Literarishe bleter · 1931-02-27 · 9 (27.2.1931) · p. Seite 173

זײט 173 אםערארישע בלעמער נום. 9 (356) וו-אך וואה וטעאטער און קונסט;• ■ םען ד.*ש ז־ך :דםרןןקן ׳ו ן ד׳ םע*6ער־קרלון װןם א-ן!ן:* •*,זערער עץם װערם נעעשנש ■•ן װ׳ןר- •*ע א םינםש יר•׳* םעאםער• ערזזם עוריק ס-ם איאד הוןש ד• ••,־•*ע װןןרשע םארםזןנש נלױז *ז~ -ד״*ע שעאשע־, נעװען טענ - דען עפ ר.וןם נעשש־לש נוןד וו־ן ־ד* שע*שער. דער!ו־נעם־נער םאםע ,-•עלער סך-העל א•: דןןך א:וןםר־רנר-קער. אין .נארוןשע•'• נ־ש פיש ערםוןלנ ״קונ־-לעפל״ ורעזש• ם■ רונ־ןו, אין קאםינשק־-םעאםער .שװער *ו זלן א קנ*ן" ם־ם ס־שע םיזױאן, א־ן ,םןאיא״ ם־רש :ען אױף ד• לעזנשע רא:ן .לענעײקע •הונרם״ דעזו ם*ר ־־םסאןו, א־ן .סאלקס־שעאםע־" וםםאששען נ־ש א־נער ס§ םאל .אדםן װענ קדן :וענאש-א-רעס״. א•; :דעם .*ענשראל״-טעאשער װעם םשאםא *•ק א לענגערע *דם .דעס םאשנס זונרל״ ם־ש הערםאן םענ־נשש־ן. ה-סם עס, אז פיאיז דא אין װאו״שע אן עולס םון עםלעכע *ענדל-ק —רזע םעאםער־נאזו־ נער אװאך■ ■ אלעקסאנדע- נראנאך א•: א־ננעלארן :עװאדן אדף םער*־ק אדםש,-םן א•; א־נענש־נער יד-שן פעאםע-. דעס עז־ששן ארו-סשאר אין ־.־•*ן םעאשע־ יױל דעד נרו־םער ארש־םש םאנן א•; *ױלן, אין װאר- שע - עס זאל נעשען נאך הװנש-קן םר־ליננ• ■ *ולינ דעש נ־ױסן ע־שאלנ סון א• םאםגערנש נאםםשםילן א״ן רינע, לעשלאנד, זדנען ז־ םאר־ לעננערם נעװארן. א. סאםנערנ א'ו לעעםנס ארדס :עםראםן א־ן .םאטקע נננ״, ״דער סראקוראד״. א־*ם שרעם ע־ אױף א-ן דע- קאםעײע .ד״ר שם־נליץ״.- א. םאםנערנ האש אױך נאסשראל־רם אין אד־ נרע־ סערע שסעם אץ לעםלאנר - אץ רעושיצע, חדנסק ■ לױש דער שראו״זדע םון ד• סארנאננענע 'ארן װערש אױך הד־ער א־ננעארדנש אץ װארשע א :רױסער ־ד־שער םרעסע־נאל, .װאס װעם שא־קוםען שגוז דעס ״גשן שענרואר אץ ד• ואלן -■אלאס״, נם־עלנע 9. ■ קדן נערל־ן א־ז נעקוםען ד• .וױלנער םרושע״ זנ-אש ם־ש א. שםץ, לעעםנס נעשי־לם א•; וױן) סיא־ו א־נשערעסאנם, װאס אץ םא: םון דער שדעם־ •עדע האם ױך אין .ד• שאס־שע *דשוננ״ נאוז־זן אגז״װ אונםעדנעשד־נן םון עזיא און עלטײז וד• נעװעזענע ם־שנל־דער פון דער .וױלנער םרופע״ז, א־ן װעלנן ז• האנן ש־אסעסש־רם קענן דעס, װאס דער םעאםעד־קאלעקםיװ שש־לש אונטער דעד םידםע .־•ל- נער שרושע״• אננ, אץ נערל־ן אד ארױסזעש־אםן םון רער שדושע ם-דא .וױשאלינא, װעל:ע האם אױך אץ דעד רדששער םרעסע םוו״ע נעװען״ אי ז• דאם *ו דעד םדושע?ץ שוס שךכות נ־שש. װ־םאײוא האם אלעננערע *לם נעשש־לם אץ אש דער םרושע. ז• שארם ז״ םענ קץ םױלן• - שש־נס אנסאםסל נאס שראל־רש א'*ש אץ א־ניקע דךםשע ששעש. א־ן נעי־ לץ האש י• שרישע נעשש״יש *וױ• װאצן. רעחוקטןןר נחמן מייזיל .*•אל. אץ נוםער קוםען או־ך ארדן ארש-קלען םון א־ניקע לעםישע שריםששסעלער אץ •אל־ש־קער. וױ אװאוסש״ א־ז א־*ש;עװארן < •אד, ױנש דער .*״פארנן־ דערשדנש ורן ז״נע• ■ דעד נערל־נער קאפ-םעפ םון םרךנר םון ־ר־שן װ-סנשאםםדענן זױנסםישוש האנן א־ננעארדנש םאנ־ םאנ דעם •וםן שענרואר א םארקם־ם־ש־ננ םאר דעד םאדערנער ־.״שעד קולשור■ ס׳זדנק ארױסנעשראםן ד״ר ם• װדנרדך״ םשה שאל־ש, נהםן םדױל, נ■ נערנער און א• םשער־קאװער אינער שאװש־רענע אקםוע־ע שראנדעםען םון יױשעד קולםור, ל־םעראםור און װ-םנשאםש. דער זעלגער קאפ־םעט האש םא־ אן ע.־ נעדן קרד סרךנד שץ ־װא א־ננעארדנש דאנערששא: רעם <ז א,רעשעראש שץ ד־ד ם. װדנרדך אױף דער םע־ םענ .זואס װארש נעװען *ד־ש אן ד• העגרקשע עדע־ םענםן״. ס׳א־ו אן אױסם״רלענע קו״סדק אױף נ• שט־שס איש־קל װענן נאסרדען ־ז״ש םץ ז״ הענרעל־ שע װערשער. דער רעםעראש פון ד״ר ם• װדנז־דך האש ארױסנערוםן א ד־סקוס־ע, אץ װעלנער סיהאנן דך נאנו-ל־קש ד״ד אלשװאננער, ד. םשארנ•, ס םךױל, א• םענעם, נן־אז״ר, ד״ר א• שם־ננערנ, ם• שםערן, •עקנ לעשםש־נםק•, א• נ• שםעננעל, א• םשעו״קאװער, ד״ סװעם, ד״ד ח■ נאדאד־אנסק• א״א• א־ן .םז״םארנן״ איז סארעסנםלענש אן ארם־קל סץ •■ שענסםאן װענן דער רר־שער םרעסע אין םראנק- ידן. אױסעװ דעם םענלענן .םאו״וער הדנם״״ װאס האם נעםדערם ערשש ידן נ־א״קן ױניל״, רערשל־ נען אץ *או-ו עשלענע ־ױשע װאנננלעשער: .םא־ ריזעד םאםענם״, .עםעס״, ״ארנעםער-עדםוננ״ וארז״ס־ נענענן שון .סעדעם־קלונ״); אלעננערע *דש א־ז דעדש־נק דורך ד• ל־נקע *ועל־־נױן ,דער קאםף״. ס׳א־ז אױך דערשינק א־ן םשך םץ א •אר *דם דעד *ענםראל־ארנאן םץ ד• דעװױיאנ־סשן, .רער נדער װענ־ ולענםנם א־נערנעס-רם ק-ן לאנדאן) אין נאנס• האש אננעהױנן *ו דעדשדנק אן ארנאן םאד דעד םזרח־םראנעױױשעד ירישער *ראורנץ .ז״ ראך״• אנעוױסע *דם האנן ד• נאנם־ער ־דישע סםודענשן ארױסנענענן א םםודענםן״זשורנאל .דער שו״ש״. ■ א•; דעם םענרואר״נוםער .ז״ *וקונםש־ איז *וױשן אנדערן אשנעדדוקם לידער םץ םאנ• ל״נ, םארק שװ־ד, ױסף •םה, קלק הדזלעד, נהוס •., •וז״קא, א. ליעסץ, רער*-לוננק סון נ■ שאסםאן, *:• דררשקאן, ױנה ראזנשעלד <א דראםע), וג ר־וען, ד ששאדנ• זער־נערוננק), ארם־קלען םץ א- ,־אױן־נן־ אדיר, ד־ר ה• םראנק, שאול ױנזנורנ, י• ז״נקינד, •עק: לעששש־נסק•, ש. נינער אץ אניעת• ■ אץ װארשעװעד ל־םעראםן־שאראדן איז םארנע־ קוםק אן אװנם *וס דערשדנק םון ױסף קידםאנס ניך ל־ת־ .א־נער ששאק און ששדן״• עס האנן נע־ תדש װענן תס דינשער אר־ שרדנער. *וס שלוס האם '. ק״רםאן נעל״ענש ידנע ל־תר■ ■ אץ וױלנע ידנק םארנעקוםק םאםן־ארעסםן• סיזדנק אױך אדעסשידם נעװאץ *וױסץ א:דערע זלםן ר״זק, שסואל דר־ער• ז• תיען אױ אױף םארנן נא־ שידס נעזואק אץ ש. דר־עד אץ א םאר שענ שיעםער ■ סיאױ נעשלאסן נעװא־ן ו״ נינםקער קאנשערענץ םץ ידישע שרדנעד אץ קולסור־שוער. ליםעראטור ןאון קולטור יצחק שןןפירןן ■ אץ עלםער םץ *• •אר אױ אץ װארשע :ע- ששאדנן א־נער שון ד• עלםסםע ־רישע זשורנאליסשן און ש״םשששעלער •*חק ש••־*, - רער םישארנעםער שץ .באסענם״. ש*־דא איז נעװען א־נער םון ז״ *ראדיקם־װסשע זשורנאל־סשן. •ער האם אננעהױנן ױץ שרשסששעלעײשע שעםיקדם נאך *ח״ק נדס עםלעכע *ענדליק •אץ. נענױץ אץ ו*וז א•; לחדן, װיסענסקער נונערױע ואי*ם לעםלאנד). *ו 9ז 'אד אױ עד נעקוסק קץ װארשע, װאו ער האש נעזאלש אידנםרעשן אץ אי־יתרסיםעש. אנער *ו •ענער *דם האש ער פארלאץ דעם הוש־השם־עה און נישס נע־ קאנפ סארזעק זדן װדםערו״קע שםוד־ע. ער האם םאתסנםדענם אץ הענרקש און *ו״ש #•ל תר**־ לוננק, םא*ולערע נאשרלנ־ננק אץ אױך נעשו״נן םיל *אל סיםע ארםיקלק• נד דער נז״נרוננ םץ תר ־ד־שעד *תסע אץ װארשע האם •- שם־דא אננעהרנן ארנעפן אלס ם־נם־קער ושוװנאליםם, *דסנװלז אל־ן אױםנעם־לש ײ *דםונ:. אץ .םאםענש״ און א־ן .יא־ ד־א״ האס ׳. שקרא נעשר נן זדער שיל• רער שאר- ששארנענער האם א־נערנע ענם ר״ נרענפ נעש-נ- שע אויף *ו״ש אץ עשלענע נענד. ער האש אױך *ו- :עשךינן ר• נךססע נעשינםע. ■ אץ עלשעד םון •9 יאר אױ אץ וױן נעשםארנן שדאם• ד״ר א-אלף שװארץ, דעקסאד םץ ־דיש- שעאלאנישן סעם־נאר אץ וױן, און םהנד פץ ם-ל ריסנשאששלעכע װעדק אץ דדשש א״נער ־ו״ש־נע- זעלשאסםלענע עױנ־ם. ■ אץ װ־נארנ וסינלאנר) אױ נעסלערש נעװארן תר ־וױל־ פ.ץ שלום אש אין קלונ .אחדוה״• א תםעיאם װענן שלום אש האש נעהאלשן ם. הסיד• עס ידנק נעל־ענס נעװאדן יױסנונן םץ אשס װעדק. סיאױ אױך סאדנעקוםק א קאנעעיש־אשם־לוננ. סױ• רחל ואלועק• האם גקוננק יז-שע םאלקם־לי-ער. תי אװנם חאם זרנעדנעלאזם אױף אלעםען אשםאיקן א־נדתק• ו ■ אץ נערלין עקסיםם־דש ױנם עםלענע יאר א ־רישע דדאםאם־שע פםודיע, װאס נאשם־ם םץ א־נעד ס: ססח״אנםן םץ פארשייענע לענתר - סון סױלן, דיםענ-ע, ליםע, לעםלאגד• ודן םשך םון ד• עםלענע •אר חאנן אץ דער סםזו״ע נענענן לעק־ *■עס *נ• סרידלאנד (.הניםה״), א. נראנאװסק•, יון א־ױקע נאקאנםע דדםשע רעזסױםעץ. אי*ם ארנעס ת סטותע ז־ער םלדסיק אױף תד ם־נסק־ס .א־- ױק שעסםעל״ אונםער תר אנם־רוננ און דעוש• סון קעםודעד םילער, א־נעד םץ ת אנםיתד פון םלו־ ױשער שױש*'ל-שול אץ נעדלץ. ת סםותע א*ז :ענױם אױף אקאלעקשהזן, אנסאםנלשן נאראק־ םעד. ת ססותאנשן זדנק נלשאנ נאשעשסױקס אץ םאנד־קן, נ־וראק - ת ארנעס קוםש פאד אץ ת אװנש־שעהן. ■ סידםאנ ת6 סזםן ד״ ח• אױ דערש־נען א ס*ע־ נ־עלער ױניל־-נוםער םץ תגער .שתםארנן״ םיש •*עד אידנן •ונליזױססדשן אץ ל־סעראו״זץ םאםע־