Literarishe bleter · 1931-05-19 · 25 (19.5.1931) · p. [Seite]

19 ױני (193 פרײז 60 גר. זזכמער יארגאנג י־דלליז ץ״־־־סנלדידטגל װאכנשריפמ פאד יליפעדאטװ־ ו■ פוןיאפוננדאוןקונספ! דעוסהא רדיין״וױ פאריקאג ^קקעעין־ן,װארשי( אפענער ברױו צו די ײדישע ביבליאטעקן און צו אלע פרײנט פון ײדישן װארט דערגעשיהה •> א־ן ליויף פון א ־אר פון ז־ער ערשטער אױסלאנע אםילו דךן סס.ז עקזעמסלאק. ר־ר האבן בלד־ז אין פוילן אס40-ס*.ז ־ירײטע ניבליאשעדןן, א גרויסע צאי׳ ־ר־־טע ב־בל־אטעקן ז־־נען א־־ך דא א־ן אנרערע לענרער, עם ז-נק פאראן א־־ך עטלעבע הונרערט ־טטענר־קע סרױואטע קוי״ פער פ־ן בעסערן ײר־־ק ב־ך. אבער אט ד־ א*ע ז־נעק נ־־טט ק־ן מ־ע־יד־נ־קער ל־ט־־טן ט־ראז־ט פא־ א־יר־־ט ,דערק. ד־ א־ו־סגענעבענע ײױשע ב־כער, מ־ר ר־דן אפ־י׳ו פ־ן ד־ בעס־ע־ע, דאש פארר־נען ר־; ױ אח־םגעבעד ־ פאל־צעם פו נוטע פארשסרי־מונג, ל־גן או־ף ד פ־ן ד־ פ־ל ד.־נ- דערדי־ױו ז״• און סאלן צו לאםט או־ף ז״ און ־ך ״ױשע ב־כער ן, םארשאפן ז דערטער ײדי־נד; ב־בל־אטעקן קו־פ ״רישע ניבי־א׳ ־ ט״ל םון ר־ גאר אקל״נע צאל, דער גרעםםע־ ר־טן ײד־שן בוך טעקן האט פארלאק ד־עם לעיעױקן קאנטאקט פון דער ײד־שער ־ױשן ל״ענער און אזױ׳ארום אפגעשטו־םן רעם ־ ל־טעראטור. אין רעזולטאמ םון דעס אלעם זײנען ױ ־ר־־טע פא־לאנן רער־ שט־ר,ט. מען האט געמוזט ד־ ארויסגעבעױ־טע ארבעטן א־ננאנצן אפשטעלן. נ־שט נאר דאס נ״ע ב־ב־ע־ דעק א־צט נ־־טט ניעזעצט, נאר עס דעדז או־ך נ־־טט געדױקט ױ ב־בער, דאה ז־נען ־נױ־ן נעדען םארטיק צום דחקן. א״נ־קע פארלאגן ררוקן או־ך נ־שט ק־ן ד־• טערױקע אויםלאגעם פון ב־כער, דאם ז־נען פון םר־ער •טו־ן א־־ם־ םארקו־םמ. ד־ אלע רעדער פון די גרו־םע ־ר־שע םא־לאנם-םאשינען זײנען אםנעשטעלט. אנ־טטאט באדענונג - טו־ט״שט־לק־־ט, און ױ פאל״ן דעיפון - ארבעטסלאז־רךט, נו־ט, רהקוה, פאדצדײפלוננ, פארניטעחגנ. ױ קאטאםמראפאיע לאגע םון דעם ײר־שן ב־ך און פון ־ער ־ױשער םארלעגעױ־ דאקםט או־ם א־צט א־ן אד־בט־קער ק־יט־ר- געזעלשאפטלעכער סראנע, דאם דארף אויפנענוטען װעדן א־ן א־ד גאנצער נױיט און ערנםטקײה. א ד־בט־קער קולמור-צדײג האלט איצט בײם פאררארבן און אפשמא־בן. דער דא־־טעדער ײױשער םע״ן קלונ האט ױ טעג גערוסן אעקםטרע אלגעמ־נע פאדזאמלונג, או־ף דעלכער עכ א־ז ב,־־ט אחמנערערט געדארן רער טרו״עחקער טצב םונם ײרשן בוך און דאם עם א־ז ענג םארבונק רערמ־ט - ר־ טח־עױקע לאגע םונם ״ױ־טן ־טח־בער. או־ך א־ן דער יײר־שעד םרע׳ עם דאלט געדען, גלויבן מ־ר, אםארנ־עבן, דען מ־ר דאלטן פארבאהאלטן םון א״ך ױ אמתע לאגע פון דעם ײױשן בוך און םון דעם גאנצן ״ױשן םארלא־.ם-,דעזן. די קאטאםטראפע, דעלכע דראט דעם ״ױ־ק בוך, א־ז צו גחים, מען זאל וױ־טער אן א־ער ה־לף ז־ך ראנגלען ב״ ױ שדעיםטע נארנגונגען. זײט דיםן: דעד שדע- רער ק־־ז־ם, דעלכע־ הענגט איבער אונזער אלעימענם קעם הן א־ן פױלן און הן א־ן אנדערע לענדעד, ,דאו עס ז״נען דא גרעסערע ״ױ• שע קיבוצ־ם. א־ן ױ נאבגעלאזנדךט פון ױ םר־־נר פון ײרישן ,דארט, האבן דערםירט ראס ײױשע פארלאגם־דעזן צו אן אפגרונט. עב דראט ױ געפאר. אז ד־ פארלאג-אינםט־טוצ־עס, דעלבע ז־נען מ־ט אזױ ם־ל מי און •קאםטן אויםגעשטעלט געדאק, זאלן אונטערג״ן און שוין מער צוױק נ־שט קאנק אויפגעשטעלט דעק. געדענקם•. פזילן, אונ נעןקר װארשע און דילגע, האט ױ לעצמע עטלעכע יאר פראחצ־רט ניבער נישט נלוױ םון ״ױשע ־טר״בעד אין פו־לן םאר דעם ״ױשן לײענער אין םו־לן, נאר האבן או־ך ארױם- געגעבן די װערק פון ״ד־שע שױיבער םון ארעריקע, בערלין, סאריז, לאנדאן אױך פאר אלע ״ױשע קיניצ־ם. ג״ט א־נטעד ראם ״ױשע פארלאגם״דעז; א־ן פו־לן, - דאן ג״ט אונםעד נכלל דאם ײדי־טע בוך. טען טאי נישט אח־םדארפן די גאנצע שולד נלויז או־ף דעס עקאנאמישן קחזיפ. אדדא־ האט דער קױז־ם געשםילט א גרויםע ראלע א־ן דעם שדעק שטילשטאנד, דאם עם הערשט אױסן ײדישן ביכער׳ מארק. אבער דער קױז־ם א־ז נאך נ־שט אלץ. צוס קחז־ם קומט צו ־• דעזארגאנױ־רטד״ט םוז רעם ״ױשן בוכהאנדל, ױ אםגעלאזנק״ט פון ױ ײױשע נ־נליאטעקן, די םארלארנ־ךט פון דעם ײדישן ל״ענער״ רעם גענרויכער םון ײרישן בוך. צוליב אט ױ אלע אומ־טטענק א־ז ױ א־־םגאבע פון רעם ײױשן בוך דערםירט געװארן ױ לעצטע יאו־ן צו דער מינ־מאלסטער צאל, צו אן אױפלאגע נלו־ז םון ססס. ז ־גקז־קזםל־<ן, אצאל, װאם אױ אלעבעדלעבע נײ אגעזונטער ל־טעראטור, און װאם איז סארנונק הן םארן שר־יבער און הן פארן ארויסגעבער בלויז מיפ שאק. אנער א־ר דארפט װ־םן, אז אױך םון אט דער קל״נער צאל װעדט לעצטנם פארשפרײט ינישט םאררויפט, נאר פארשפו־ײט, םונאנדעתעשיקט ס נאר א טױל, £*־ א קל־נער טײל, גוטע נינער םון באדאוסטע ק־נםט- לןר װערן איצט נישט םארקױםט *ר כט־־עד - סארשםרײט, ׳סונאנ-