Literarishe bleter · 1931-06-26 · 26 (26.6.1931) · p. Seite 508

ליטערארישע בלעמער נום. 26 (73□ ױיט 508 טעמ־נא־ ױאש א־ז ױ אמציקע אינםטיפוציע, װעלכע ששעלט צר קװאלים־צירטע לערעד סאר די ײדישע שולן. א־ך האב נערעכנט, אז ד ידעד. װעט זיך געװיס נישט באשטעטיקן. לײדער אבעד זע איך םון ד צײטונגען און םון אײער אקציע, אז ד טתיעריקע ידעה האמ דך יא באשטעם־קט. עם איז איבעריק צו זאגן, אז איך בין מ־ט אײך םיםן גאנצן הארצן אין דעם •דאזיקן טתיעד־קן מאםענט. װי עם זאל נישט דן מײן איצטיקע שטעלונג צו דעד ציש״א - בין א־ך ם־ט זײ. איך בין גדײט צו טאן אלצדינג, װאם איר װעט נעםינק םאר נײטיק, כױ אםצוראטעװען ד אינםטיטוציע, װאם איז אזױ טײער און הײליק יעק ײדישן הארץ, בײ יעדן אײנעם, בײ װעםען ד ײױשע קולטור איז ד איינציקע מעגלעכע פארם םון אױםלעבן דך - און אזעלכע דנען דא הונדערטעד טויזנטעד איבער דער גאנצעד װעילם. איך האב נאך ד האפענוננ, אז ד גאנצע זאך נעממ זיך םון אטעות און װעם באלד אױסגעקלערם װעק. איך בין אםט געװען אין לערער-םעםינאר, םארבראכט טעג און װאכן מיט ד סםודענק, איך קען םערזענלעך ד לערער םון םעמינאד - און נישט נאר םיר, - נאר דער גאנצער ײדישעד װעלט איז באװאוםט, אז ד דאויקע אינםטיטוציע איז אדין םעדאגאגישער אנשסאלט, װאם בא• שעםטיקט זיך נישט מיט פאליטיק, װאם איר פעדאגאגישן װעדט דאבן אנערקענט אינטערנאציאנאלע אייטא״טעטן און באצײכנט ד, ,יױ אײנע םון ד בעםטע לעק־אנשטאלטן אי־ף דעם געבים אין לאיד. דער אנשטאלט א־ז טײעד און נאנט, װי איר װ״סט, גישט בלױז יענע, װאס אנערקענען ײדיש םאר זײער שםראך, נאר אויך ד דעםאקראטישע עלעמענטן א־בער דער גאנצער װע׳לט. א־ך האף, אז דעו פע־־ן-קלוב טוט אלדאס מעגלעכע אױםצוקלעדן ד ארסיקע ארגאנען דעס םעות. מיר באםראכטן דעם קלאם אויף דעם לערעד- סעמינאד װי אמױם-אורםײל אויף דער גאנצעד ״דשער קולםור, אויף דער ײדישער שפראך און ליטעדאטור. איך בין איבערצײגט, אז עס װעט אײך נישט שװער זק צו אי- בערצײגן אין דעם ד ארסיקע מאכם און אז דער פאםאלער םעלעד װעט װעק פאדריכט. ־*ריז שלום אש. דעם 8 ױני האט אדעלעגאציע אין באשטאנד פון ד״ר מ. װײ- כערט און נח םדלוצקי באזוכט דעס וױצע-בילדוגגס-מיניםטער ה. םיעראצק־. פון װארשעװער ײדישן פע״ן-קלוב דער ײױשער ליםעדאטור, סרעסע און טעאטער אין גאר דער װעלט. םיאיז אײנגעארדנט געװארן אין ד זאלן םון דעם ײױשן אקאדעמישן הויז אגרויםע אױםשטעלונג פון ײדישן בוך און םרעסע, װאם האט אתיםגערוםן באװאונדעתנג בײ ד דעלעגאטן און איז שםעטער צו- גענגלעך נעװעי םאק בדיטן עולס. ב״ דער פײערלעכער עםענונג םון דער אויםשםעלונג זײנען אתיםגעטרעטן שלום אש און א. צײטלין און פ־איז אײנגעארדנט אקבלת-פנים מיט אםױשטיק פאר ד קאנגרעם-דעלעגאםן און געםם. םיאיז אױך םארטײלט געװארן צװישן ד אנגעזעענע דעלעגאםן ױ אנטאלאגיע םון דער ײדישער ױכטונג אין ענגליש םון ש. י. אימבער. אװײטערדיקער שױם א־ן דעד אנגעוױזענער דכטונג איז גע- װען ױ באראטונג פון דער װארשעװער און װילנער פע־־ן-םארוזאלםונגען, װאס איז געתפן געװארן חרך דער װארשעװער םאתואלטונג קײן װילנע דעפ 3<י-24-טן יאנואר. דארם זײנק םארמולירט געװאק .די אידעלשע דכטליניעם סון דעם ײדישן םע״ן-קלוב, םידנק אנגענומען װיכטיקע םדנציםיעלע און ארגאניזאציאנעלע באשלוסן און םיאיז גע- סון דער מאדעתעד ײדישער קןלטור, בםרט בײ ױ ײד־שע שדיםט- שטעלער. מחרת בײ ם־נאױטעט-פעלקעד איז דער גורל םון דער ליטעראטור באזונדערס ענג פארבונק מיטן גורל םון שולװעזן״. ״דער םע״ן-קלוב מאכט אויפמעדקזאמ ד געדעדקע מלוכהשע און געיעלשאפטלעכע םאקטאק דעתיף, אז דאם שליםן ד םאלקם- שולן אויפן נאמען םון ש. םתג און דאם צוױקציק ד קאנצעסיע בײם װייינער לערעד-סעמ־נאר שטעלם מ־מ דך םאר אן אנגדף או־םן מא־ערנעם ידשן שולװעזן. גלײכצײטיק דריקט דער םע״ן- קלוב או־פ ד האםענונג, אז ױ עװלה װעט װי צום געשװינדסםן פארױכט ױעק״. דעכ 8טן מאי איז פאתעקומען אין װילנע א־ן לאקאל םון ־אקט־־רים-פאראײן ױ קאנסערענץ מיט דער פוילישער א־נטעליגענץ. עם ז״נען געקומען םארשטײער םון אלע םאליט־שע ױכטונגען און דער פוי־ישער געזעלשאסט, צ״א ד װיצע-סארזיצעדן פון םוילישן '1יטעראםן-פאראײן םרױ ראמעד-אכענקאװסק* סענאטאד אוניװערם־- טעטם םראפעסאר דתעװםקי, ראטמאן אינזש. זאשטאװט, ג. דעפוטאט ל. כאמינםקי, אוניװעדסיטעמ-פראםעסאר שמורלא, אינ.-פראם. קזש־- זשאגאװםקי, אדװ. מאציאם, לאדאװסקי. געעסנט די קאנפערענין האט דער םארשטײער םון דער צ״פ םון ײדישן פע״ן-קלוב דיר מ. װײכערט, םיהאבן גערערט ד״ד צ. שאבאי, אדװ. י. טשערנ־כאװ און ד״ר מ. װײנױיך. םון ױ םוילישע אנט״לנעמער זײנעק אתיםגעטראטן ג. דעם. כאמינסקי, םראפ. ד- דזעװסקי, ראטמ. זאשטאװט, פראפ. קזשיזשאנאװםקי. ד פראגע װעגן ד םארמאכטע שולן איז םון אלע זײטן באלױכטן געװארן. אויף צומאתנם איז דע־ של־ת םון צ־־ם אחיםגעטדאטן אויפן גרויםן מיטינג איי ײדישן םאלקםטעאטעד און האט באזוכט דעם שוײ-קוראפאי, מיט װעלכן ער האט קאנםעדירט אשעה ציים. דעם .־׳זטן םאי האט דער װא־שעװער םע״ן-קלוב געדוסן אקאנפערענץ םון דער ײדשער םרעסע אין װאו־שע, אויף װעלכער מען האמ אינםארםירט װעגן דעם מצב םון דער גדרה <ד פוװג- שול איז געעפנט געװאק* אין װעגן דער שטעלונג *ן םע״ן-קלוב. דער ערז-פארזיצער םון ײדישן םע״ן-קלוב שלום אש האט צ־געשיקמ צו דער פארװאלםונג אבדװ, אין װעלכן עד שדײבט• ״מימ אפאר טעג צודק האב איך געלעזן אין דער םרעסע א ידעד״ ,װעלכע האפ מ־ך אויםגעתדערט און דערשיטערט ביז ד ט־םענישן. איך םײן ד ידעה װעגן םארמאכן תרך ד או־טיקע ארגאנען ד שול אויפן נאמען םון ש. םתג און דעם ײױשן לעדער- יערלעכע אלגעמײבע פארזאמלובג דעם ז3טן מאי איז םארגעקומען ד יערלעכע אלגעםײנע םאר- :אמלונג פונב װארשעװער ײדישן םען-קלוב נעעםגם ד םארזאמלונג האט דער םאתיצעד אהק צײטלן און םארגעלײנמ אלס םא־- זיצער פון דער פארזאמלונג - נח סרילוצקי. אין נאמען םון דער סאדװאלטונג, װאם א־ז באשםאנק םון מ. װײכערם, י. י. טתנק, נ. טײזיל, ט. ראװיטש און א. צײטלן, גיט אגענויעס באױכם סון דער טעטיקײם סארן פארגאנגענעס 'יאר מ. װ״כערט. ד ארבעט פון דער םארװאלטונג איז געגאנגען א־ן דער תכ- טוגג םון אקטיװיק דעם ײדישן םע־־ן-קלב און סארשאפן אים דאם ארט אין דעד ײדישער געזעלשאםטלעכקײט, װאס ער פארדינט. ק-רב ב־1 ז״נען געשטאנק פאר דער פארװאלטונג קאנקרעםע אויס- גאבן אין צוזאמענהאנג מיטן 8םן אינטעדנאציאנאלן םע״ן-קאנגרעמ װאם א־ז פא־געקומען אין ױני 1030 אין װארשע. םיאיז ארויס- געגעבן געװאת סאר ד דעלעגאםן סונם קאנגרעם א־ן עטלעכע אײ- ראפעישע שפראכן און אין ײױש אבױלעםין װעגן רעב םצכ םון