Literarishe bleter · 1931-05-01 · 24 (1.5.1931) · p. Seite 470

ליטערארישע בלעטער נוס• 24 (371) זײט 470 3>ן ןן-אך וואך טעאטער און קונםט זיגמונם סורקזװ םארענדיקם זײנע ג*םסש<'ל1 יי,' ױארשעװער ק*מינםקי־סע*סער. זײני נײדע *ויםםירונגען — ,ד*ם הויז םון םזינרעכן״ *ון .זנקל מןזעם״ — הענן נויזיזן, ןז זיגמינס סור״ ק;װ םײ *לם *רסיםס *ון םײ *לם רעזסיםער הןס ג־ויפע םזגלעכקײםן *ון ק*ן זײער םיל ניניק זײן ם*רן ײרישן םע*םער *ין *וילן *ון נניקי — *ץ װןרשע. לײדעי, ז״נען די נ*ויננונגען ם*י דעם קױם *ון *נטזיקלונג םונם ײדישן״םעוסער *ין םוילן וײער שװערע, *ון זינםונם סורקןװ םערענ• דיקם זײנע גוםםרןלן יון ם*״ס *ם קײן *ויםלגנד, ניערשם קײן נעלגיע. ער װעם געװיס *ויםגענומען װערן װ־ך ד.ם נעסערן ע לם *וין■ *ין *ויסלגנד םים לינע *ץ םורערוננ. מיס וינםונס םורקן-זן םןרן ס-ס די ױננע נ*ג*בםע *רםיםסן די*נ* נלו• סענפעלר ױן יעתק גױדבערנ. — װ*ם ס׳װעט זײן *ין ק*םינסקײםע*םעי, *יז נ*ך נישם קל*ר. ס*י• שײרענע קליננען, פר*יעקםן. *ס *זוי גײם *ונזער םעןםער *לץ נ*רנ-*ר#ס. נעװען *ון געזען די .סוזיקולישע קןםעויע״ ״* מו־ד פין יענער װ<לם״ (*ויםגעעירם דורך ה. פענינשםײן *ין ם. װןרשוװםקי) *ין װורשעװער .*ענסרןל׳-םעוםעד, װ*ו חנה נדןסנןרם םרעס *ויף *ץ וער הויים-רןלע םים ערנןלג. *לץ די זעלנע סעל־ת *וןחםרונותז םעםםערןםענס, לענעדיק, *נעי נישם געה#מעװעס. װ*ויל נ*סת *יז געיוען *ינזער לײנ װינער *ין דער ר#לע םון םיקיסק*. עם שםילן• סיס *. ר#סמ#ן, ד. לעדערםון, *. װ#לםשס#ס םון .ײניס׳ *ין ,נ#װ*שני'. *ון עס *יז געװןין סרויע• ריק פ#ר זײ *ין ם#י דעם ערנםסן ײדישן םע#• סעי... שוין זשע ק#ן װן-שע ניס ה*לסן קײן קינםםלערישן ײרישן סעוםע־ז *ין קעשענעזעי *ײסוננ .*ונזעד *ײם׳ ה#נן מיר * ברײםן *ינםערװיו םיסן פירער סין דער ,װילנער םױעע״, װ#ם *יז *הין #ר#םנעקוסען *ו שיילן. ס׳וײנען געקומען םים #ם דער ,װילנער סריםע׳ ױיך װולםער, קןװולםקי, ד#מב, םבלי *יקום *ין *נ־ע *רםיםםין םרים■ ה־רװיץ םיו *רץ■ ישרגלויקן ,*הל״■ מ#ריס לומםע ה#ס נענענן *ין ני*ל־סםןק עםלענע פזישםעליננען. עי ה#ס *ויפנעםירס םים ז״ן סריםע: .# ה#רץ װ#ס נענקם׳, *ון .שמערל דער נעםסןן״. פ ב*ר*ס#װ ה#ס *נגעהוינן *י שע־לן *ין קיזקע• י#נ#ס םורקןװ *יז װידער ירויסגע#1רן מים ז״ן *נםזמנל *ין דזר *יןװינץ. םיש# םישז#ן ה#ס געשיילס *ין פוריז *ון ער קימס קײן לןנוןן. חיהלע גר#נעי *יז ױיםנעסרעםן *ין •#ריז. שלם־ ק-סנעי םורענויקס זײנע גוססשױלן *ץ װילנע םיס * *יעםע .קײסן םון נעזעץ׳. *ין דער םיעסע זײנען םןרעסנםלענס *רםיק• לען װענן דעס פריוײםיק-זורשםןרבענעם קינםסלעי משה *נעלנוים, װ#ס זײן יזנור׳ױיסשסעלונג קיםם ם#י *ין ל#ק#ל סון רער קונסס-נעזעלשוםם *ין װורשע. *ין װילנע *ין גזעונס # נילועריאירסשסע• לוננ םינם קינםסלער שלום ניולןגורסקי. ר?יאקס;ר נחמן מייזיל אין סין ראם םין סןןישסײער םץ די געזעל- שעסטן ״םרײנס סון ײװ$״ און ײדישע לערער• די ײרישע קילםור״געזעלשאסש אין *מעריקע יזאט בזושסיםם ארויסגישיקן ס*,־ די סכאנענסן םון כיכער״קלוב סןןלגנדיקע נײע ביכער ס*רן זוםער• קװארסאל: ד־״ר י. שיסעיס ,ײ ײדי־שע וױרסשאססה• געשיכסע״ (4 בענד), פגמס בארײשא — ״י#סטוך דוד״;דראמאסישע סאעמע), ה. לײװיקס *קײסן״ (דראםע סון סינירער לעבן). דער סילאדעלסיער נװײג פון ײדי קולסור• געזעלשאסס ג־ס *רויס י. י. שװארץ — איבערזע״ נונגען פון דעי מ־טלאלסערלעכער רענרעלשער וןן״ עזיע (לירער פין אבףגבירולק אכןיעזרא און יהודה הלוי). די ײרישע ק־לםור׳;-זעלש*£ס הןס כאשםימס צו ^רגאניױר; א באזונדערן כיכער״קלוכ סאר דעי• ױגנס, סאר די ת־^מײים סין די ײדישע מיםלישולן. עס װערם געסלאנעװעפ אײיםנוגעפן, ססעניעל סאר דעפ ױגנשלעכן ביכער־קלוכ, 8 כיבליןןסעק םון גע• קליבענע װערק םון דער ײדישעיי ליסעראטור, סין יי קלאסיקער, פץ מןןדערנע, און סץ *םעיײקינעי שרײפעי־. די ײ. ק. ג. װעס זיך שםעלן אין ם*ר• כינדונג מים די נענםיאלמס םץ די ײדיש״װעלפלעכע שילן אין מיס די לערער״פערב&נדן םפוח פאשםיםען א יאסיקע רעד^קפיע און אײך *וגרײסן די םןכנישע *רבעם. אץ הארפםם זאל דער ײננם״כיכער״קלוב שיץ סיבקעיאנירן. עום 15״י$ריקן ױפילײ פין ײדיש״װעלסלעכן שול״װעזן אין כיאליםםןק הןט אין ״אונזער לפכן״ זיך *נגעהויבן עיען ו ,הײיף״קײס״ לסובת די ײדישע שדלן אץ ביאליס.-ןק. ס׳איז סןרגעקירען די אלגעסײבע סארזאמלמג פון פע״,״קליב אין װאישע. ס׳איז אויסגעהערם גע• װארן אן אויםסירלעכעי באריכם ס ן דער פאיװאלשובג אינס •*דגאננענעם יןר. קײן שום אנדערע •ע׳־־ן״ סארװאלםינג הןס נישם אנםװיקלם אז8 ברײס״סאר• עװײגסע ארכעט. ס׳זײנען אץ לײף פון יןר ןסגע• האלםן געװןרן בײ 60 זיבוגנען, ס׳זײנען אדורכגעסירם נעװארן א רײ אמסעינעסונגען, לס־ף זײנען סארגע• קוםען װאלן. ס׳איז אײסגעקליבן געװןרן די זעלבע סאיװאלםונג: א. גײסלין (ס$רז.), ם. װײכערס, י. י. םרונק, נ. מײזיל, ם. ראװיסש. אין ריגע איז קןנםםרולרם געװןרן 18 8'*ג8ניזיר״קאמיסעס סון .שוליאון קולסור״פארבאנד״ אין לעכלאנד. ס״איז סןרגעקימען א פאראטוננ און ס׳זײבען אייםגע?רפעס געװןרן די גײוגס״יסודות פון זײער פאײבאנד. אין לאנדןן איז פונויפגערוסן געװארן א קןנ״ םערענץ װעגן שיל״אין״קינדער״זיעראױננ. די קןנסערענץ איז גערוםן סץ שוליקןםיםעס פון לןנדןנער ארפעסער״רינג מיס דעם *װעק *י כא• טראכסן װעגן אץ מיסלען אין אויםזדכן מעגלעכקײסן, װןם ז$לן אומשסאנד זײן עו כאפעכםיקן א שול אין ײדיש אין ייןניאן. די סאירוםער אין זײערע א״נ• לאדמגס-פריװ הן^פן ארויסגעששעלס די פראגע םון ״ױש גאבץ עי־בסס. זײ שרײבן: .די קיניער װערן סןרפרעמדם און םיר םוזן זײ אוריקפרעבנען״• יעקב רןטבוים, דער ױנגער רעזשיסעד און קינססלונר, הןס געשענקט סאר דעם םעאסערימווײ א״נ םין אסתר״רחל קאכױנםקי בײם ײװא אץ װילנע דעם פזזרםרעם״שםוד־ום סין אכרהם. םןרעװםקי י— א װערק, װאם ראס אײף דער ראסכוים-אויםשםעלובג געסוכפ א שסארקן רושם. ליטעראטור און קולטור ד$ס קאנגרעכ״כױרא אץ אמהסע־ראס האם סונאדערגעש קס דעם סדר״הױם פון 9סן סע״ן״קאנ• גרעם, װאס קיםם פאר ס ן 21סן ביזן 26סשן ײני. 1) אדסיניפסראסימער אין גײכסיקער באריכס (ה״ העימאן אילר —**סון דעם ענגלישן סע״ן״פענסער) 5 2) כ8ריכם װענן דעם סיאיעקס םין 8 רעגילאםץ ס*ד דער סע״ן״םעדעראגיע (ה״ בניםין קיעםיע — פין דעם פראנפײזיש^סען״קלוב); 3) בעריכס װעגן 8 ליסערארישער פרעמיע סין דער סע״ן״פעדעי8איע (ד.׳ האנם לײפ — פין דײסשן פען); 4) בא־יכם סין 5 דעלעגאפיעס (לויםן אלף״כיח) װעגן דעיי לאגע םין דעי ליםעראכור א־ן זײערע לענדער און דער אײסלענדישער (יטעראסור אין זײערע לע:דער (איילאבד, איםלאנז/ איםאל־ע, לעם• לאנד אין סאלעסםינע); 5) רי סץרשלאגן סין די סעין״פענסעים ג א) סאר• שלןג סץ עםדאנישן פענס ר: דער ק^נגרעס נעמס 8ן אלם 8 װאונסש, אז 8לע פע״ ־פענםערס, בסרט די סע״ן״גענםערס פין די קלײנע שעלקער, זןלן פארשפרײסן אלע י$ר פשעת דעם פעץ״קןזנכרעס א בױלעםען װעגן דער קעגנז־יסיקער ליסע־ארישער סעסיקײס סון זײעיע לענדער (נעשריכ• אין א־ינער סון די הײסס״שפראכן ן) פ) םןישל^ג פין ענגלישן צענסער: װעגן סאריטישע און רעליגיעוע *רעכטירסע; ג) ם^רשל^ג פין אינגארישן פענסער: >.ז דער \״סער קןנגרעס סין די פע״ן״קלובן;אל פארקומען אין בװאסעשס אץ יאר 1932. א*ן כ רק^װ אױ געשס^רבן די באק־יגסע םוערין זלנסע ליםװאקאװא, די שװעססער םון מ;ה ליסװאק^װ. יי סארשסארפעני איז א ררײסיק י$ר געמען אן איכערגעגעכענע ארפעסער״סועדין״ פריער אין ם. ס., רערנאך בײ די *פיראײניקסע״. פץ 1921 איז זי *רײנגעכראסן אין ר. ק. •. די לעפסע י^רן ה^ס זי געארבעס אין *געזערד״. צי יל^ס אונזזר דלית דעדפירס: ד$ס קול• סור״הויז אין װילנע אייף גרויה״יןהולאנקע 18, — אין װעלכן עם געםינען זיך דער פ. ב. ק., די פ. י. ש. א. סאר דער װילנער ײ^װינץ, די װילנ. כילד-וגס״געזעלשאפד־, סאראיץ סין די לערער םין די ײדישע װעלםלעכע שולן אין דער גרייסער ז8ל פין קולםור״הוי/ אין וחנלכן ס׳קומען סןר רעפערגס/ קאנסערענפן אאז״װ — גײס ארויס סון רשות סון די ײדישע קולסור״ארגאגיזאציעס און קיםם אן פו דער קראנקעןיקעכע. >ס אזא װינסיקע קולםור׳אאױגיע הערם אװעקגעגעבן 8ן 8 שטרײס. װאו זײנען זײ, די סײזנסער פרײנם םון ײדישער קולסור אין װילנע? ד״ר מ. װײנרײך איז 8יגעז8רן קײן שװי־ץ אין שליחות סון ײװא. לויס רעם קאמוביקאם סון דער פיל8לאגישער סעקפיע סין יײי8 װעגן רער אויסלײג״ק^נסערענץ אין הילנע, האפן זיך אין דער ק^נסערענץ ב8סײ• ליקט מיס שםים״רעכס 56 דעלעגאסן. םון זײ מיט״ גלידער סון דע־ פיל8ל8גישער סעקפיע — 5, לערער און שול טוער — 26, םארסרעםער סין פײסוגגען און ם8יל8גן — 13, םון דרוקער״שאראײן אץ ק8יעק• טןרן — 4, שריםםשסןלער — 2, םין 8רםיםסן• םאראײן—2, םץ געזעלשגםס^עכע ^יג^ניזאפיעס—4. ס׳האכן זיך חיפדעם באסײליקס אין דעי ק^נםעיענץ םיס כאראם״רעכם: מיםגלידער םין אויםסיר״בױר^