Literarishe bleter · 1931-05-22 · 21 (22.5.1931) · p. Seite 407

ליטײרארישע בלעטער נום. 21 (368) זײט 407 י^■ 3״י״,- וו/בלט־דייט/בראטזר אנ־ ־• ־א:די־אט־,־טע אדער־־אנע־. ז~ רועלן א־י רעיין אנה״בן פא־מזט־ן ר־רבא. א־דעלן די געפ־לן פ־ן ה״בן ל״ענען באדלערן אומצופרידן פון פילניאקן אבאקאנטער סאזזעט־־טער ר״־יטיקער א־ז ־טארף א־־־טנעטױעטן קעגן םילניאקס נ״סטן ראראי א״נ ״ד־ ־זא־נא פא־ט אר־ן א־ן קאסםי־טן ־ם״. דעד קד־ט־קעד בארעדקט, אז ד־ סאצ־אל־סט־־טע ב־־זנג האט נאך נישט אזיסגע־בט קיץ געהעדיקן א־נםלזס א־־ף פ־ר :־אק;, אז ז״ן ראראן א־ז נ־־טט ביזח צ־ אקט־זו־ז־רן דעס באדאזסטז־ן פזי ל־ענער, אז ער קען א־ס נ־־טט בא־.־סטערן ר־טן ענטזז־איס פון אונזעד תקובה. זכרונות װעגן יעסעגינען. ואדף עדד־ך ה־אט פאר< טרא־.; דעס נאר־ע;: ״די פ־ן רעס ־־נטער ערל־ך, ס־דע א־ן א־אנטזר־סט״טע ־טטארק ו־בער אזן א־־נ• קאנק־רענט;, אזן ־עױבער ו ן -א-י׳ -״או . <-י דער ־ונגער סאדעט־־טער ד־נטע־ וו עפנטלענט זנדזנזה דעגז ־עסענ־נען. ז״ ,־ענט אז־ף ד־נטונג־'. לז־ט די זנדזנ־ה : א־ז יעסענ־ן געװעזן אן אורכעה־ער א־רפז־1, נאטור. ־עסענ־ן א־ז ר־ט ז־ך געװעזן ז״ע־ ראל האט ער געזאגט: ״א־ך האב נ־־טט ד״ן קען א־ך נ־־טט ארבעטןצ. ־עס־ענ־ן האט גדעסמן מאדערנעס ר־ני־ט; ד־בט־ער. ליטערארישער פריז פון לעמבערג רעס ל־טעראר־־טן םר־ז םיז דעד ־טטאט לערבערג אז־פן ־אר וו:• 1 האט באקורען דער י־נגער םראזא־קער סטעםאן גראנ־נסק־. גראנ־נסק־ האט א־י דער פז־לי־טער ל־טעראט־ד ז־ך פאר־טאפן א נאמען אדאנק ז־נע אר־ג־נעלע נאװעלן אזן ראמאנען. צ־ ז־נע א־נטערעסאנטסטע װערק יעהע־ן: ״דעד דעראן פון באדעגזנג״, ,.דאס בוך פזן פ־ער״ א״א. דער איבערזעצונגס־פרײז פון פוילישן פע״ן קלוב שעקכפיר שפילט אין שאך אגעװ־סעד אמעריקאנער מאגנאט האט א־ן ז״ן באז־־ן אב־לד, װאס - לוים דעם א״גנט־מערס דערקלערונגען - שטעלט עס םאר ־טעקסם־דן װי עד ־טפ־לט־ א־ן יטאך מ־ט בען דז־טאנסאנען (מחבד פון ״װאלפאנע״ א״א>. קינםמ״קענייר באהויפטן, אז דאס ב־לד ־טטאמיט נאמה פזן דער ־טעקספ־ר-הקזפד״ אזן ליטעראטור-קענער ־טטע״ז פעסט, א■ ־צעקנפ־ר האט ד־רקלעך אזז־ אי־סגעזען. װעגן פןזשם זכרונות ד־ ענגל־שע פ־עסע ר״סט שטארק אראם די נאר-דאס רער- ־ט־נענע זנרזנוה פזנס נא־־טטארבענעס סארשאל םא־ט. דער ״ט״מס״ באמערקט, אז די זכרזנות ז״נען געשױבן דזרך אמענטיטן אפוסטן און בא־־מער־שן. ס־ל ע־נסטע צ־יםזנגען װארםן םאר דעס בוך געשינטע-םעלשונג. װערהארנם ירושה װערהא־נס אלמנה האט אװעקגעש־ננקט דער ק״זערלענער ב־ב׳ ל־אטעק א־ן ב־־סל זענציק מאנוסקדיםמן פון א־ר מאן, ס״גו בר־װ, דאס עד האט באקזמען פון םאױט־ידענע ־טױפט־טטעלער אזן פר״נד, און ססס בענד םון ז״ן ביבליאטעק. דער אמת װעגן צוגנבענען ״דזשעקןןנדעך א געװ־סער פראנצויז־שער באאמטער האט מ־ט א צ״ט צזױק םאר- עפנטלענט א־נטערעסאנטע דעװעלאציעס װעגן דעס פלוצלונגן םאר- שװאזנדן װעק פון ״דזשעקאנדע;״, פון רי ״לוװר״-זאלן, װאס סיהאט א־ן ז״ז צײט אנגעמאנט א שטארקן ,־ושס אין דער גא־ער װעלט. װי דער באאמםער שטעלט םעסט, האט זיך דער םראנצז־זישעד ,־עג־רזנג געד,אנדלט װעגן אםװענק ױ או־םמערקזאמק״ט םו־ן דער עםנטלעכער מ״נונג םון געװ־סגי פ־־אבלעמען א־ן דער א־נטערנאצ־אנאיער פא- ליט־ק און צול־ב דעס טאקע האט מען באפו־לן צז א־נסצענ־זירן א גנבה םון דעס ,״־,דיט-בא-מטן ב־י־ װען ױ ס־טזאצ־ע האט ז־ך א ב־סל געענדערט, האט מען ״צוריקנעםונען״ דאס נילד. דעט ה־־ער־קן פר־ז פזנ־ םז־י־שן פע״ןיק״זב פא־ א־בער זעצן ם־־ל־שע דיטעראט־ר א־ן אנדערע שפראנן האט נאקזדען ־ער באקאנט־ער ט־נרענישע־ ׳טר־פט־ג־גדע־־ע־ מ־ע־ז־ג װע״נע־ האט א־בע־ נ־עזעצט א־־ף טשענ־ש די באר״טנױקסט־ע װערק פ־ן ־עי־ פ־־ל־שע־ ל־טעראטזר. רעס םר־ז םאר דעס יאר סבס 1 האט נאק־דען א פראנ צו־ז־שער א־ב־ערז־עצער פון דער םזיל־שעד ל־ט־עראטי־. זוופראלעטארישע ליטעראטור א־ן ״גאסא־ז־אט״ א־ז דערשינק אברא־גװ־ םון סע״־װאנאװסק־ א״נ ״ד־ שעםעד־שע א־־פגאבל םון דעד םרא־׳עטא־י־גדער ל־טעראטור״. ױ בראשװר א־ז באשט־מט פאר ױ םראילעטאר־־טע אנפאנגער-ש־־פט- שט־על־ער. ״װי אזוי מיר שאפן״ א־ןי לענ־נידאד א־ז דערש־נען אבזך אזנט־ערן נאמ־ען•. ״װ־ אנטהא״ט א־־טאב־אגראפ־־עס פ־ן נארק־ אזז־ מ־ר שאפן״. דאס ב־ך אנטהא״ט א־־טאב־אנראפ־־עס פ־ן נארק־, זא דיאט־ן. זאשטשענקא, קאװ־־עױן, ״אװדענ־־עװ, ל־ב־עד־נסק־, נ־ק־ט־ן, ם־לנ־אק, סלאנ־םסק־, ט־כאנאװ, טאלסטא־, ט־מ־אנאװ, פ־עױן, טשא״ םוגין, שישקאװ און שקלאװסק־. אנדרע מ$רוא אין אמעריקע. אנדרע מאדזא האט םאױענױקט ז״ן פיר-חרש־מ־־קע ר״ז־ע א־ב־ע־ ד• פא־א־נ־קט־ע ש־טאט־;. ד־ער עס־ע־סט און ,־אמאנען-ש־־־בער האט א־ן נושך פזן ם־ר חדש־ס געל״־ענט ל־עקצ־עם װעגן דעד פראנ- צו־ז־שעד ל־ט־עראטור א־ן םר־נס־עטאנער אזנ־װערס־טעט. ד־ פראנ- צו־ז־ש־ע קאלאנ־ע א־ן נױ-־ארק האט א־־נג־עא־דנט פאר זי״ער בא- רימטן לאנדסמאן א פ״עדי/יכן באנקעט אויף דעס באנקעט האט אזיך גערעדט אנדדע מארוא. ער האט אז־סגעדױקט ז״ן א־ביער- צי־גונג, אז ״צםון אמעױקע שט״ט ־ערב א באד״טנױקער קולטזױעל־ער ױערה״נונג״. ז״נע פארא־־סזעינגען שט־צט דעי־ אז־טאר פון ״קל־- מאטן״ או־םן ה״נט־קן ־עקאנאמ־שן קױז־ס, װאס א־ז אז־סגעבראכן א־ן ד• םא־א״ניקטע שטאטן. אמ־עױק־ע א־ו געװען צז׳ם־ל ר״ך, או ז־ זאל קאנ־ען ז״ן קולטורעל. ױער װאזילשטאנד האט געשטערט ד־ אד־עױקאנ־ער צו ט״אכטן, מענטשן, ,װעלכע עסן גוט, שלאפן בא- קװעס און האנן נ־שט ק״ז דאגות, - געװ״נק ז־ך אפ םון טראכטן, ז״ ב־לדן נ־שט אזיס ו״ער םס־כיק, ז״־עי ג־עװ־סנהאםט־ק״ט אזן ז״־ער א־נטעלעקט״. אנדרע מארוא א־ז א־ן דער מ״נונג, או דער באנקען-קראך אין אמער־קע װעט הונדערטםאביק ם־מװירקן צוס אז־ס-