Literarishe bleter · 1931-04-01 · 14-15 (1.4.1931) · p. Seite 281

ליפמרארישע בלעמער נוע 15-14 •361) זײט 281 זיין ששענדיקן :•אטאט, געםינט ער דך רא לחלושין :ייטט איל דעש זעלביקן געמימ-זנישטאגד םון זיין אירחזעיאנעלער עקזעלשאציע. ..שי־טלאםט אונזער גאט, וו־ אן אלטער ש־זיקאגט ט־ט אן אדאפנעסליקטן שמ־ט־טיק א־ן דעד ראנטי׳. ששואל-־עקב א־שנעףש ל־דעד פאדמאגן יענעט שאדקלעדטן פא־ םלרשדיד־קן טדעדן-גלאנץ, דאש קופט א,־:ז או־ט א ב־טעלע סארעל- טעד=• ד.אט דא צדד־ ל־דעד. ט׳איז :אך צו-םרי ׳. ט׳ווארטט דך אץ ד־ אדגן זי־ן מא־נע־ . ד״צמ זו־ה מ־ט א־ד א״נםאך-מענטשדעבן :אך ־־;אנ־צע געשל־םענעש שענט־מענש. ט״־׳ פ־ן ״ו און ־אומקלאדק״ט אין דעש י־טדאל איטנדאדף צו ״באדאקטעד־דדן באכע, פ־אלא־־טע ־ א■: א־•;רךט קאמםי־צירשן און צען ־אי פארד־קל ־עד באעזיע א־ז ־אב אפ־טד א;ו־מװעגד־קע ־־עאקצ־ע, דאב ־אב זאי-ב א;, קע־ן םען נאך;־יטט .ד־ט;. בבלד ל־גט א־־פן גאנצן בעלעטד־שט־זק ט־־ פון דעש זאמי1- גוך א גדו־שעד ט,־־־־ער, א פאדצד־יפלונג און א פ־נשטעדנ״ט. אםנ־ט, דאב, דאב א־ז א״גן דע־ גאנצעד יידי־טעד ־וגנט א־ן אלע ־טטעט א־ן יטשעטלעך, דעלבע ־,־־קט או־ש א־ד פאדצד־פלטן ־צעד א־ן :דאמען און א־ן £-א;ע - א־ז א־־ך א־גן אונזעד קיגשטלעד־־טע־ ױעלט. מידעד־טם־רט דעש ש־פן ג־םט־קן ב־ן-ודטמ־טו־,. ,דאב עש לעבט אבעד אונזע־ א־נשעל־גענ־ן. ״ש א־ז זון, און דעד ד,־מל איז בלאי׳- א־ן דאך •אזו־ ז־נגט קאדיע מאלא־אדבק־י ״נאד לךן דעג א־ז נ־שטא, איז נ־־טטא, א־ז נ־־טטא״. און אפשד ־אי * צוב ש־ף אן עב־ ־וע;; ־ד־־ט־־ש א־ן ״ד־־טעד גע־טיבשע פון ־. ־. טדונק. א פא־ט־שטע א־בעט אין א ׳ט־־נעש בילדלענן שמיל, אן אפאלאגעט־ק שא־ ־ד־ש - אויב ־־־־ט ג־־ט־קט דך בבלל א־ן אשאלאג־ע. - מען מוז ־. ־. טדדנקן םאבן א באמערקונג, אז נאך ארע פי־נע גע׳ט־כמלעבע דא־ות, דאש עד האמ געבראבט לטובת ־ד־־ט, האט ער ז־ך פא־גונען ארו־שצוזאגן א געדאנק, דאש האט;״טט ה־נטער דך ק־ן גדטיבשלעבן אנ־טפא.־: ״א־ן ־ע־־־עד עפ־גאנען-ל־טעדאטוד - זאגט ע־ - א־ז ד־ פאעז־ע, ד־ ׳ט־ד־ש-מאבעד־ דאב א־יבע־׳טטע פון ׳טטדשל, ־ע־ אלף א־ן דעד ד״־ד, ד־ ׳1־:־ע פון י׳־בטשטן ד־־ע־־טטאנד״ א. אז. ד. אבעד דאט ־. ־. ט־ונק, א־ז דאך;י־טט אמ־,ז דעד גאנצעד רלאס־צ״ום ב״ אלע םע־ב-אױ־אפע״טע םעלקעד האט דך דאך אנ־ געהו־בן מ־ט פאעז־ע. א־ן דאש איז געדעזן דעד ־אמאנט־וש א־ן ד״ט־טלאנד און אדן ענגלאנד און ט״ל,־ױ־ז אש־לו א־ן פדאנק־־־ך - עפ־גאנען-ל־שעדאטוד? א־ן צ־ האבן איױ־ע בעשהע פאד־טט־ע־ נ־־טנג גע׳טד־בז - א־ן אנ־עדע או־ש׳טל־שלעך - פאעדעי און די אנא־ נ־מע פא־פאשע־ בון פאלקש-ל־דער ז״נען או־ך ע־פ־גאנען? םא־- קעדט, ־עדע ,־עדאלוצ־ע א־ן פא־ש א־ן א־ן א־נד.אלט א־ן דע־ ל־- טע־אט־ד ה־־בט ז־ך אן מ־ש פאעדע. און צ־ דאכ האט ־. ־. ט־ונק געמאבט אט-ד־ באד-־־פט־נג, אל־ן בדי צ״ באױ״ז;, אז די העבדעל־טע ליטעדאםוד א־ז גארנ־־טט, ,־דיל ז־ ד.אט דדקא טאלענטפולע פאעז־ע? א־ך דוף א־נזערע ״ד־־טע פאעטן, ז״ זאלן דך אננעמען די עדלד■ פון דער אומבאד־נגט׳אײדלשטע־ און שטא־קשטעד מוזע. ש. זארזןמב. ־טדע־ און עדנשט א־ן גאנ־ן, םונקט די ז״ער שדעדעד און ע־נשטעד גורל. א־ן דחל קארנש ׳טאסן דאדף םען ד־ דאדקע -ע־צ־ל־נ: בא גר־סן, - דאש איז אן אנזאנ אויף ב־״טע עפ־־טע מעגלעבק״ט;. * אנע־ צום או־שנע׳טשראבנשטן אץ דע־ זאםלונג ־א־ז ־. בא׳טעד־ש עו־ פארמאנט די מעלד״ דאש הינטעד ז״ן גאנצער קינםט- לערייטער עקש־סשענץ ל־גט א גרױסע, ק־־ס-באדידטע שב־בה פון א געם־ט-דיינן, םיט אן אי־גנא־שיק ליבש-אנגעשדונקענעש ־טט־געד, דאס צאנקט שוין אומעטום אץ אלע זױנקלען פון ״ד־־טן לעבן א־ן די לעצשע קאנדאולסיעם. וױ ודיש איך דעדמאן דך ד־ א־בע־־קע דעד- צ־״לונגען םון ־. באשע־דש - א־ז במעט ־עדע א־־נצ״קע פון ז~ א מ־ן עפילאג אדעד א פינאל נאך א ג־־־ש לאנ: לעבן, לדוב א־ן ד־ ד״שע פאדדא־םענע פודםע שטעטלע־, דאש ־1;־שן דך איינצ־קד־־־ או־ם די די שטעדן א־ן דעד לינט פון ד־ גוד־ש-־טשאש־שע בו־נן- לאםםן און רעקלאמעס. ש־לדע,־ט ע־ דבנ־ש, דאש לעבן נאך ם־ט א לאנגעד, חחד״ױקער טראד־ציע, אדע־ ע־ שילדערט אן א־נמע- ל־גענט םון םארגאנגענעש דור אדעו־ אפילו ד־ שפעטעדדיקע גע- נע־אזרע, גיט ער די פארםונקלונג םון ז־עד באדאושטז״ן, ד־ מרד״- שחורד״ און ד־ כראנ־שע דעפרעשיע, ,דאש דדיקש ז״ער מארך א־ן נע־דן און פאהדאנדלט די א־ן א ם־ן ,״עז־גנ־דטן, ־עגענע־־דטן, ט״ל- מאל אםילו םארתישטן מענטשן. ־. נאשעד־םעש העלדן טדאבטן נ־שט וױ־ל די דאזיקע טעטיק״ט קומם שאד ב״ א םענטשן א־נדעדםדי יאין בר־־משטן דן םון װארט>, דען עם שט״ען א־יף ד־ ד״וש־ש, אץ נ־־טם דאן, װען שיק־םש םאר דיער פאדטונקלוננ און אטדאפ־ע. דאש ז־נ;ץ ק־אנקע, צוש אונטע־גאנג םאדמשפטע מענטשן, דאס האבן געפונען אפשד ז״ער לעצטן אפאלאגעט און באר״נעד <הגש ארםן ראפינ־דטםטן אוםן> א־ן ־. באשעד־ם. די ואדקע לעצ־מע געשטאלמן, ם־טז או- סעט און טו־ט אין ז״ערע בלושן, דאב ז״ ג־בן א־בעד ז״ערע קינ- דער, א־ן דער םאדש פ־ן מש־געת, ה־שטע־״ע, שדינדזדבט אץ זעלבשט- מאדד-םאנ־ע - ד״אבן א ר־־בן פש־באלא־-־שן ה־נטע־גדונט, הגש ז״ אל״ן טדאבמן שו־ן ד״נ־ק, אץ דעד ד־בטע־ גיט שױן נ־שט א־בער ז״ערע געדאנקען. ט״למאל ק־מזק ז״ אינז פאד משונד״ד״ק: עס דאנט ז־ך, אז אנשטאט ז״ צו באדו־נטן, האט ז״ דע־ דיבטע־ :אך מעד םארמונקלט און םארםרעםדט, אבע־ אז מען ג״ט צו:עענמער צו אט-ד• מענטשן - ד״״בם מען ז״ אן ־צו פארשט״ן. ס־א־ז נ־שם נ־־טיק אםצושטעלן ז־ך גענױ אויף ז־ץ דערצ״לונג א־ן ״אםאל אין א ױבל״, דארעש ז• א־ז לחלוט־ן טדיי דעש םתברס אדט שד״בן און אין א כעח־יסן דן םא־ט־שש ד א־ש. םיא־ז נאר בדא־ צו דע־מאנען װענן ז״ן ם״נער עבטע־ ש־לדערדנג. ער זונט בסדר א״גענע אויסדודקפ-ס־טלען. דע־ב״ איז עד א״גער פון די געצ־ל- טע, על-פי-רוב ב״ די ׳ונגע, דאש ל־ױן אבט א־־ף דעד קאנשטדוק- צ״ע. דערב״ זאל או־ך נישט פא־שד־גן דערן דעד חםרון, דאש א־ך געם־ן א־ן דער דאדקער דעדצ״ל־ננ. דאם א־ז נעםלעך ד• אומ׳ געױ־בטע ר״זע םון דץ העלזי ר־ ב־נ־ש ק״ן דארשע, ־.־־ צו ־דודן א סם״־, נאך דעש, דאש עד געם־נט דך נ־שט אין א צ־שטאנד פון א קדידש <נאכן מויט פון דץ לעצטן זון>, נא־ א־ן א שטאדיע ם־ן פולק־מע־ ג״סם־קער םונאנדערםאלונ;. דאש האט מען נעדארפש פס־בא- דאנ־ש צ־גר־יםן. * עס געםינען דך נאך אין ״אמאל א־ן א ־ובל״ ל־דעד פ־ן אד״רן צי־טלין, ליי־ײר םץ שמואל-־עקב א־מבע־ א־ן ישדאל אשנ• דא־ף, אהרן צ־־טל־ן א־ז ארך א־ן ד־ לידעד שטאדק םאחנוד־םלט, עד זאגט אן םלחמד,. אץ הגש ע־ האלט דך נאך דא או־ך אן