ח|1ת86 ,ז6*ס>1ח1$€6 .0 ניו־יארק 1)זת3ז8 ח3סוז16ח^ 6)ח)ו)5מ1 ס'ו11)ת6יס5 11511)1>!¥ (432 װוססא) )1זס¥-*6א ,<3׳1\1>3סז8 1133 צו דער םיאאאאנישער און פםיכאאאניש־פעדאנאגישער םעקציע שרײבן אויםן ײיאנער אדרעס. צו דער היםטארישער סעקציע אויפן בעראינער אררעם. צו דער עקאנאמיש־םטאטיםטישער םעקציע אוימן אדרעם: .2)1|6£)5-מו1ז86 ,7 .ז)££65ח8 ,<)|5ח׳11)56)1.65 .( ראנק צוגקוזמע; צו הונדערטער שװײצער ײדן און צונעצויגן זײער א־נטערעם צום ײדישן קואטװ-אעבז א־ז םזדח־אײראפע און צו דעי אאנעמײן־ײדישער ראאע פון דער ײדישער קואטור־ארבעט. דאס איז א דערגרײכוננ, װאם דארף געמאסטז װערן ניט נאר מיט: תיבפדיקן מאטער־עאן סך־הבא, װעאכער איז אנב אויך א באפרי־ דיקנדיקער. דער ציריכער קאמ״טעט האט זיך איצט רעארנאנ־זירט אין א שטענדיקער נעזעאשאפט פדײנד םיטן נאמען ״פרא ײװא״. ס׳האבן זיך שויז אננעהויבן א״נשרײבן ם־טנאידער. דעד קאמיטעט האט אויך בדעה צו ײענדן זיך צו די שװײצער קהיאות װעגן סוב־ סידיעס פארן ײװא. דער װיסנשאפטאעכער ארבעט פון ײװא װעט אויך צוקומען נײם דורך די נײע פארקניפונגע;: ם׳זײנען געוװנען געװארן מיט־ ארבעטער אויפן פעאד פון סטאטיסטיק, פםיכאאאניע און פאאקאאד ס׳האאט אין אויםנעאדבעט װערן א פאאן פון אן אויספארשוננ, װאם זאא פארצײכענען און דאטעװען פון פארגעסעניש דעם פאאקאאר פון די בײדע שײײצער אזוי וערופענע ״מוטער־קהיאות״ ענדיננען און אענננוי. אין עטאעכע צענדי׳ינג שװײצער־באעטער, א־ן דײטש און פראנצויזיש, זײנען געװען נאט־צן װענן ײװא איז צוזאמענהא:: םיטן באריכט װענן דעד ערשטער אויםגאבע פח בבא־בוך, װאם ד״ר מ. װײנרײך האט געפונען אין ציריכער צענט־אאער ביבאיא־ טעק. ל י ט ע די גרופע פרײנד פון ײװא אין איטע האט אין מאי חודש דורכגעפידט אן ענערנישע און זײער געראטענע אקציע פארן אי:־ םטיטוט. דער באדן פאד דער אדבעט איז שוין נעװען צונעגר״ט דורך דער םיכטעמאטישעד טעט־קײט פון דער גרופע אין פאראויף פון די אעצטע יארן; אויך האט די ײדישע פרעםע אין אאגד ניט אײנ־ מאא געבדאכט אינפאדמאציעם און ארטיק^ען ווענז ייװא• א נאנצע רײ אדטיקע טוער האבז זיך אין רער צײט פון דע־ אקציע געשטעאט אין רשות פון ײװא. א־ן דעד ערשטער רײ דארפן דא דערמאפט װערן: אדװאקאט עוזר פ־כקעאשטײן, פרוי אאטע סודארםקי, ד״ר מ. סודאדםקי, פ׳ װײס, ד״ר מאט־ם, ה׳ םאאאמאן, ב. קאנטאד, י. דאזאװסקי, ד״ר גערשטײ;. פון צענטער האבן זיד באטײאיקט מ. װײנרײך, ב. קיעצקין און דעד ארט־קער סיטנאיר פון רער צענטפארװאאטוננ ױדא מארק. די אקציע איז אויסנענוצט נעײארן ניט נאר פאר נעאט־זאמ־ אוננ, נאר אויך פאד א פדײטער אינפארםיר־ארבעט. עטיעכע בא־ ריכט־זיצוננען אין אן עננעיער מסיבה האבן ארײננעפירט די קאװ־ נער פרײנד א־ן אאע אקטועאע פראבאעמען פון ײװא און נעגעבן זײ די מעגאעכקײט זיך ארויםצוזאגן װעגז דער דיכטונג פון דער ארבעט. ם׳איז אויך פאדגעקומען א נרויסע פאאקספארזאפאונג, װי ם׳זײנען נעװען רעדנער: עוזר פינקעאשטײן, ד״ר אםתר עאיאשעױ, העאענע כאצקעאם, ױדא טארק, ם. ײײנרײך. דער ײדישעד פרעםע קומט אויך א דאנק פאר איר םיטװירקוננ. אויף צו באקענען די נ י ט־ ײדישע נעזעאשאפמ מיט די אויפ־ טוען און ציאן פון ײװא האט די ײדישע ביאדוננם־געזעאשאםט סארבעטן א קרײז איטװישע םראפעכארן, זשורנאאיסטן, אדװא־ קאטן און כאא־טוער. רעפערירט האבן ע. םינקעאשטײן און מ. װײנ־ רײך. אין ״איעטװואם אײדאם״ איז דערנאך נעװען א אעננערער 1 3מ6קסז5 .1ח ,סמ1־ו¥\ "ז ס וח ס 7״ 3יותז2666 37 .זא "ז6)816 526וז8ז6)ו,1״ ס1> )61)13)00■!)•ח*קסג5 ,י׳חזומי ,"0(1)*£ •ו^חוו^״ .)(!(׳וס