Literarishe bleter · 1931-03-20 · 12 (20.3.1931) · p. [Seite]

00112■■ אכםער יארגאנג פרײז 60 גו־. 20 םערץ 1931 דםעךאר ידלליז ף- --ף^ץייןףך ן— איימסםדידמ ₪*₪ ^ו■ < 1 װאכנעלד*פמ פאר ■■^^ו■מ—ו■■■^ 5ליפלעדאבןוד 0 פאי^אג ^??עינקץיי״-י״ג טןיאפזעדאון קונםט ט ש א ם ל י ן ה א ט ג ע ז י ג ט (די כרעמיערע פון זעם נײעם טשאפלין־פילם ״שטאט־פײערן״) םראכט,?דנגעדאלטן, ודנזרקער גורלעםק, פארהיפטער ".זא־־ט. י״:־ טע קאמעד־ע, װאט רערט כטרר נאשאטנט ט־ט אט־פן ש״;. א*ן ־עדן ריר, א־ן יעדער ס־טואציע, אין ־עדער סצע־ נע ־טטר״כט ז־ך אונטער רער אוטענדלעבעד טױ־ער ז־־נער - ד־ טרא־.ע־־ע םון עלנט. נ־־טט א־־נמאל קוםמ או־םן ז־ן,*:עת דער פא־־טטעלוגג, אז טיטארל ט־טאפל־ן א־ז דער א װ ע ל ט ל ע כ ע ר שלופ־עליגם, און זיין טים א־ן דער נ־־ער טרא־.'-קאמעדיע - א־ז אגילגול נ־ט םון רףן אנדערן װ־ פץ מנחס־מענדל. דער א־נהאלט ם־נס ב־לד א־ז א־יגנטלעך נ־ט ק־־ן נ־־ער, ני־ ז־ינען נא־ די םיטלען, װאס ער חאס א־ויםגענרענגט סי־ אלס רעזיט־סע־ אױ סי־ אלס הויםטשפ־לער. אחוץ עטלעכע ט־טא־ל ט־־טאפל־נ־שע סדענעס, דאם ־אן ז־־ קאן ק־ין ׳ט זיין דאט ער אונז א־נער טאםל־ן״נײ רא־טט מ־מ נ־־ע א־ינפאלן, און יעי ע־קר, װאס די איבעריקע ־טו־שםילעד דאין זיך א־־־ם- נעװיזן מיט ניט־וױנציקער כא־אקטע־ און אר- ט־סטי־טער פארט־פטק־ט װ־ ער, און ־ערפאר קומט א־ם אגתיסן י״טר-כוח אלם רעז־ט־סעי. ת מע׳טה איז אזא. ט־טאם־׳ץ א־ז אעלנטער, אלא-־דלח, װאס א־ז גר״ט אנדערע צו חעלםן, את־סצײױיזן גתיסמוט און זיך םארמעסטן אויף נתהיטק־ט, װאס עס געלינגט א־ס ק״נמאל ני־טט. נאלד נ־ם אנםאננ װעדט דער צדטו־ער אינע־- רא־טט םון אסצענע דאס גיט דעס טאן דעס גאמנן נ־לד. עם קומט םאד אםייע.ילעבע אויםדעק־נג םון אםאנומענט. דער ע־לם, נידגער, אדקעסטעדע מיליטער און חשוני־העיר ז־נען םארזאמלמ. מען יהאלט .,באג־סטערטע״ רעדעם לככוד דער סטאטוע (אגב אםיינע םאראדיע: אזוי װי דער ע־לם א־ז דאך שוין צוגעװ״נט צו ת םעכאנישע, תידנתקע בילדער, גיט ת רעזשי איבער עטלעכע קלאנגען םון ת רעדנער, אין םארם װי... *עכן עטלעכע יאר האט טשא־ל טשאםל־ן געלאזמ װארטן או־ף לק נ־עם פ־לם, װאם האט שוין אינא־נװעגס געזאלמ ז״ן א דע־ סאנסט־אציע קעגן ת ,־״דנתקע םילמען. ער איז נעגאנגען קעגן ״שטראם״ מיט דער נװנה צו נאװ״זן, אז נאר אין דעס שטומען או־םגעס קאן דער םילם-אקטיאר אחיסנרעגגען דעס אינע־■ לעכן טיםן װ״ און אז גאר ת חנועה דארף שםילן, און ת איש נױאנסן דארםן ארו־סגע־ נ־ענגמ װעק אויםן ל״װנט, אױםן עקראן. ת פרעמיערע פון טשארל משאפלינס םאנ־ מאמינע-קאמעתע ״םימי ל״טם־ (שטאמ־פ״־ עדן> איז םארנעקוטען גלייכצייטיק מיט דעד ם״עדי לעכער דעמפענונג םון א סםעציעל־גענויטן קינא־ פאלאץ אין לאס-אנחשעלעם, און םונקט װי דאס בילד איז א״שדימ צותק״, אזו־ אויך איז דעד נ״ער ״לאם־אנחשעלעס־טעאטער״ גענויט אין אלטן רענעסאנם־םטי־4 םיוט אומגעה״עק לוק־ װאס בלענדט אראם םון ת װענט: געזיםכן, א־נאמעגמן, קוגםמ<אלעתען מיט קלאםישע :־לדעד, שטוקאםור םון גאלד און בארדער, און מעבל, װאס םאםמ זיך צו ־ענער עםאכע. צו דער דעדעםענוני םון טעאטעד און דער פרעמיערע האנן זיך פאר דער;ענ״דע צו- נ־יםגעקליבן עמלעכע צענדליק טױזנט מענטשן. אנעד גאד ת װאס האנן זיד םארזארגט מיט נ־־׳עטן אםריער, צו צען דאדאר, ז״נען געװען ת נליקלעכע דתי טויזנמ, װאם האנן געקאנט;'־׳ק אץ זאל. ם׳ז״נען אױך געװען עק<עםט ת, למשל, אלבעחט איינשטיץ, ת םילם׳״םטארם״ אין אױך דעד בעל־שמתה, אל״ן טש. משאםלין. טשאםלין טשארל טשאםלינס ״אלטמאדישע״ אידעע האט געזיגט. ר־ ־אמעתע (טשאםלין באנוצמ אלם אונטערקעםל ״פאנטאמינע,) ״סי־ ױ ל״טם״ האט עד אלץ אנגעשתבן, םארפאםמ ת מהיק, רעושי־ :־חט און געשםילמ ת הויםטראלע. אץ םארגל״ך טיט ױץ אומפאר־ ׳עסלעכער .געיעג נאך כאלד• איז ת נ״ע קאמעתע טער םאר־