Literarishe bleter · 1931-05-19 · 25 (19.5.1931) · p. Seite 480

ליטערארישע בלעטער נוט. 25 (372) זײט 480 שטאנד א גאנג. סינקלער לדס ד,אם מיליאנק לײענעד, טע;קען - פ־־זנטער אבאנירפע. באבים ד,אש אזױ מורא ארד סצװױיזל דך פ־< א באניט, אז עד םזט נעבעך אלץ, כדי צו לײענען *־וםםן אזן זשאןסן. אין 1922 יא־■ איז צו זײן א רעווארםירער אז״ שמארק געװען אין דער םאדע, אז אין יענעם ־אר איז נעווע;, וד פאמאס בער האם עס אננערזפן ״א מאםנפראװקזדע פזן ת-;דאלםיתר־. א יוננעד םענטש איז ניט געװען צ־פריק נדמ דך אלײן, אזיב ער דאט יעדן טאנ ניט אומנעדארםן א ״באסמיליע״. אבער ״אזמוזארפן באסטיל־עס הײסט נאך ניט *תן א שטאם״. און שוין איצט קאן מען א־ן תס לאנר, ודאז ר־ ספר־טזעלע מארעס זײנען אזר ניט הױערהאפט, פארארסזען אן אױפשטאנד קענן אויפ- שטאנד. בײ אכ׳א תם שטראס האלט םען א־ן אםעריקע ב״ הײנ־ ט־קן טאד״ די ק־־־טישע שארף׳-יתאל־סט־שע ל־טעדאטזר האט נאך, פאדשטײט דך, א*ת מארשטײער, אזן תט די נאך האבן א לאננע צ־־ט. אבער די פדאפאמ־פן פאק שרייבער תלן םים תר צײט א־־ססעלן. דער תרצדגענער אזן קולטױױרטער באביט װעט מיט דער צײי־ װעדן אױס באב־ט אזן אפילו אױס דא־סװארס עלםער נאנטר־ װעט םער ניט געפינען קײן נאראנים. אראו סםיטפ װעט דו־ר איבעטן. א סך ױננע םענטשן, װאם ק־םען צוס באװאוסטדניקן לעבן אין א נאםרײטער סביבד״ קוקן דך איצט איץ אין תר ױננ׳ ק״ט אזן שײנק״ט פון זתר לאנד. א סך נאװעלן װ״זן שױן תס תםצ־ת םון װאנתק. די װילז־ע פרײד םון לעבן, זײ נעםען דױ־סם אן ראס טראנישע. אט-א ד אלע נת שטריבן װעלן, אױב איך האב קײן מעדת נ־ם, בילדן דעם הױפט-בא־אקטער פון רעס נתם תר. איך װיל ענד־קן מיט א פראזע פזן טאמאם בער, װאם דר־קט אױס, נלױב איך, א נתם געפיל אין תד אםעו־״קאנער ליטע־ ראט־ר: ״ד־ העכערע פארטײר־ק־ננ פונם םעגטשן קענן אלװעלט, של׳ע־בטם, צזםאל און עװלה, א־ז נ־ט קײן פיקט־וךע א־ינשםעל־ צ־נג א־ן אן אבסאלוטן, זדאס װעט די זאכן בארעבטיקן אוז אױס־ נזצן פאר אײנענע צײלן. דאס א־ז א פאלשע טרי־סט... נאר טיט דער ק־נסט, א־נם ברײטן דן שון תר באםלזננ צו הזמאנ־דק ד־ װעלט. קאן תד מענטש אפענטפעדן אױף אט-א ר־ פראג;. װ־יל קזנסט א־ז א םיטל צו באהערשן אדער אפשטײן פ־נם נודל, צו באנעגענען דרייסט די טראגישע נאשטימונג... עס איז ניט קײן א־דיל־שעד אנשטענױקער נן-עק, עם איז א צרד., װאס מען םזז ז־ העלדיש אננעםען. און דאם איז פאו־ן םענטשן תר ױכ־ ט־קסטער, נל־קלעבסטער ענטפער־. םין <ור*נ1ײז־9 צ 0. די נײע פון די ,ליט. בלעטער״ קאנען באקומען ע. מ. ועמאוןס בזד דער וועג אויף צוריק (אלע 6 העסםן — 328 זײטן) — בלויז פאר 3 גילדן — (אנשטאט 6 גילדן, װאס דאם בוך קאסט) אדרעס םאר געלט (אין פוילן): פ• ק• א• 98.58 , ■ א־ז עס דען םענלעך צי פארטײלן ױ אמעױקאנער פאעטן, דאכ זײנען פארנעשטעלט א־ן רעם ב־ך, אין באװנרעת שארף- אפנענתנעצטע :ױפעס? א־ז עס מענלעך אנצוצ־כענען אץ תד ה״נטיקער אמעױקאנער ל־טעראטור קאלעקטית שטראםען? אזעל- בע סבעמעט ז״נען תמיד הפקרד־ק, אבער ,װען מען נאם־אבט ז״ אלס פראװ־לאױשע, ז״נק זײ באקתס אץ אומשעדלעך. מ־ט דעס או־ס־ײד װעל איך םרוק װײזן ױ ע־קרדיקע שטראמען פ־ן דער אמעױקאנעד ל־טעראמור. אין תו־ פארנאננענהימ זע איך צוױי שטראםען, װאס מען תאט ז״ אפט צדנױםגעטישט. תר ע־שטעד א־ז תר פוױטאנ־שער. דאס װא־ט ר,אט אננענומען נ־ט קײן ג־נסט־קן ק, אױ דאם איז נ־ט רנ־ בדק. ר פוױטאכעד פונס זוע\ י״ה זײנען געתן שטארקע פערזענדענ- ק״טן מיט אר־ײסטער שפראך. ביזן י״ד, האבן ד־ א־נספ־ױרט ױ ליט־ע־אט־ר. װאם תר הױפט-סט־מול א־תר איז נעװען ״דער זין םון ז־נד״. האוטהא־ן האט;עבױט ד־נע ,יאםאנען אױף רער א־רעע פ־ן קאלוױנ־סט־ש־ע־ השנחה על־ונד״ א־ן אײף דער א־רעע (אינ- כאנצ; דאסטא־עװםק־ס* פין ױעד נױטתנױקײט םון שלעבטס ת־ צוױ־טער שט־אס א־ז :עװען פ־ן רער בו־זשדאזע־ ״בבבוױקײט״ ארער ״ארסנעפ־נק״ט״, אן אפוױ־ך פונס פוױטאנ־זס, אגער װאס האט נ־ט געהאט א־ן ז־ך;־ט ױ קראפט א־ן נ־ט דעס;לו־בן םון א־ם. תר פ־ױמאנ־זס און ד־ ״א״סנעפײנקײט״ האבן ארד־סגערוםן אין תר אמעױקאנער;שמה א יעס־ל, װאס האט;עדארםט תרן דער הױפט־סטימוי 6־; ז״ער מאתרנער ליטעראטור, איך ימײן ױ*ב ״קענן-שט־אס״, דאס א־ז א־דסנעױפן נעװארן רודך ,דעס א־נערטױבענעט פא־שט־קן א־ן ז־ך ױ נאטירלעכסטע אינסטינקטן. אט־א תד קעסל אן א קלאפע האט געמ־זט א־־פר־סן. מען האם;ערארסט, ור שערװור אנדערסאן זאנט: ״אױפה־יבן דעש תקל פ־ן רעם ברונק; און ראס א־ז נעװען ױ א־בעט פ.־ן א רײ או־סנעצ״־ננטע ש־״בער, װאס א־ך װעל ז־ אנרדפן ״ױ תװאל־ ט־רער״. לאננ האט גערו־ערט תד קאטף. ױ ״בבבוױקײט״ האט דך פארטײױקט נוט. קלײגװײ װעסקאפ האט :עש־לדערמ ־ענע צײט. תן אפט־מ־זס א־ז נעתן א ת־ב און ז־ך טאבן ק־נ- רערש — א מעלד״ ״רײםקײט, פאראנטװארטלעבקײט, א־ממאראל־ש־ רךמ דינען פ־אדוקטן פ־נס זברץ, האט מען דאםא־סט נעזאגט, באמיט דך עס צו פארנעסן... ק״ן שוס ש־אי־שע אדט ץנסט דארף ניט בליען, טו־אנעדיע א־ז פאדאט, אנטפלעדךננ פץ םאבה- סודדת פאק שדנא, פאק ש־נא, װאס םען טר־יהט א־ן דך״. ױ ״בבב־ױקע״ האבן נעטענדט צו ־־ .,ױע־זאלטירערי: ״מיר װילן :־ט ־ױםן תנן תס, װאס עם לאזט אײך ניט צות, ױעדט נים תרפון, פארנעסט עס א־ן פאדנעמט ז־ך מ־ט בכבוױקעד ארכעם״. ױ אפמ־מיטםן האבן אלק :יט נעװא־סט. אז ז״ער אפט־מיזם א־ז;־ט מער ור אן אילדז־ע, אבער ז״ האבן נע,װאלט זק אפגע- בא־ט ״העלפט אונז צו ראטעתן א־נרעת אילזדעז, האבן זײ ז־ך נעבעטן, :עמט נ־ט צו בײ אונז >*־;זער;לו־בן א־ן נ־שים״. דעס קאמף קענן דעם אילרז־אנערן אפט־מ־לם האבן געפירט ־• ש־״בער ס־נקלער לולס. שעדדווד אנדערסאן, טע- אדאר ררייזער. לודװינ לעװ*נםאיח תר יךט־קער ר״ ל. מענקען. תר קאמף א־ז נעתן א האדטעד א־ן א דױיס־ טער. ב־ הײנם־קן טאנ קאן םק זאנן, אז רער קאםף א־ז א נע- װא־נענע־, אדן אז אײנער פון ױ נרעסטע טעזתן, װאס אײ,־אפע האט װ־״ן אדעױקע איז צד טראכטן, אז אין ױ פאױא״נ־קטע שטאטן א־ז;אך א־צט או־ך נעפערלעך צי;ק א ״,״עװאלטיתר״. אפשר א־ז עס ױכט־ק א־ן עפעס אן אטעױקע, װאס איך װײס ז• נ־ט. אין דער אמע־יקע, װאס איך קען, נ״ט תר אױפ-