Literarishe bleter · 1931-03-27 · 13 (27.3.1931) · p. Seite 252

ליםערארישע בלעמער נופ■ 13 (360)?ך דיס 252 3׳ו.-״,- וו/1.לט=ל־ט/1.ר־\ט(ר טאקע אין א־א װינקעלע, װאם דעדםאען פולשטענדיק די ש,־א־ױ;ץ. דא ניעזמ לאננ האט זי אין אן אינטעדװױ :עזאגט, אז ׳־ :אקימט אגרויסע צאל בריװ םון די לעזעדינס םון אירע יאטאנען. ״קיין שדם זאך דידט מ־ך נ־שט אזוי, וױ אזא בדיװ״ - ד,אט די פרוי טיװעד געזאנט. דעד לעצטער ראש־אן םון דעד םרו־ טיװעד א־ז :ע• ד־דקט געװען א־ן ״ליאילים טראם־אז םדאנם־עז״. סאדן אםדדוקן דעם םוף האט די אויטארין באקומען אבדיװ פון אלעזערין ם־ט ־ער פאדעדונג מחיה-םד״ים צו זײן כאטש אויף עטלעבע דגעם די העלר־ן, :אכדעם װי זי א־ז שו־ן טױט געװק, כדי די דאזיקע העלדין זאל האבן צײט אטראכט צו טאן װעגן דער :שםה-דערל־יזונג. ״דער םוף פדן דעם ראמאן א־ז שוין געװק אםגעדרוקט - האט די םדו־ טיװער אפגעז־פצט - האב איך דעריבער נ־שט געקאנט צול־ב־טאן מ־ן ל־בער לעזע־ין־־. אט ז־נק די טיטלען פון אטײל ב־כער פון דער ם,־וי מארםעל ט־װער•. ״די ליבע, װאם װײנטי־, ״די זיםקײט ם׳־ן לעבן״, ,דאס הויז פון זינדי/ ״דער אינטימער שװנא״. די פילם ־ צענזור אין דײםשלןונד. די רײבוגנען אויפן םילם־געביט אין ־י־טשלאנד :עמען אן װאם אמאל א שארפעק כאראקטעד. נאך דעם בא,־יםםן סלןאנדאל אוזם תם פילם ״אויפן מערב ק״ן נײס״, װאם א־ז לעצםנס אויםן פארלאג־ םון רי ה־טלעראװצעס םא־באטן געװארן, רופט װידער ארוים דער םילם װעגן םרידריך 11 פראטעםטן מצד דער ליי5<עשטימטער באסעל־ קערונג. א דיפלאמאטישן אינצידענט האבן גו,־ם געװען;עװיםע שטעלן אין דעם םאװעט־שץ פ־לם ״דער בלויער עקםפרעס״, װאם שטעלט פאר כינעזעד, װעלכע שעכטן ענגלענדעד אץ םתם אימפעריאליםטן און דעתאך באהאלטן זײ זיך אויף דער םאװדטישער טער־טאו־יע. פראטעסמירט האבן נישט די ענגלענדעד, נאר די כינעזישע מים־ע. מיהאט דאםגלײכן פארבאטן םצענעם םון דעם באדיםטן םאםקװער כאבאטאזש־פדאצעמ אונטעק אויפרייר, אז אויםלענדישע אקטוא־ ל־טעטן טאק נ־שט, לויט די פארםליכטנדיקע פאדשר־פק, א־בער- שר־־טן די לענג פ־ן 50 מעטער. א־ן ט־ױנגען האט םען נישט ־ער־ לאזט או־םשטעלן או־פן לײװנט דעם ר־םנשאפםלעכן פילם ״ד־ זאדג פון פרו־ען - דאם גליק םון םרױען״, ״מחםת דער דאז־קער פ־לם פ־אפאגאנדירט קינםטלעכע אבארטן״, אויך דעם םילם ״צװײ װעלטי,״, ,װײל ״די ײדן ז״נק דארט פאתעשטעלט אסך א־ידעלער פ־ן די עםטרײכ־שע אפיצ־רן״. אלם רעזולטאט פון דער אינםעדװע;־; פון קאטו־לישן ם,־אלאמ האט מען צוריקנעצויגן די דערלויבענ־־ט או־ף דעם רעקלאם־פילם, אץ װעלכן דער הײליקער םעטער רע־ קאמענדירט די באלעבאסטעס צו קויפן אויף װײנאכטם־מהנות עלעק״ טרישע םכש״רים. דעד פילם, װעלכער טראקטירט מיט גרינגשע־ צ־נג דעם ק״זעו־ בארבאראסא, איז געװארן געקירצט. אין דעם םילם ״ציאנקאלי״ זײנען זעקס מאל געװא־ן אויםגעשניטן די דראסטישע שטעלן. דער פילם ״1914״, װעלכעד איז געדדייט געװארן אונטער דעד אויפז־כט פון אפאדטדעטער פון אויסעק־ם־ניםטעדױס, א־ז גע־■ פאלן אק־בן םון דער בױראקראטישער פל״םיק״ט, םהמח די פאר־■ מלחםהדיקע דייטשע דיםלאםאטיע א־ז נישט פאתעשטעלט געװארן אין קײן גוטער ליכט. ענין ז־רײפוס. שארענםאל האט נאר־װאם א־ויםגעגעבן א:״ בוך װעגן ־,־•־־ םוםן א־־נ ״ד״ײפום א־ן די דריטע רעפובליק״. א־ן דעם דאז־־ן ב־ך קומט ־ע״ מחם־ צדם אויםפיר, אד דעד ענין-דד״פוס האט גע־ האט אגרו־םע װירקונג אויף רעם װאוקם פון ד• דעסאקדאט״טע א־דעק א־נם מאדערנעם פ־אנקרײך. דאם בוך האט אױיסגערופן אשטארקע פא,־אי:טע,־עם־רונ: א־ן ־ער ל־טע־־א־שע־ .װעלט. ב־אנדעם אלם פריװאטער מעבטש. ר־ טע; א־ד דערש״נען אן א־נטע־עםאנט בוך אונטעק נאמען: ״ײד אדער א־ראפעער, א פארט־עט פ־ן :עאת ביאנדעם״. רער א־יטא־ איז הענת :אטאנסק, אפע־זענלעכער פ־ײנד פונם גרו־םן קר־טיקער. א־ן דע־ ראז־קע־ ב־א;.־אפ״< כרענגט :אטאנםען פ־ל א־נטע־ע־םאנטע פ־ט־ס פ־ן בראנדעםעם פ־־װאטן דעבן. א־ן קאפעעהאגען א־ז או־ך דערשינען ״דער־נעתנגען ״עגן בראנרעם;״, לאם שטאמט פ־ן דער פעדער םון ב־אנדעםעם םעק־עשאר־ן, ,װעל־ כע האט ב־ אים געארבעט ד־ לעצטע ״ ־אר פין ז״ן רעבן. ־י ־אז־לע דע,־ינע,ױנ;ען האבן ארו־םגערופן אן אמתע םענםאציע אין דענע־ סארק: בראנדעם א־ד א־ן די לעצטע יארן פון ז״ן לעבן געװען ש־ט־ארק פארב־טערט און געפילט זיך פולשטענדיק אתזאם. םיאיז ינע פ־ן יענער צ״ ח ו טיט םארביטע־ פ־ד ־נען ארנאלד אוליטץ און זײן באצלונג צו ײז־ן. א־ן אן אינטע־װ־ו םון די ״װיא־אמאששש־ ל־טעראצק־ע״ ם־טן באקאנטן די־טשץ ש־ױפטש־טעלער אתאלד אול־טץ דערצײלט ער צװישץ אנדע־ן, אז ער א־ז געבוירן א־ן פױז;, ז״נע עלטעתידעם האבן געװאו־נט אץ אקליץ ש־טעטל פון יענער;ע:נט און האבן גוט גע־עדט פ־־ליש. ױ שול האט ער יאזוכט א־ן קאטאוױץ. ־אדט האט עד ז־ך יאקיעט מיט אתא־׳ד צװ״גן. פ־ן דעמאלט אן ו־נען ־דן אפט יעװק ז״גע גוטע פ־״גד און דא ל־גט דער םוד פץ;״; ־עצ״ױדטע־ שטעלוננ לגבי דעם אגטיסעמיט־זם. דערפין שטאמט א״ך ױן גא־עלע ״באיקאט״. באדלער - א נעװראסטעניקער. ד״ר דענע לאםות האט איצ־ט אױיםגעגעבן אםטודי־ם א״נ ״באדלער אלם נעװדאםפענ־קעד־'. דאט יוך האט אױיםגעױפן או־פ דעג־נגס־ש־ט־כק מצד ױ פא־ערעד סוגם גד־־םן פ־אנצ־ױזישן דיבטע־.;־ױ־בער-נכ בעגד. ױ װאו־נט ז־ די לעזערין און די אויטארין. צ־ ױ אממ״םטנם געל״עגטע פ־אנצויז־שע .־אמאענן׳־, ױ פױ• מארםעל• טיװעד.; אק״םא־לן פון אן עדך 20• ױ פראװינץ, און אין פאױז פ־ן ה״גפ־קעד צ־״ט נעהעד: שמעלעױן פארמאגט שד־ל װ־ ־1יי האט * ׳י ׳א׳