Literarishe bleter · 1931-04-01 · 14-15 (1.4.1931) · p. Seite 258

(361) 15-14 ליטערארישע גלעטער גר זײט 258 ג ד ע ר ־ י א ד ן ז כ ר ו נ ו ת באיד נאכן א־בעול־ענען דאט ערזזטע ביעט־', ד,>ט עך דערסילט, רוי דעד האױדאנט א־ז ד,על באלר׳נטן געדארן... ארן באד.־, אדעל׳כע :אגר־שן, וד ״נר־יא ד&אכנ־״ ס־ביעקט), ״נזרא הםארד *ס־עדיקאט/ ״בט־ת״, ״איכרד,״. אז אד׳ע טענטזון דינען •טטעדבלעך ארי ירנה א־ז א מענםש, א־ז ױנה •טטערבזיעך יאאז״ר - ז־נען דדי שטרא־ן אדיינגעדררנגען אין ז״ן רוח א,־יין ארן א־ט געצרארנגען צר זרכן שיד־ז פאדן מוה אין פ־ז׳אכאפיע. כימ־ז דא באמעדקן, אז דעד ״מליה הגירן״ א־ז גערען דאכ עדשטע, אבעד א־־ך דאט לעצ־טע ודעדק, ,דעלכעט £־•; האט דדכגעשטרד־דט *ץ א. ב־ז ה. שפעטער, אז ער האט זיך נאד בא־ קאנט מ־ט דעט א־נ־אז׳ט פון א וועדק הו־פטזעבליעך מ־ט דעד ד־כטונג מ־נט םחבד, האס ע־ אנגעהריבן ־צר זרכן עפעט אנדע,־ש, ארן דאכ א־ז טארשטענזלעך: אלם באגאבטער א־ן מ־ט.אן אומגע״ ה־עדיגדר־טעד א־נכדצ־ע, דצאבן ברט־ם נישט געקענט א־ט א־נטע׳ רעם־רן און ז״נען נעזדען פאר א־ם איבעד־ק. יד געזאגט, האט דך פד־ן גענוטעי צו פ־זיאםאפ־ע. א־ן דעד דאדקער דיכטונג האט עו־ אנגעה־בן צו שטוד־רן דעם ״תיבה״ הניבברה״. נאך עטלעכע פדק־ם א־ז עד א־בעדגעגאנגען צרם רמב״מם ״משנה״הודה״. דאס םפר האט געמאכט אױף פרצן א ט־פן ארן נרצלעבן א״נדרוק ד־ ש־ינע שפדאך און די םיכטעמאט־שק־ט האבן ם־צן אנטצ־קט. ש־־ן א־ן הלב־ה דרך״א־ץ האט פד־ן דעדם־לט, אז דא רעדט צום לעזעד נישט עפעכ א מי׳מד, נא־ א מענטש מיט א קאפ. נאך א 2—3 װאכן א־ז פרין נעודאוץ נישט נאר דעם רמב״מכ א פא־ע־עד, נאד פשוט א־ם בא־געטערט. עם דינק איכ נישט געפעלן דעם ראב״דם ״ה־טג־ת״, נישט פאק א־נהאל׳ט, נא־ פארן טאן פון דעד לךט־ק. דער טאן א־ז אזעליכעד, אז מען זעט נאר א שמ־עבונג צו פארקל׳ענעדן דעם ,־מב״מם דעדט, עםעם אן א־־פדדוק פון א פערזענל׳עכער אומגינםטיק״ט, עפעם א מ־ן קנאד״ א א־נצידענט. אין דער דאז־קער צייט האט פרץ אמא:1 נאך מעריב אין ביהמ״ד געל׳ייענט ד,־ם השביץ א־יף א געודסעד שטעל׳ע האט ער געפ־נען עטלעבע װעדטער, װאם האבן אױסגעדדיקט אן אומשעצונג םארן רמב״ם. םרץ םארשטדײבט די װערטער ם־ט א שטיקר קרייד. דאס האט באמערקט א״נער מאטעליע מ״ ער האט געםאכטן א ל־אדם און א־ן ביהמ״ד האט אנגעהויבן צו ררש;. מיהאט נא־ נעד,ערט: ״אזעליכע םמארקאטשעס זאל׳ן האבן ױ העזה צו פארשטרי־כן דעם השב״ץ:״ ״אזארע אפיק־רפים!״ א־דימװארפן םון ב״ה-מדרש האט ק״נער נ־שט געהאט די דר־םטק״מ װיי:1 פרץ איז דאך פאו־ט געװען א נאלעבאט־ש קינד, און ,װי אלע האבן מודה נעודע; א ױדע״םםר. עט־עבע װאכן האט גערודערט א־ן ,ב־ה״ מדרש. דעמאל׳ט ד,אט גדל׳עבט אין זאמאשטש א״נעד פ. ג. <ז״ן לעבן באשדייבט ט״לװייז פרץ א־ן ז־נע ״זכרונ־ת״). דאס א־ז גע״ װ־ען א משביל1, א שטרענגעד מהנגד, װאם א תשד און דס־ד־ם ז״נען געװעזן ע־גער סאד א־ם וד םם-המװה... מיהאט א־ם געהאל׳טן פא־ אן אפיקירמ מיהאט א־ם המ־ד געשאל׳טן. נא־ װי ער א־ז געשטא נק, האט א־ם באלד אר,־םגע־־נגל*ם א ״ה־פעלע״ מענטשן און מיט נ״גער־ק״ט דך צוגעהערמ צו ז״נע דרשות. א פאד ,װאכן נאן■ דעד מעעשה מ־טן השב״ץ שט״ט פ. ג. א־ן בית״מדדש, א־ן דאב דעדר אדום אים שר־יט אױפגעדעגט ,װעגן פדצעם העזד״ ״ד מקש־ זעדבםט - ואגט * ג. - בארירט מוך ,־ױיניק נאר ם־ך קרענקט װאם ז״ ז״נק געװא־ן חם־ד־ם״. ד״ר י צ ח ק געדבטער־ פ ר ע ע ם ק ־אד 1861*♦ האבן פרצעם און מ״נע עלט*־,־; אױפגענו א־ ־עם געװעזענעם זאמאשטשעד א ״ד א בק־, נאד ,־ױ־ט נישט **<ז אל״ כילמ״ פא,-?י ד״; -׳ אנדדב ־ד-״דע טעכיש^ר* ק״ן הד־ף. שױ־ן דעמאל׳ט האט מען געקאנט באמע,־קן ב־ פרצן א ד־־פ־ת. געל׳עדנט ד.אבן מ־ד, ש״נט מ•,־, - מםכהא נדר־ם. אבעד טעמפעדד־נעד אל׳כ מלמד א־ז אױף ק״ן האד נישט געשטאנען הע׳ ■א־פן האט ד.אט;זט ב ידױ• ׳* 1 ארמ א־ן די הל׳מי־־ב. ,) פדצעם ז־כע־־ש. צ־ע־שט ,אור־ם־והומ־ם״, אבעד נאד א װאד פון אנדע־ע מלמדם, נ־שט געקענמ פאדאינטעדעם־דן דעמאליט ד־בט ד־ אז צום ־•פ*-ט דעב װ־ א בלאט גמרא, דך גענומען דך א־בעדצ־גט, אז דעד ״א־דםיוהומ־ם״ ־עם ג־םט ג־שט מער דעתערונגם׳מ־טר, פדן האט א־־פםנ״ אנגעדדבן זובן. יהומים״ געױען דעם ״אוד־ם •ר־1'.•־ א־׳ א פאר טעג האט פדן עפ־נען. אוױ װ־ ד קנעל עליטעדנם ד,־ה •באדל׳־אנםקע גאכ, גזשעל״נםק־ם ה־־ז) ׳־ א־ז דעמאליט דא־ט נ־שט פאתעקומען, ד.אט פ־־ן עפ־זאד. נא % 1■ ********* * םפ־ האט װער באד.אדטן. ב״ ז״ן לעב״ ־ האט עד ז־ך באל׳ד ענעדג־ש גענומען דאב םפד. ענדלעך האט עד אדױסגעקלעטעדט אױפן אדװן ******* ״, * ״״ ״ אפגעױםן דעם געדטפ - נאד דעם םפר פא־ט נ־שט געפ־נק. נאכהעד האט דך א־ו־כגעודזן, אז דאם םפד האט טאד,ע באהא־טן דן פאטעד ד״ ־הודה. נאר פארװאכ עד האט דאכ א־ז עד׳ה־ום מ־ר אומבאק־אנט. אמה, עד האט ז־ן אמאל ׳'/< געטאן. , >*., ענדיע־ או־ א־מפאו אז דעד ״א־דכ-והומ־ם״ א־ז פאר ד *גיעדקע קינדער ״ד רי ־הודה פרן ״ עד פאדםא־ט,; ־עם האב א־ך מ־ך א־ן ד שפעםעדע ־אדן נאך מעד א־נער׳ ב־ ־ע־ נעלעננה־ט מוז א־ך באמעדקז, נ־שט געהאט ק״ן אנוני״ װאם פאד א הא אי ־דן האט אױב ־א א־ז א־נעמ״ז, וױ ם׳רוב רונג אין ׳<-׳־ ן ״ ץ״ מיט רעד ע א נ״שפ־י: פאדנדק ק־ן דאנצ״ק <,־ א דאנצ־קעד םוח־), נעט ער םוך א ד ־ה־דה וױ־נ־ק באשעפ׳ א־ז נא־ שאבלאנ־ש. אט ־ד״־דה א־ז דעמאלט נעװען א־ן ל־־ב־שעם געגנװאדט, וא־1 א־ם א״םלעדנק מעב־ר דץ ד םד,־ד, מ־טן טראפ... דעם פאדשהא; האב א־ך, פארשט־ט דך, אנגעגוסען. נא־ א־ך געדענק עם װ־ איצט, אז געטדאבט האב א־ך מי,־: א שי־נע מעשר״ ל״געלע װעט ד־ פאדנעמען מ־ט אזא דץ׳טעכאגישער ארבעט, וד מעביר- ז״ן - פ־דה מ־טן ט,־אפ:... זעלבטטפאדשטענתיעך, אז נאך צוױי ״דעקציעם״ ד.אט ער מיר געדאגט: ״לאז געמאךז״ אין א צ״ט אדט ד.אט ער ערגעץ דעדטאפמ דעם ״מלה דגװן״ פ־; דמב״ם. עם איז שױן געװעזן :אכן זמן. אין ק״ן חדד האט נישט געלעדנט, נאר אין בית־מדדש. דצנדק דים׳װאנט <א״ף ת־ שטאט, װאם פאתעמט לע,װין), דיאט עד דאם ערשמע מאל נעעפנט דאם; װעמאלט שו ־עד ביה׳מדדש-ו איצט רי ספרל. * ד״ר י. געליפטער — ירנעם א ױגגם״חבר, װאוינט ביז איצט אין זאמאשטש, װאו ער *ראקסיעירט וױ 8 סעדיזינער. ער איז אלס ארוס 80 יןר• ועד< רעד* *רץ איז דאן *לס געװען א יןר 12—13.