Literarishe bleter · 1931-05-29 · 22 (29.5.1931) · p. Seite 430

זײט 430 ליטערארישע בלעטער נום. 22 (6$□ פ>ן ןןאך צ* וואר טעאטער און קונםט ס׳וויז סוץ נןך סבועוו^ דער ײריסער סע*■ סער-םעוןןן גײם סוין *רײן איך דעם זוםער-סעזןן. די ל*גע *ון רי שסימוננ *ין וו*רשע און *ין װינץ *יז נישם םײגלדיק. מי ם'ו*ל זין נישם ררײען, װי ם׳ז*ל ויך נישס קליגלען—*לץ װערט עעקלזים *ין דעם שװערן קריוים, װעלכער *רעסם *ון םרעםם די ײדישע **סעלקערונג. *יז סרויעם װערן נעש*סן, *ון נ*ך דער עישסע נסיעה װערן ז״ נלײו נע■ ש*סן׳ *עש*סן. קוםט םען *ודיק *ין דער םעסר*• י*ליע, *ין װ*רשע, װי נ*ך ■ שרסה, םען דדײם זיך *הער-*י.ין *ון מען שםוקעװעס *ונויף *נײעס .*נס*םבל״ *ץ װידער * ם*ר-*רויס, ■ ם*ר-*רײ[, *ון װידער *נםסוישוננ, דערשל*גנקײם. *ון די ח*י• נחמה_*רת*רנים: *ין יוילישן םע*סער *ויך נישס בעםער 1 דערװײל... דערװײל שםילם ז. סורק*װ זײן ,*נקעל ס*זעם״, די סײערע חברה סין ,*ררם• ז״נען ויך םשםמ *װײ ס*ל יעדן *װנס, *. ם*ס• בערנ *יז *רינער םים זײן ,ס*רש*לסענעם״ *ין *ר*גער ײדישן םע*סער, *ין *ענםר*ל־סע*םער *ריװם העים*ן סעניגשסײן מיס * קזסעדיע ״* נדױ ס•[ יענער װעלם״ ניויםסרים םון חנה גר*סבערג) *ון *ין ם*לקם-סע*סער שםעלם סען * מוזיקולישע ק*מעײע, .* חתונה *ין ד*רף״ פון י• נ*זשיק. *ין נענםר*ל־םע*םער ז־נען *ר*נזשירם דוד לעדערמ*ן *ין *ײזיק ר*םם*ן *ון *ין ם*לקם-טע*םער מ• הײלםנערג. נ*ך דעם גרויסן ערס*לג סון דוד בערגעל• ם*נם .דער סויבער• *ץ ל*דז, סירם *ײף דוד הערםון דוד *ינסקיס ,י*נקל דעי שםיד•. לידי* ■*ס*נק* *יז *רויסגעםר*סן םון דער ״װילנער סרוםע״ *ון *רג*ניוירס װיוער *ן *ײנע• נעס *נסגסבל. די סרויע םון םשה לי*ס*ך, װעלבע ג*סס• ר*לירם *ץ ל*דו, ה*ם נ*קיםען * *ירקולי*ר סץ * נערףמיניססעריום, *ו די ■יעםעם .1י*נק*לי״ *ין .הירש לעקערס״ זײנען ס*רנ*סן *ין זײ מוון *ר*■• גענוםען װערן סון רעוערםו*!־. דער שס*סעדיקער ײוישער קל*נג־סילם .*ײ• ביקע נ*ר*נים■ שסננירם *רום *יבער וי ״וישע שסעם• קײן בעםערם ה*ם שוץ *פעריקע *ונז נישס געקענס שיקן? יעדער *״נער נושויער *יז * נ*ר *ון גלוינם נ*ך *ון גײס קוקן די .*״ביקע נ*ר*נים■• *. כ*ר*ם*װ ה*ם בונײס זײנע נ*סםש<ילן *ין לעםבערג. *ץ װילנע ג*סםר*לירם *י*ם שלמה קוסנער םיס * םעל*דר*ם*םישער םרװע. םישו םישזןן *יז *רויסנעס*רן *ויף נוסס• שױלן ק״ן ל*נד*ן• ס׳*יז *ויך *רייםנעסןרן קײן לןנדןן שושנה. י*נ*ס סורקןװם סורנע *יבער וער ױילישער ױ׳ןװינץ פיס דעד ■יעסע ״נען יןר *ון *ײן םעקונדע• םון מורנעליו■ שיסער גײם דורך סים נױים וערסןלג. £ *ץ רינער ״רישן םע*סער גוסםרןלירס װיוער *ננו י*קונ*װיסש• ס• ק*ר*לןװו הןם נעשױלס לענםנם י*'ן לעסבערנ. רעדאקטןןר נחמן מײזיל ס׳*יו דערשינען דער נוםער 2—3 ױן דער ררײ חדשיםדיקער *ײסשריסם ,סענסש*װיסנש*סס• *ונסער דער רעדוקגיע סון סר*ס. ם. שניױרסןן• *ונסערן סןרזיץ סץ ד. ק*8ל*[-ק**ל*נסקי *יו סןרנעקוםען *ץ װילנע װ גרינװנגס*ם*רז*ם• לונג סץ וער נעזעלשעסס ,סרײנד ױן דער ״דישער רע*ל״נימנ*זיע*. ע. ם. רעמױ־קם בוך ,דער װעג *ויף *וריק■ *יז שוץ דערשינען *ין * נוך<ם*רם *ין ײדיש. דןס בוך ה*לס 328 זײםן. *ין ניו-יןרק *יז *י!ס דערשינען דער ער• שםער נוםער (*■ריל) סץ * ״חווש־זשורנול םון *מעריק*ניש״דערנויגענע ״וישע שרײנער• *״נ .לײם *ון ניגל■. *ין נומער נוסײליקן זיך בעריש װ״נ• שםײן, י. ל. םעלער, ש*ול ם*לץ, ביסרים ם*רםןר, סוי*, בעסי ק*[. דער קורנער *רײנסיר זןגס: ״נו װןם קעםסן םיס די װןם זײנען נעקוםען ■*ר *ײק *ו םיר *ײבן *ן סון זיך *לײן? סיר זײנען ײנג *ון ם*דערן *ון זוכן נים קײן נײעס. ם־ר זוכן נ*ר דעם װעג נו זיך, נו גל״כגעװיכס *ון רײנעם געװיםן. *ון מיר ז״נען *ויך ניט ײגנם, װןס זוכם ז״ך *ויםנולעבן. מיר װילן ע*עם מער- םיר װילן דערנרײכן:״ דער זשורנ*ל *יז רעדיק• םירם דורך י. ל. סעלער. מיר הןכן **קוסען עסלעכע נוםערן םון די .סשערנןװינער כלעסער״ (*וםןוהענניקער *רנ*ן ם*ר ■*ליםיק, קולסור *ון װרםשיסס), װעלכע דערשײנען שוין ד*ם דריסע י*ר װןכװעכנסלעך. װ נ״סשריסם סוכס * גוסן *ײנדרוק, סײן *ון לענעדיק נונויםגעשםעלם *ון םים * נ**לוננ *ו ״װש *ון ײװשער קולסור. *ין םלוװע *יז דערשינען דעד זםער נוםער סץ ,*ונזער ק*םף״, נײםשריםם געװידםעם די *ר• בעטעי-אינםערעםן, *רויסגעגענן דורך *נהענגער ■ון .■ועלי-ניץ״ (רעבסע). ד׳ר יחיזול הײלסערין זענם *ינער ד*ס ב*• װױסםע נוך סון ס• ה. װסנדערװעלדע — ,י*ס סולקומענע עהע״ *ין ײויש. *ין *נםװערסען ה*ם *נגעהויק נו יעדשײ■ נען * נײע!ײםשריםם ,סןלק *ץ *רנעם״, *רוים• נעגעכן םון װ נעירי-ניון. די םרןקניע סון ■ועלי-ניץ (יענסע) *ץ םל*װעד שםןסדוס ד.*ס *רײננעםרןנן * סןרשלןנ *ויף וער זינונג סון שםןםרום, *ז םיזןל *נרוסן *ײנע סץ די םלוװער נ*סן *ויסן נןםען סץ יוםף *■*םןשו• װי נוקןנס, *יז דער מלוװער קןמי• םעס .שול־קולם• נוגעםרןםן נו עםענען נום נײעם שול-יןר * ײוישע שול *. נ. סון י. ןסוסןשו. זינס עסלענע װןכן וערשײנם *ין װ*דשע * גרויסע ײיישע .ם**רס*1ײםוננ״, שיין *ילוססרירס, מיס סיל ניליער, רעווגירם דורך י. נןרנשסיץ. װ נײםוננ ס*כס * ג*נץ נוסן *ײנדרוק *ון װערס ■*רשסרײס *ין סיל סויזנםער עקזעםםלורן. סנמם ■ןזנונסקי, װןס הןס רעדןגירס ױ הענרעישע *ויסגונע סון '. ח■ נרענערם װץרק, *ױ ױגעסרןםן *רויסנוגענן * נוגד סץ י• ח. נרענערם נעקלינענע נריװ. ער װענוס זיך סים * נקשה *ו װ *לע, װעלנע הןנן נריװ *ון י. ח. נרענער, *ושיקן *ויף זײן *דרעםז ם. *ןז• נ*נסקי, גו■ ■ון *ליעזד נן-יהויה 47, חל־ןניב. ליטעראטור און קולטור נדר ה*בן באקוםען אן *ײנל*דרנג סין דער צענסראלער ײרישער שול״ארגאניזאעיע אין לעסלזוגד עוס ױס״סוכ םרן איר נען-י&ריקן יוגילײ■ דער ױס• סיב״ױבל״אקס קרםם פ$ר דעם 22סן םאי■ דעס 23סן קוםס ס#ר אין נזוזיפנאלן םעאםער 1 שילער״סאי•• שםעלונב ״בײם קיניג אחסררוש״■ ס׳װערס אייך גע״ עפנס א סןןר״שול״אריסשסעלונג — די ארבעסן סון די קינדער. אין די סעג םון דזנר אײסשסעלונג װעלן געהאלסן װערן ןוײ רעסעראםן װעגן *קסועלע שול• סראגן. עס דזנרשײנם אויך א זאמל״ביר ,ײדיש״ װעלסיעכע שול אין לעס יאגד״ סים ארסיקלען און באריכטן װעגן דער גרײסער אסגעסאענער *רבעס. מיר שיקן אונזער באגריסוגג דער שיל״ןןרגאניזאעיע און װינסשן נײעס אויםםונסערנדיקן װילן אייף װײ• סערדיקער פארשסארקסער *רבעס. דעי פוילישער פען״קלוב העס אײנגעןרדגס א כױסאג לסיבת י. 0$אט$שו. ס׳זײגען געקוסען א רײ אנגעזעענע סוילישע שייסםשםעלער כי־אש מיט קאדען״באנדרעװסק*, פערדינאנד געסעל און ק. װיעזשינסקי. דאס ײדישע לאנדאן סײעדס איעם דעס 25• יאריקן ליםערארישן ױבילײ פון אשר בײלין, בא• קאנסער העברעישער אין ײדישער שרײבער• אין קיעװ איז געשםארבן דער #ראלעטארי״ שער דיכסעו/ אײנער םון די ע^סססע מיסגלידער ס*ן ״װיםפפ״ (אלאוקראינישער םארבאנד סין ירא״ לעסארישע שרײבער) מאסל סאאירא. אין קאװנע איז סארגעקוסען א נלעזל״סײ לנבוד דאר ײװא״דעלעגאגיע ד״ר ר. װײגרײך און ב. קלעעקין. ס״זײנען אויך בײגעװאן ליסװישע װיסנ• שאססלער, ליסעראסן און זשורנאליםםן. — םים א גרעסערער רעדע איז אויםגעסראםן ד״ר ס• װײנ• רײך. אין דער ליסוױשער ארעסע איז געשריבן נע• װןןרן מיס א באזונדערער װארעמקײס װעגן דעס ײװא. אין סאלין (רעװעל) איז סארנעקוםען די סערסע אלעססאנישע ײדישע לערער״קאנפערענץ, אץ װעלכער ס״האבן זיך באטײליקס 25 דעלעגאםן סץ םאלי•, רארפאס, װאלק, גארװא אין יערנוי. נ$ך די באריכסן און יעפע-אשן איז אויסגעקליבן גע• װאק א פארװאלםונג פון 7 פערזאן: פארזיגער — א. קאסאבקי, פיסגלידזנר; י, דיבאװסקי, פ. זשיסא• םירסקי, נ■ תײם, נ. קריסקאל (סאלין), ד״ר י. נאדל■ א• לעמענבעדג, ש. לעװיסין (דארסאס). אלם םאר״ שסײער אין בילרינגס״ראס בײ דער קולסור״פאר• װאלסינג זײנען אויפגעװײלס געװארן ד״ר י. נארל# א• קאסאצקי און י. דוכאװסקי. אץ קיעװ איז געשלאסן געװארן די דריםע יערלעכע קאנסערענץ םון דעם אינססיםוס םאר ײדיש״,ר קדלסור. די קאנפערענץ האס אנגענדפען ו רײ רעזאלוביעס, אין װעלכע עס װערן פארסו• לירם די ריכםליניען און םראגראם ם*רן שסודױס פון דער סאציםליססישער בוױנג במישן די ײדישע מאםן. אין פאריז איז פארגעקימען ו קאלעקםיװע• פארלעזינג װעגן דעס ײדישן װיםנשאססלעכן אינססי• סוס, ארגאניזירס דורכן סארפאנד פין דער ײדישער פראגרעסיװער ייגנס אין פאריז. ס׳האנן זיך כאסײ״ ליקם א. םשעריקאװער, א. דיושור, א. אלפערין א״א.