Literarishe bleter · 1931-05-01 · 18 (1.5.1931) · p. Seite 349

זײמ 349 ליטערארישע בלעטער נומ• 18 (365) 3>ן וו־אך וואר טעאטער און קובסט אויסערלעך שטײען םיר אין וו&רשע מים אונוער ײדישן םעאסער ג*נץ •ײן: םינף ײרישע סעאסערן, עסלעכע צענדליק ײדישע *רםיססן, םיעסעס אויף םיעסעס, סרעסיערעס, ױבילײ״םןןרשטעלונגען. $בער עס ״ויז נ#ך בישס דאס, װןס מ׳רארף... ס״איז עװישן די אלע סינף נישם$ רער א ײ ן טעאסע־, װןןס זאל זיך םארםעסשן און װאס ז*ל בגוח זײן עי םארמעססן זיך אויף גױיסעם, װיכסיקס. *ם־־ל* זיגמונס םירקןװ, םין װעמען מיר קאנען מאנען, םארלאנגען, איז דןז נאר אויף גאסטשמילן. און װ*ס װײםערז דערװײל, דערװײל גײם **4ץ חי געװען• אי; .םקאלמ״ (דיר. סשה ליימ*ן> האם .*יאנקאלי״ געהאס גרויס ארסאלג, און ער םרעס 0■ משה כרארערזאנאן דעם סעאםער םאר זײן ,אררט״. אין .*ענסראל״־סעאסער גיס הערםאן םעניגשסײן * נײע םארשםעלונג .םון קאסרילעװקע ביז ניו-יןרק/ אין סאלקם-םעאסער (אנס■ ז• קאץ און ש. ראזען) א נײ שס*ק ״דער איבעריקער מענסש״ (נאקאנם סון םילם מ־ס עמיל יאנינגם אין דער שויץ>, אין םראגער ײדישן סע*םער (ארסיססישע לײסינג ח. סאנדלער) גײס .רער בלינדער סאיאץ״. דער .אררס״ הײבט אן נו שיילן אין .סקאלא־״םעאטער םיסװאך דעס 29סן אםריל. די .מילנער טרוםע״ (אנם. מ. מזאה) האש לענםנם געשיילס אין גראדנע און פיאליםסאק. ■. באראסאװ האס סארענדיקס זײנע גאםם״ שיילן אין לעמכערג, װעלכע האבן געהאס א גרו־םן ערסאלג. דאם ײדישע לעמבערג האס אים אײנגע־ אררנם א םײנעם באנקעס. חיהלע גראכער האם םארענדיקס אירע גאםס• שיילן אין סוילן, װאו זי איז אויםגעסראסן איבער 40 םאל• — אי*ס װעם זי אויםסרעסן אין בערלין, סאריז, לאנדאן. םישא סישזאן םרעס אויף אין ריגע. קלארא יאנג איז געקומען מיס בועז יאנגװיץ קײן יסעריקע. אלא לילית און װ. גאדיק האבן גרויס ער• םאלג אין נױ״יארק. די ארעסע האס אאגעדרוקס זײער גוםע אםרוםן. זײ האבן באזיגס דעם גרויסן נױייארק. מרים עליאם איז אויםגעסראסן אין ניו־יארק סים א װארסיקאנבערס. יוסף בולאװ און לױבע קאריסאן םארלאזן נױ״יארק. ס׳אח אײנגעאררנם געװארן לכבוד זײ אן אישײדס״אװנס. זײ קוםען נײדע קײן אײראםע. £ מארים שװארץ מיט זײן םרויע .איז אפגע• םארן קײן שיקאגא, דערגאך — םאראנםא, קליװלאגי און דעסראיס• £ אין לאנראן האס אויםגעהערט *ו שיילן ראם ײדישע סעאסער. ס׳גײם יארס דער שװאכער ײדישער רײד״םילם ^אײניקע גאראנים״. רעדאקסאר נחמן מייזיל רוסן א יע״ן״נאראסונג םון־די װארשעװער און װיל״ נעי ײדישע קלונן *וזאסען כדס די *װײ חשובע געסס# מיסגלידער םין נױ״יארקער יען״קלוב. דער ■אריזער םארלאג .סריאנגל/ װעלכער הןס זיך כאקאנם געמאכס םים א יײנער סעריע מאנאגראביעם םון ײדישע קינססלער, איז אי*ס *ו״ געסראסן ארויסנוגעבן א סעריע אייםגעװײלסע װערק סון ײדישע שריםסשסעלער אין א םראננײזישער אינערזעניננ. עס זײנען אנגענײכנס װערק סון *רץ, שלום״ עליכם, םענדעלע, שלום אש, אנ—סקי, ו. שניאור, א. רײזען, ד. בארגאלסאן, ה. ד״ נאמבערג, עװר װארשאװסקי א״א. אויף דער לעזסער סארװאלסוגגסידנונג םון ײדישן יע״ן״קלוב אין װארשע (בײ דער באםײליקונג םון דןם ײװא״םארשםײער ם. שור) איז באשלאסן געװארן מיסהעלםן דעם ײװא אין זיץ ארבעם. ס״איז באשלאםן געװארן *װישן אנדערן: 1) םוגאנדער״ שיקן דעם לאנדאנער *ענסער און אלע קלובן םון דער אינסערנאא־אנאלער סען״כאװעגמג א מיסײלונג װעגן יעם ײװא און זײנע םארדינםםן םאר דעי ײדישער קולסור און שאםן ן ג) זיך װענדן מיס ון אייםרוף *ו דעיי ײדישער נאסעלקערינג אין יוילן *ו שסי*ן דזם ײװן; נ) *י רוםן די מיסגלידער םון ײדישן יען״קלוב אקםיװ שםי*ן דעם ײװא און מיסהעלםן זײן ארבעס. ״ײרישע *יכער — האס ש. ניגער געזאגס םאר א מיםארבעסער סץ ,םרימארגן״ — װערן לע*סנס זײער װײניק סארקויםס, אבער נים װײל עס איז ניסא קיץ קייםער, נאר װײל ס׳איז שלעכס איגא״ ניזירס. עס זײבען סאיאן זײער װײניק נוכהאנדלונ״ גען, און די װאס זײנען דא, האנן ניס די גײסיקע געשעססס״סעלקײם *ו םארשירײסן דעם ײרישן בוך. םען דארף אכיר גים *ונויםמישן דעם ײדישן *וך מיס דער ײדישער ליסעראםור, וױיל א סך שרײבער דרוקן זײערע װערק אין *ײסונגען און זשורנאלן, און די *אל סין זײערע לײענער האלם אין אײן שםײגן. אויך די קװאליםעם סון דער ײדישער *רעםע װערם העכער װי אמאל. םען רעכנס, אז עם איז דא אין אמעריקע ניז ו האלכן מיליאן ײדישע *ײסונגס״קײסער״. די *אל אבאנענסן אץ דעם ײדישן ביכעד״ קלוב נײ דער קולסור״געזעלשאםס אץ אמעריקע האלס אץ אײן װאקסן. די *אל דעיגרײכס שוין *ו 500. — דאס ערשסע ביך איז, װי נןקאנס, געװען ש. דובנאװס .נעשיכסע סון חסידיזם״, דאס *װײסע — ד. בערגעלסאנס ״*ונװינםן״. £ דער זאםלנוך .סשערנאװיאער ײדישע שוראך• קאנסערענץ״, װאם װערס ארויםגעגענן רורך ײװא, דערשײנס די סעג. £ װ. נאסאנסאן, דער *אװױםסער ײרישער שריםם• שסעלער, איז געסערלעך סארװאונדעס געװארן אץ אן אײסא אויםן װעג קיץ שיקאגא. ם׳זײנען אויך שװער םאדװאיגדעס זײן סרוי און זײער 13״יאריקער זץ. £ איאיק מוננער געםינס זין איאס אץ קאװנע, װאו ער האם געהאלםן אײניקע רעםעראסן אינער ליסעראסור און סעאסער״סראגן. ליטעראטור און קולטור װעלנדיק נאקענען די ױיליסע *•נסעליגענץ סים רער ײדיסזר קולסורי*רבעם פכלל *ון מיס רער *רנעם סון ײװ*# בפרס, הןס רי נו*רװ*לסוננ פין ״װן נוזסםען םיסן ײדיסן *ע״ןיקלונ *ין װילנע *ויף רים לנםן *פריל *ײנגעל*דן סןרשסײער פון רער ױילישעי ליסער*סור, װיםנשזפס, *רעםע, מוני1י**ליסעס, *דװ*ק*סור **ז*װ. עס ו״נען נע• קומען העלזנ* רןםעי-*כענק*װסקי, װינעיפזידנע• רין פון פ*ר*ײן םון רי *וילישע ליםער*םן, ס*ריע *יװפשקעװיסש, סיסנליד םון רער נילױננסיקןםיסיע נ״ם שס*םר*ס, *דװ. ה*לינ* זושסןװס־סוקענינקי, *ינזש. *ל• זפשסןװס, פןרזיעער םון ױילישן ליסע• ר*סן״ם*ר*ײן ױן *ר*רעקס*ר םון װ־לנער *יני• װערסיסעס *ר*ס, מורי*ן זדזיענ*װסקי, רעקם*ר *ל• •*נושקעװיסש, *ר*פ. מיעסשיסל*װ לימ*נ*װסקי, *ר*ם• מ*ר*ל*װסקי, *ר*ם. נר*ניםל*װ רידזעװסקי, געװ. מיניססער װיס*לד םסוניעװיסש, רירעקסןר סין סלונה-*רניװ װ*נל*װ םװורנינקי, רער נ*ק>נסער .יבליניםם װל*דיםל*װ ססורניעקי, די שריםסשםעלעי װים*לר כנרקעװיסש *ון סודעױש ל*ם*לעװסקי, די *רװ$ק*סן נונינסק*, מןסי*ש, םװיד*, קרושעװסקי, נ*ס*ייים י. גל*ס, ר׳ר שװיעזשינםקי, *״*. םון רי רוםן *יז געװען *דװ. קיעסםי>נ*װ, םןרזינער םון רזןר רוסישער נעועלשוסס, סון רי ליטװינער ם־ו■ ר־ר *לסײק*, רער ס*רזינער פון דער לים• תישער נעזעלש*פס ו3 שיקםניס, *. װ*לײסים *ון ה. ק*ר*זײ• נ*ך רי רעדעם פון ר״ר 1. שםבגד, י. סשער• נינ*װ, י״ר ם■ װײנרײך *ון נ. װײניג װעגן דער *רבעם סון רי סערש״רענע סעקניעס בײם ײװ״* *ין מעגן דעם ײװ״* *ין *לנעמײן, הןבן די געםם זיך נענוי בוקענס סים רי םזרשײדענע *םםײלוננען םון ײת״*, *ינסערעסירן זיך בוזונרער םיס דער *ויף גיך *ים*ר*װיזירםער *ויםשסעלוננ סון ד• ײװ״*״ם*סערי*לן. עסלעכע סון זײ דערװיםן זיך בום ערשסן ס*לי *ו די ײרישע *רעסע *ון ליםערםסיר זײנען *זוי **רבװײנם *ץ רער נ*רער װעלס. *ײנער פון די בםזונער סר*ם• סון װילנער *וני• װערםיםעם לימ*נ*װםקי ה*ם זינס*ג *װנס יעס 9נ *םריל געהםלסן *ין ר*רי* זײן *ררנסלעכן רעםי• יםס ,װ*ס הערס זיך *ין װילנע״, ד*סם*ל *ים סבעזיעל געװירסעם רעם ײרישן װיסנש*םסלעכן *ינ• ססיסוס, זײנע עילן *ון *ויפסוען. *ין רעפער*ס *ח געװען ז״ער *ינסערעס*נס *ון םרעסלעך נ*ר*ק• סעריזירס רער ײװ׳ן *ון זײנע *ויםסוען. עס װערס רי םעג 13 י*ר זינם ס׳*יז גע• שסןיבן שלום־עלינם. *ין קופענדיקן נומער ,ליס. נלעםער• קוםען * י*ר *רםיקלען *ין עוזןםענהונג מים שלום״עלינםײןרבײם. די ױרשים םין שלום• עלינם גרײסן נום דרוק עטלענע נײע נענר םין שלינ־עלינס, *ין װעלנע ם׳װעלן *רײן די װערק, װ*ס זײנען נישם *רײן *ין דער 28 נענדיקער שלום״זלינם**ויםנ*נע. ןןן '. *■*סןשו קומס קײן װורשע ןרום 13סן ס*י. — *ויך ש• ניגער קוסט נו יענער נײס קײן װורשע• רער ײדישער *עןיקלונ *לונט נונויםנו•