Literarishe bleter · 1931-02-06 · 6 (6.2.1931) · p. Seite 107

זײט 107 ליטערארישע בלעטער נוס• 6 (1353 א י ן א ש דערצ״לוננ הוןגן ז־י;ענוסען און א־״א;״; >>דעק. אויםגעהעדט דארנען און;אט בעטן אין אװעק אייעדסאנן די זזעייט. זיןל׳ עם זיין, אז לנתחלה איז :עװעז אטעות? דאס, װאס רי ברוך האט אפגעטדאטן זיין אדט ני־ם אדון׳ קודיט און אװעק צוב אנדעק װינקז1, האט אשיטד אויך :עקענט :א־ ז״יטן - אסין םװ־ד זיין אויף דעש איינענעב נביד. טען האט אזוי אויצעט־־טשט. ם־ט ז־נעדדףט האט סען עש ניט;עקענט זא־.ן. װי־ל עש האט אויך :עקאנט או־שקומען, אז ר׳ ברוך האט זיך דערװייטעחט םון דער ,װעלט. צװי־טן איט און דעד װעלט, אביטעלע נענטער עו דער װעלט, איז :עשטאנען רי שםזזה. און נסעט אויף דדו־שן, בםעט א־ן לעבן;ושא, איז :עינו׳טאנק הידשע דער הנואה-הענדלער. די ברוך האט צוםאל אן אויער :ענײגט צו ו׳ ׳נזם-חהן; די שםהה האט זײן אויער :ענײנט צ־ ה־,—.יען. און הירשע - א־ן תוך נענומען, האט הירשע שוין:ענײגט אן אײער צו זײן זון, אײ־.ן נלוט א־ן של־־ש, םרץ הירשנײן װאס האט געהערט צ־ יענע לײט. טאקע צו די םחריניש, װאש ם״נען, אז זײ נויען... נאטש אין שמועס םיט רי שםחהן האט הירשע ז״ער אסט :ע־ װאלט נאװײזן, אז נטנע זײנען זײ ניט קײן רשעיס. װארעס הלרא• זײן זון... איז אװדאי נ־ט קײן רשע. האט ער דאך צוגעזאגט צו קר־גן װײץ אויף מצה-שםורד״ און טאקע :עקראגן אויך. אויף דעם האט רי שמחה אקװעטש :עטאן םיט דער סל״צע און :עזאגט: - צו רשעות איז דאך אויך קײן :רונט ניטא. און :אטס װעלטעלע איז דאך :רוים. ײדעלעך צעששרײט אינער נא״ דער װעלט. נו, שמועסט םען דאך, אז ערנעץ־װאו איז נאך עהעד... 2 די שמחה האט זיך דעדנענטערט צ־ רי בדונן. אװ״לע שט״- ענדיק אםאר טריט סון ר׳ נרונם פלײצע, האט עד זיך אננעג־םען םיט ניידע זאכן: סי מיט נוח, און םײ םי׳ט יראד״ און :עזאגט: פרץ הירשבײן / קאלגארי פ ו נ ק ע ן 1 די ב־וך איז נאך אלץ :עשטאנען סיטן סנים צו דער ,דאנט, צ.י דעד דזדח־װאנט. אסילו ניט בײם אדון׳קודש׳װינקל. אץ צםזנדיקן װינקל שון נית־מדרש איז ער :עשטאנען. ר׳ שםחהן, װידעי האמ םען שוין די לעצטע צײט געקאנט טדעםן װי עד שט״מ פיטן סלײצע צ־ דער װאנט, צו ײער םזרח־װאנט, אוז קוקם צום טיר, צום אויװן נ״ם טיר, און שאקלט זיך װי בײס יעדנען, בעת ־אין אטתן איז דער םטענדער מיט דעם סםר געשטא־ נען ה־נטער דעד סלײצע ב״ איס. האנן די פא־ אינעהענליבענע דאװנערם און לערנער נא־ ניע־קט: - ר׳ שפחה העדט שו־ן צוםאל װאם .־דויםן טוט זיך. - רי שטחה איז אויך ניט קיץ קלענערער לםדן. - די נ־וך ,יױל םון דער װעלט;־ט ־ו־םן. - אוי, ,װײםט עד, װאס אויף דער װעלט איז פא־לאםן... - אוי, װי ער .װ־יםט: אויף דער װעלט א־ז :א־ אםך םארלאם;. :עװען אמל,חטי״ ,װאס דאט םון לענעדיקן םענטשן שטיקער :עריםן. שלכים און זײערע ־.־עציס ז־נען :עװאץ;ענליכנט צו צענראנענע שערנלעך. פאג־א־ דעלעך אוי־ ײדן. אלםנות אץ יתוטים אין אלע גאםן. און די סון שםלות, םון דער םאםע גידער זײנען א־ויטנעקימען די ברױנים, םםש פון דעי עיד ז״נען זײ ארוים־.עקוםען און נײעבד אוינגע־ •;־ט־יט דאס שלענםפ. אין תוך :ענומען תאנן זײ דערנענטעדט די .־גע םון נולו־חי־ב צו דער רגע םון כולו־זנאי. און װײל נאר דער־ נענטע־ט און ניט א־נגאנצן אײםגעלײזט, - דעריבער האט דך רי בדוך אםנעדוקט םון אתן-קודש-װינקל, װאו םאר די לעצטע צװאנ־ צ־ק יאר א־ז:עװען זײן א־ט, און איז אינעתענאנגען צום םאםע װינקל, דזדחית־צפונית. דער קאש - אץ וױנקל. געה״םן האט עס, אז ער קוקט א־״ן אין םםד, װאם ער האט שטענדיק םא־ זיך אױםן םמענדער. נאר א״נער םון ד• דאװנער און לערנער, םון ױ ױרדים און געװעזענע חשובע נאלעבאםים, - ער האט אויף דעם געהאט אן אנדער בליק. הידשע דעד תב־אה־סוחר איז דאם :עװען, אץ ער האט אזו;עזאגט: ן - אװדאי א־ז אים נעבעך שװער. אװדא־ קען ער נעבעך דעם צער ניט אינעדטדאגן. און דאם קול וײנם איז שדין גאו־נ־ט וױ;ע״נן•;? דער שנל, םא־װאם רי שמחהס םנים איז :עװען אזוי אםט;עװענדט צום או־װן נײם טיר - װײל דארט אױ צו אים ארױםגעקומק א;וװישער סוד און א שםראצעלע אמת. און טאקע צו אײיס, צו הירשע ־עס תנואד,-ד,ענדלער, האט ער עס אתיסנעזאנט: - צי האט איר, ר־ הידשע, אםאל;עטדאכט, אז ױ םון הינטעק אויװן זײנען מד,רד,ר, טראנטן איבער, אז מען איז םוגע אין זײער כנוד? ױ ױנען דאך אין םלוג צוםרידענע געװען, האבן גארניט;עגלוםט, אז צו דער תורה זאל מען זײ אויםתפן דװקא שלישי און ז״ערע זונעלעך זאל מען אײם־וםן מםכיר. איז דאך ניט שײך. בא־ װײזט עס, אז מען א־ז אליץ;עװק םארטאן נאר םיט זיך... דאס באװײזט עס. אזױ האט ר שטחה גערעדם צו הירשען און ניט געקענמ םא־■ שטײן, םארװאס איצטער, נשעת יענע לייט .װאלטן;עקענט קריגן ױ נעםטע עליה און טאקע םארנעםען דעם אויעאן אין טזרח, -