Literarishe bleter · 1931-05-01 · 24 (1.5.1931) · p. [Seite]

1 ױני נ193 אנשןר יאיע&ננ . נר. 60 ״רײז ל־בינלראד־עיע ב־עביער איקוסםוײו־םג; װאעשו־־יפמ פאד ־יפלעדאטוד ■■ טןיאטעדאוןקונםט;.קקעעריןין,וזאר־שי; פאריקאג ב א. אלםי / נױ־יארק פאראײניקונג אדער פאדשמעלצונג* די אוממעגלעכקײט און געבארן פון ב. ריװקעם ״אל־אמעריקא״־אידעע א־ז דא אין געפאי א־ן?וכנ־ת פ,־; דעד :די־שעד, רײכער. מעכטיקעד לאנד-קולמיר; מ־ד פאדל־רן אונזער אינטעל־גענ־ן, מ־ר ו־דעק פיד־ שלוננען - בכן, דאיף םען זיך ראטעווען; און אזו־ וױ מ־ט ד־ א־־גענע כוחוד״ גל״בט ־־רכין, קענען מיד דאכ נ־־נוט טאן, .דעלן מ־ר מאכז אן ״אל-אמעריקא״, צױאמען מ־ט ד־ אנדעת אמעד־קאנעד מ־נאד־טעטן און דערצו נאך ־ומען צום לייב אל־ן, צו תר אמע־י־ קאנעד קולטור, װאס לו־עדט או־ף אלעמען, א־ן א־ם א״נ־א־;, אד עד זאל אזנז העלםן זיך ראמעװען. אין םלוג א־ז עם או־ך אין א־נטעדעט םון צל־טן צד, שון ד־ אנדעדע מ־נאדטעטן, צו ז־ין םאדא״נ־קט, כד• צ־זאמען װ־תרצושט־ן דעם םאדשלינגעדשן אשעט־ט םון דעד מעכטיקעד אמעדקאנ־ידע־ ק־לטוד. דארםן זײ בםה־אוזד זאין צו דעד אמעדיקאנעד קולטוד■ ־צאפער: מ־ד לעבז אלע אז־ף א״ן באדן, אזנטער א־־ן הימל, ינואםן אלע א־• דעד זעלביקעד אטטאספעת - טא לאמ־ד ז־־ן גל־נע ־מוהםיב און ״אלע א־נא־נעם״ ־טאםן ד אמע־־קאנעד קולטוד, אן העדטער א־ן באהעדשטע, אן ז־געד ארן באז־גטע. א־ז אבעי ד םאקט־־טע לאגע אזא, אז אם־ל־ עװישן ד מ־נאדטעטן או־םן אמעדקאנעד באדן זיינען מ־ד, ־ק, א־ן אםםע־ צ־ם־שעד, עכט־ײדכוע,־ לאגע. מיד ו״נען ד• א־נצ־קע עקם־ טעריטאר־אלעמ־נארימעמ, בעה אלע אגתת א־מ־גראנט־עזע םעלקער־טאםטן האבל ה־נטעד ז־ך ה־מלענדעד, תג־תנגען, או;־־ תדם־טעטן, אקאדעמ־עס, אנארשאל נאצ־אנאל לעבן. ז־ ז־נען ־א־ װאדנמ מ־ט נאצ־אנאלן?־ום, ־צעםן ז״עד ־נ־קה םזן בעדל־ן, װ־ן, װאדטע, םאדז, שטאקהא־ים, מאםקװע, ,־וים, האאנ. ז־יעד א־מ־נדאצ־ע א־ן אמעדקע א־ז אן אומבאד־טנד־ק טדאםנד־ א־ן ז־עד נאצ־אנאלן ים, בעת ב־ אזנז א־ו ד־ א־מ־נדאצ־ע - אל־ן. םאד ז״ קאן אן ״אל־אמעדקא״־םאדא״נ־קוננ העכסמנם ז״ן א םאדמאליטעט, :אך א קלוב, אבער ב״ אויז װיל מען.דערםון מאכן תוך, תוכן, אנהעננען דערויף אונזער נאנצן כױס. אמת, א־ן אונזעד א־יםנאמלעכק״ט נעװינען מיר אםונקט איבע־ ד אנתרע אימ־נראנםי־טע מ־נאדטעטן: נײטט האבנדק ה־נטער ז־ד ק״ן א״גענע מלוכות ם־ט ד אלע זיין זאכן, האין מ־ד אל־ן געמוזט שמעלן אױף ז־ך, אױף ד א״נענע בוחות, און תד םועל־ױצא א־ז, װאס קולטותל שטייען מיר הזקעד םון אלע אנדעת מינאדטעטן. מ־ד ב. ד־װקין האמ ז״ן ״א1 אמעדקא״-א־דעע אדנערנעטרא;; ם־ן אמעריקע אױף דעד ם־ילי־טעד טעדטאדע <זע ״ליט. ילעטער״ נומ. .׳•ו> אזן דאם א־ז אשלעכשעד כימן. דאכ באװ״זט, אז אט די אמע־ דקאני־טע ״באװענוגנ״ האט נ״נזמ ק״ן באדן א־ן אמעדקע נוםא. דאם א־ז. א״ננםלעך, דעד ר״נער אשת. מ־ט אתם א־א־ צודק א־ז :ארגעקומען ד קאנפעדענץ, װאס האט נעזאלט ״םאדא״נ־קן ד אמעדקאנער רולטודן״ — און או־סז מעד העדט מען :י־טט. ד־ ״םאדא״נ־קיננ״ א־ז לכתח־לת נעװען אטױט־נעבוידן ק־נד. ם,־ן ״ד״זן צד <דער א־נ־צ־אטאד־טעס ז״נען נעקומען צװ״, י. דװקץ און דװ ם־נםק־, אנעד דער לעצשער א־ז געװען בלו־ו א־טװ״גנדקעד צו־ הע־ער. פון די ״אומזת העזלם״ א־ז נ־שט געװען ק״ן א״ן ד־כט־קע שעדזענלעכקײט, ק״ן א״ן באײ־טנדקעד ־טדםט־טטעלעד. ד רוסן האט ,תם,־עזענט־דט״ תד צאדםט באטקין - האט ער דװקא גע־ ם־־ידערמ, אז מידאדף זיך אסימיל־דן מ־ט דעו־ אמעדקאנעד ק־לטור. יכלל האט תד צונױםקום נ־־טט את־םנערוםן דעם מ־נדםטן רױטם. םארװאס? אין מ״ן םאלעמ־ק מ־ט קאלענע ב. ר־װק־ן אץ תר ״פױיעד אדנעמער״־טט־מע״ (,אל־אמעתדןא א־ן עול־אמעדי־ רא״> האב איך ־טויז אננעװ־זן, םא־ראכ ד־ ״אל׳אמעד־קא״-א־דעע קאן נ־־צמ תאליזירט יוערן און אױ פא־ אינו אם־לו יצעדלעך. א־צט דאדף איך מ־ט ב. תײק־ן מ־יחמה האלטן אזיםן םו־ל״טן םראנט, און נאך איאד םאקט־־טן טױט םון דער א־דעע קאן איך עם טאן מיט מעד זיבערהײט. ת דאזיקע אידעע קאן נישט מצליח ז״;, מחמה תם, װאם זי װ־ל םאדב־נדן דד־י ני־טט־נל״בע צדתם, װאם יע־־עד פון ז״ מ״נט עפעס אנדעדש אין סא־ײטט״ט עםעס אנדעד־ט מיט ת װערטעד ״אי׳ אמעױקא״. ס׳איז דעריבעד יענזנ נעדען א״ן קאנםעתנץ, בד־ א״ן צד זאל ״כאםן״ ױ כװנה סון א:תדן און א־ינזען, אז דעד שידוך איז ק״ן שידוך נישש. בלויז תר ״ױשער צד - ב. תװקץ - װיל דװקא האלמי םאדמאכט ױ אױגן. תר ײױשעד צד (אלץ ב. ריװקץס א־ז דאך, א״ננטלעך, אױםן אםצזנאק - נ־שט־װילנדיק און מים ױ בעסטע בױנות - ױ אנתת צװיי צדױפ, ױ אמער־קאנעד ״באלעפאטים״ אוז ױ ״א־נאדאתעפ״, ר ם־נארטעמז: עד ת־ט םון ״אל-אמעױקא״, סעל־ קער... קולטוק... און מײנט - דך אליין, ײדן. ױ ״דישע קולטוד