Literarishe bleter · 1931-08-21 · 34 (21.8.1931) · p. Seite 665

זײט 665 ליםערארישע בלעטער נום. 34 (381) וואך וואר ליטעראטור און קולטור * םעאטער ארן קרבסט זײעו־ םעגלשך, *י זם סישס זיך איצס יײף ו נײ פריש נלעסל אין דעם ײדיסן םע*סער אין װארשע. מי נוקאנס, ה$ס דער *רםיסםן-םארײן ^■געדונגען דעס ״עליזעום״-סעוםער םןר ו מסענ• דיקן ײדישן דרןמןםיען םעוסער. ס״איו אײנגע• לודן געװןין גלס קינםטלערישעיי *נם*רעי- ד״ר םיכאל װײכערם און עם וענען וגגןזשירט ו רײ געסערע ײדישע ורסיםסן. ס׳װערם געגרײם * רע• ■עיסוזור סון אײרןאעלשע און ײדישע ■יעסן. ס׳װערם שוין *רןנירס ולס ערשםע אדיססירונג שלום ושס ״רעװרענד זילבער״. נולינ דעם, װןם םים דעם סעןסער, קינסםלערישן סירער ױן םיס די ןרסיסםן איז געשלןסן ו סעססער ןסםוך אויף ן לענגערער נײס, װעם םעגלעך זײן ו נןרמולע, םיםםעםוםישע ןרכעם. װןרשע װעס װידער כוקימען ן שםענ• דיקן קינםסלערישן טעןסער. גענויער — אין רי קוםענריקע נימערן. *לעקסוגדער גרןנאך איז אײנגעלןדן ױיף גוםסשוילן אין ײײשן ,םןכליק סעיזסער״♦ זײער מעגלעך, אז ער װעם ןרויםסןרן קײן ניו-יןרק אין זי נןענסםםע עםלעכע װןכן. ער הןס ון!■מוך נו םןרן םים ■יסקוםןרן קײן רןםנשןרגונד *ולינ נװײ סילמזן, װןם זײ װעלן דןרס נוגרײסן, שלום״עליכסס ,״200.000״, װןס גײס זינס עם לעכע װןכן נײ דער .װילנער סרוסע״ (ןנם. ם. מזאה) אץ לןדז (רעזשי—יעקכ רןסכוים), הןס ולץ גרויס דערסןלג. װי מ״גיס איבער, איז עס ו גלענננ״ דיקע םןײשםעלונג. די ,װילנער סרוסע״ קלײכם זיך קײן דרום״ןסריקע. ן סכרא, *ז כערסן גערססין זןל קוםען קײן װןרשע. םעגלעך, ןז זי װעס אויסםרעסן אין קוםיגסקי״סעןסער. סןני רובין איז אויסגעסדןסן אין װןרשע• װער *ענסרןל״םעוסער אין ו *■ערעסע ,דןס םײדל סון ■•ריז״. סןגי רונין סןרס ן■ קײן לןנדןן, װױ זי איז *גגןזשירם ױן רעס דןרסיקן ײדישן ■*װיליןן״םעןסער. סיםי װײנשסןק אין עליןרע נלומענשעלר רןנן איבערגעזענם סון םרןננויזיש רי איגסנעני״ רונג סון אירענו נעפירןװסקים ,דוד גןלרער״, װןס איז געםןכס געװןרן דויך דעם םרןנגוידישן דרן״ םןסורג ם. נןזיער• םריס קןרולןװו נןססרןלירס אינס אין רוםעניע. ם*ר די 6 חרשיס, װןס די .הבימה״ שסילס ױן ארץ״ישראל, הןם זי געגעכן 76 םןרשםעלונגען, פון זײ 37 אין תל״אביב, 8 אין ירושליס, גנ ױן חיםה,״ סג אין סכריה ױן אין די קןלןניעס. די נןל בןזיכער—57 םויזנם. _ ר דןלף זןםלוװסקי, װעלכער איז לענםנס נעװען אין סןריז, הןס געשלןסן ון ןסםוך סיס דער רירעקזױע סון .קןװנער גײעס ײדישן םעוסער״ ןגנוסירן םיסן סעןסער אין קוםענדיקן סעזןן. ס׳װערן נוגענײגן נוס םעןםער ן רײע גוםע *רםיםםן. ױן װילנע אױ געגונגען לענסנס די סיעסע ,* הןרץ װןס נענקס״ םיס ם. לןסוע ױן שישנה אין דער שסיץ. רעדאקס$ר נחמן מייזיל לוננען פון די נײסםע *ון פריןר-דערזדנקנע תערק פון דער ײדיפיר ליםערפסור. דער ג-כער-חירענ װעם מרנגעפירס װערן פון דער ײדיפער קולסוד• נעיעלפפםס נמוונפוח סים *לע װינסיקע ײדיסע ק-לדור־אינםםים־דיעג, פפרלפגן *ון פוכהפנרלוננען, עו רער *רנעס װעלן פוגעעויגן װערן די יױיפע פרזסע, ד*ם ײדיסע סעוסעד, די ײריפע פולן, קילסוריקלובן, ליםערפדישע **רײנען **ז׳װ. עם װערן שײן געם*כס הננות, *ו רער חידש ספין ״דישן כוך ז*ל װערן * יערלענע *ינםםיטיפיע *ון ד*ם ײרישע פוך ז*ל ר*ן דערגרײכן ו• װײםססע מינקלען *ון רער ײוישער *סעייקע• עם װ*לם נעװען זײער עו דער עײס, װען יײ ײרישע ם*ר■ ל*נן *ין *וילן נשיתפות מיס די היגע ײדישע קולםוריאון שרײבער־*רג*ניז*1יעם ז*לן *ויך *ר• ג*ניזירן *ץ דער זעלנער עײש * הודש פ*רן ״דישן נוך *ין *וילן, װי *ײך *ין די *נרערע לענוער *ין *ײר*יע. *. לעיעלעס ם*רענײקם *ינס * רר*ם>, װ*ם דער הויפט־װעלו *יז לעװ םי*1קי• *ץ ח*ינםם רערשײנם *ין *ײנעם *ון די נרעםםע *יםזליענישע ם*רל*גן גענרידער םרעװעס *ין םיילפנר * נפנר נןװעלן פין י. *ש*ס*שי, *ינערגעזעזם *ון ײײש ײרך ד״ר עי. קלײנלערער. װי נ*ק*נם, זענען ניז *יעם *פ*ס*שוס װערק *ינע־געזעעם *ין הענרעלש, שויליש, רוםיש. *וקר*י• ניש, ד״טש, שר*ננײויש *ון ענגליש. דנר נװײםער נח*מענפ*ר פון דער ײדישער קילםוי-געזעלש*םס זןל ה״־יןר ס*רקימען סיף ןק• ם*נער. עם װערן געםפנס ײ נײםיקע הננוה, *ז דער עוזוסענפןר ו*ל סרןנן ןן *ימפןװנםן כ*• רפקמער *ון ער י*ל *ייך נרענגען *רפקסישע רעזולם*סן פ*ר דער ײק־ג. *ײננלהײסן װעלן נקרונ *ונליקירס װערן. ײ הוי*ס'פ*רװ*לסונג פון דער ײק׳ג נןמים זיך, *ו נום נװ״םן נוזפ• םענפןר ז*ל שוין רערשינען *ן *ײגענע װ*ננשריפס פון דער ״רישעי קילםור-געזעלשןפם. ײ ליסערפרישע *נפ*נגער-גרופע .ױנג־רומע• ניע׳ םרעם 1י *רויסנונענן *ין קעשעניעװ * נײס• שריפס פ*ר ליסערפםור, קונםס *ון 1ײס*פר*נן *ונםערן נןםען .*נוןג׳. *ין דער ניבלי*םעק ,גיינינקע נײסעלעך״, רערוקסירם פון ש• נזםםןםסקי, זענען וערשינען 29 ל״ענניכלעך פפר קינרער, *ריגינעלע *ון *ינעיי• נעזענסע• ײ סשיק*געי .סיתיק *פערע קןםפןני׳ גרײם זיך *ינגינן יויפניפירן לײװיקם ,גולם׳ *לם *פעיע, *נגעשרינן ײרך װ*ן ג־*ז• ס׳װע־ן *ויך געםירס *ונסערהונדלונגען מיסן .םעסר***לי• םען **ערע-הויז, ם׳זןל די *פערע ױיפפירן *ץ נױ-יןרק. *ץ קוםענײקן נוםער .ליס. נלעסער״ װעלן *װישן *נדערן נעדרוקס זײן: י. *•*ם*שו—.*ינער דײםשלונד *ון ה*ל*נר': *רץ הירשנײן—.*ז ײ רעװןלווױע הײסס׳ (רער1ײלונג); *הרן!ײסלין— .ליד פון לעפסן *ינסערנ*1י*נוד״; גרשן *לײעי■ םובער—.*פרלײרענע הקופה• (װײםערדיקער *ר• סיקל 1יס ױבל *ון רער 1. ש. *. *ין *וילן) *. *נד• *ין עלסער פון 62 י*י *יז ײ סענ נע• שטןינן *הרןישםיול הםרת, װןס *יז נןקונס *י1 דער ליסערוסור םיסן נ*םען .*חד הרננים הםרנישים׳• *יבער 30 יןר *וריק הןם ער ױנסער ןם ועם נןסען *ורעפנסלעכס * רײ שפרפע *יסיקלען *ין .הסליץ׳ קענן ײ!־וניםםן. ד• *רס-קלען הןבן נשעהם געסוכס * שם*רקן *ײגורוק. שזעםער הןס *. ש. תםרת פפרעפנסלעכס *רסיקלען *ין דער הענרעלשער *ון ױיך *ץ דער ײוישער *רעםע װעגן *קסועלע ״וישע פר*גן ױן ױםעסום ויך *רויםנפװיזן *לס *ן *רינינעלער יײננןרםיקער רענקער• ער הןס זיך ב*סײל-קס *ין ,םרײנד׳, ,ר*ם ײוישע װןרס״, .דןם פןלק״ ױן *נדערע י־ײשע *ויסנונן. ער הןם ױיך *רויסנעגענן *ײניקע ספרים *ין הענרעיש ױן ״ײש. דער סןי• שםןרנענער ייז געװען * 40 י*ר רנ *ץ מילײ• םשיץ, גרןרנער גונ. ■*רנוננענע װןך *', פןרגעקוסען *ין װילנע ן פור1רײסערםע זי1ונג פונם ױיםפיר״ױורן פין ײדישן וױסנשפסםלעכן *ינססיםום. *ו ןס דער זינוננ זענען ספעױעל נעקומען *ון נערלץ *. סשע• ריקןװער ױן יעקב לעשױנסקי. ײ זיעונג הןם געױ-שרס עװײ םעג• ס׳ױז *יבערגענעבן געװןרן ון ױיספירלעבער נורינם פין דער ןרנעם סון ײװן *ין *ענסער ױן ױיף ײ ערסער. נישס געקוקס *ויף רעם שװערן קריזיס, װערם די *רנעם *ון ײװן נעפירס *ין *ן *לץ״שסײגנײקן סעםפן. ײ הכנסה פ*ר ײ ערשסע 7 תדשים פון 1931 ה*ם דעינרײנם * םוםע פון *י1ער 0(1 סויזנם גילרן (פינער 12 םױזנפ וןלער). ם׳זענען געדעקם נע• װ*יץ *יל החחײנותן פפר דעם פל*ץ ױן ננץ פון ״װ*. ױן דרוק געפינען זיך * רײ װינסיקע שריפםן פין ײ ײװן*סעק1יעס• פ׳ױז ױיםגעןרנעם נעװ*רן * פלון פון װ״םערײקער ןרגוניזוניןנע• לער *ון װיםנשןפסלעכער *רנעם ױיף ײ נןענס• סםע חושים. * םך 1־ם ױז ױיף רער ױנונג געשענקס געװןרן רער פרפנע פון דער ענניקלן• •עײע. װ*ס דער ײננןװ־סןנד נײ ײװן נרײס *י1ם 1י■ ס׳זענען *נגענוסען נעװןרן * דײ נ*• שלוסן װעגן דעס ױסן, װי 1י רעוליױרן דעם גרינײעזן שרןיעקס. די םענ ױז *ין װןרשע שןרגעקוםען > זינובג פון ײ מ*רשעתער םיםנלי• דער פון ךער •1ענםר*ל.פ*רװ*לסוננ *ון ״װן םיםן *נס״ל *ון *. םשעריקןװער• ס׳זענען *ײרנגע• רעדס געװ*רן ױן ס׳זענען *זגענוסען נעװןרן נו• שלוםן װענן * רײ *רוגן, װעלנע זענען נוהונדלם געװ*רן *ויף דער זיױנג פון *׳נ יין וױלנע• פון דעם נןריכס ױז ײ זען, *ו ײ ,ײװן־נלע• םער׳ װערן גום *ןרשפר״ם, *ון *ז דער *יגםערעס 1ו זײ ה*לם *ין װוקםן. דער נןענםססער נופער װעם ז״ן * םןפלםער, ער װעם הולסן 12 ורוק• נוינן, ס׳װשלן *ר״ן װיכםיקע *רנעפן *ון ײ *יע ײװן״סעקגיעם. *ץ םשך פון הודש *קסןנער װעם פןרקי• סעי ,* חודש פורן ײרפן נוך׳ *ין *סעריקע. דער ײײשער ניכעד־הודש װעם דודכנעפידם װערן *ין *לע ײײשע שסעם פון ײ פזדײניקםע שםןםן ױן ק*נ*דע. עס װעלן *רגןניזירס װערן נײיסע פןלקס<פ*רווםלונגען, ױיסםןרקויפן ױן *ײסשםע•