Literarishe bleter · 1931-01-30 · 5 (30.1.1931) · p. Seite 92

ריטערארישע בלעשער נוס. 5 (352) זײט 92 ז גערעכטע טענה פון דער *ידישער ארגענטינע זאי עס דער ל״ענער :יט אננעמען, װי א,־ױלן איש צו בא- ײ״־־קן אדער פאררדנעק זיין װעדט אין אױסנאם-סעיקייט, איך ־ין בלױז אײפן א םין תרך-בריגךיבור, אפעזר װעט דאך אםאל רער אתענטינער לײענער ענרערן זײן באצ־ינ: צום אתענטינעד ־טר-בער און ענ־לעך םא,־תזטײן, אז ׳נזטיצן רעט אײנענעט ".זר־- בער, ־אט א־״ענע יטאפן, - רײפט שאפן און באפעפטיקן רעט א־נענעם פ־עםטיזש, יטאפן זיך אײנענעם בנור א״ץ :יט לעבן בלױז ד־טן תענו; םון פרעםרע רעתױיבוננען. עם איז אבלל, אז יעדער לײענער ק־פט ם־ט;רויפע פ,־ע- טענזיעם צ־ם שרײבע־, אבער ר■ פרעטענז־עפ װאלטן שטעני-ק געױען בארעבט־קט, װען רי קעגנזײטיקע באצ־ינכען צװישן שרײ- זאל דעם גוםא ־ורך אזעלכ־ע, אי ־ זאי׳ן זײן בער און ל־יענעי ליי- קדט־ק. רעד *ז ולקוםע ,־עבט קרמען ראם פ ־ע־ לײענער בא: :אר צלם שדיבער :ען ■ רעבט צו שט־עלן פא־עתנ: ענער ד,אט דאם;ענע ױף זײנע א~ :ן א זאל א״םטרא ־ער ל־ענעד, ־אן, דען ־עד, ־ איז ־ ײ־טע־אטור פון דער ״ד־שעו :עדעלע־ ז־ט פל־צעם די רא: האבן;עשען, מ־ד 1 ישט ,־ז אז־עלבעס;־ -** א־צט א ארתענטינע, אבע־ שױן אין אתענט־נע אשפע םיט ארױםנעגעבענע .לערק א.־ן דאך ־עט בלײז אזעלטענער לײענער קענען זא:ן, אז ער שטיצט דאם דײםישע שאפן, אבער דער;רעפטער טײל ־,אם ז־ך ־אר רעס שאםן אפ־־־ ם־ט קײן פ־וטד, נ־ט םקר־ב :עװען. פונדעטטװעגן װ־םן מ־ר, א■ ־ער לײענעײ דאלט א־ן א־ן קר־ט־ק־רן ־און פארעדן. א־ז װי עם זאל ז־ך נ־ט װעלן זאנן, םוז םען ־אך באהויםטן, אז דאם א־ז א ־י־ט־ק־ק און פאדעק פון נ־ט װיםן פון אײן זײט, און םון װעלן פט־ר ,װעק, אפפטרן ז־ך פון דער צװײטער זײט. עם איז אפשד א ב־סל שארף געזאגט, אבער עם א־ז גארנ־שט קײן חױב רעס לייענעד שטענדיק קעבליען און אים בלו־ז מאבן קאםפל־םענטן: אז־ב שו־ן ־א מאבן קאםפל־מענטן, דארף םען אים צאלן ם־ט דער זעלבער םטבע, ם־ט װעלבער ער צאלט רעם שדי־בער. אפטטאל ה־במ ז־ך אז־ף אפילפול א־ן די ־ײם־שע קרײזן װע;ן רעם הײם־שן ב־ך און װ־ אטראפאװעט א־ז בײ ־עק פאראן אײן ענטפעד-. עס פעלט נאך ד לײענעד-פעדפעריע, װאם זאל אפנעםען ראפ בוך פון דעם הײם־שן מחבד. אזא חשבזן א־ז דרבאויס א פאלשער: נ־ט קײן א־בעדק כדיםע, אבער אםעדפעדע א־ז פא- ,־אן און בלױז רעבענענדיק זיך ם־ט דער צאל ביבליאטעקן, ױאו עס קאנצענטדיט ז־ך דער לײענער, קען םען :דנג קוםען צום או־םפיר, אז עס פעלט נ־ט דער לײענער פאק בוך םונם הײ- ם־שן שד־בע־. װ־ עם א־ז שוין :עזאגט, םעלט ילױז ד בא- *לינ; א־ן ד־ אדגאניזאצײע פץ פארשפרײטן און פאפולער םאק ראס בוך. עב םעלט ד אדאנ־זאזדע, װאפ זאל פון דין-פראקט־שע און קאםעדצ־עלע אױםזיבטן ז־ך םא־נעםען מיטן פארקו־םן, פאר- שפרײטן און עקםפא־ט־רן דאם בוך םון הײמ־שן שאפן. אץ אנ- דערע צענטעים א־ז פאראן אצאל פארלא־.י, װאם פארנעםען ז־ך ם־ט דער א־בעט, א־ן אדענט־נע, לײדער, איז םען :אך אלץ גע- װײנט בעםער האנדלען ס־ט פאם־קלעך, װי װעלן פא־שש״ן, אז אױך פון מובר-םםדים קען מען מאבן אגאנץ םק לעבן. אזו־ זעט אויפ די לאנע םון אונזער בוך, דאם שאפן פונם ה״ם־שן שד־בער און דערםאד צוױנגטי עם, אז ענדלעך זאל םען אטראבט טאן װע־״ן גורל םון הײםישן בוך, אבער טראבםן זאל ־ע־ שײײבער גוםא. װי יעדער םוחר, װאס זוכט מ־טלען, אז זק :עשקפט זאל ױך אנטװיקלען. פשוטער גערעדט: דער שדיבער (־.עםי־נכ נ־ט ־עדן םעפעדאט, נאר מיט אלגעםײנע בוחות אץ ב־ קעגנזײט־קער אונטעישטיצונג) װעט םוזן נעםען אױף ז־ך ד פונק- צ־עם פון אםוחר און דאם װעט זײן דעד אײנציקער םיטל צוס א־־יספיק אויף אדרך אונזער הײם־שן נוך!״ :אך פו-ן, אםעדהע און ־אטנפארבאנד ־וקט ז־ך ד ײעצטע ־ארן אר־־ס א־ן אזנזער ד־טעראטור-ק־נםפלעד־טער װעלט - ארגענ- ט־נע. פרעסע. טעאטער, ל־טעראטור, ״בטער, דכטונגען, אױסנאב;, זש־רנאלן. אבע־ ״עגן ־עם א־יעם לײסן מ־ר נאך;אנץ-װ״נ־ק. ם-ק־דט :אך פא־ אצ־ שטא־קער א־נעװ־נ־קםטער ב־־-פראצעם. עכ ה־בן ױך ע־ש־ט אן אײסצ־קר־םטאז׳־ז־ק ר־ לישעראדשע :ע- שטא־טל א־ן ־ע־ ־־־שע־ א־נענט־נע. די־א־1 ש־־ן פץ װײטן ־א׳;ען ־ען - אץ -ע- ־-ע- .־..-_ א־ן אן א־ט־־ײ א־ן בוענעס-א־רעסער ״ד פרעםע•־ באו ט ־ ר ײ. זש־טנ־צק־ אט ־ באצײנ: פ־ן נאענטע א־ן ד־טע צו ־ע־ -נ:ע- —שע־ ײ־טע־אט״ א־ן א־גענט־נע, א־ן ״ פאײנן פון אכז ״״*<ל נאצי <״. ״ד־ האבן שײ־ן צ־ פא־צ־־כענען. שד־בט ער - א שפא־ ״ם־ א־״ס:ע:עב־<נע ב־בע־ און אניט ־־נ־קע־ ־.,־עסע־רע צאל :ע פ־נען ז־ך א־ע־ :~־טן ־־־ צ־ב ־רוק. אבער קײן זח־ א־ז נאך :־ט פא־א;. א־נ־ע־ א־לענט־נ־ש-־ד־שע ל־טעראט־ר שט־ט נאך אל־ן א־ן ־עב ־ע־בן צ־ש־טאנ־, ־״ ב־־ם הוײ־ה: א־נעװ״נ־ק א־ז פאראן צ־ א־װ אב־ט־ײ דצ־ ־עב ל־־ענע־ א־ן אצ־נ־שע באצן :: טצד ד־ ־ן א־יסן ק־קט דען נאך א.*ן ם־ט אונ *־טע־אט־ר׳.כ צ־ט־ײ א־ז בײ- פ־ן צ־־ט צ־ צ־־ט א״ דען םזבה ד־ט אנאט••;. ד־ט אבאדערקונ:, ־־ נ־ט אפ־ײ־ א־־ב ־חםנו־, נאר ־או־ף אפטש־ע פען ז־ך, ־א־פט םען צ־ אב־סן. אץ;־א־ בא־־־ר־ט דאס צװ־יטע ־אס ערשטע: װען א־נ־ע־ע א־־םײענ״שע;־ול־ס ־אי׳ן ז־ך םטד־ ־ק :־ט רירבל-ע:ען. נא־ ב־ל־ז ד־דבצוקוקן אפ־ײ־ ד־ט א פושל׳ ק־ק. װאס א־ן א־־״ענטינע א־ז שו־ן;עשאפן;עװא־ן, װען ז״ זאײן טע־נ־שץ אץ דם־־ת-נפש פון ־ע־ ארבעט־, ־אס .װערט געטאן, ־אײטן ז־ :־פא או־ם חוב ז־ך דורבגערדננען ם־ט באצ־ :: צו אונו. אײ זײער באצןי:; ״אײט ש־־ן או־ך :עהאט א;ענו;נדקע וױדקוני א־־ף א־נזער ה־ם־שץ קד־ז. אזא רערשײנונ; א־ז אפ־לו אב־סל פ״ק־ע. אבע־ ראך א־ז עם אב־טערער אםר״: אונזער לי־ענעד, אונ- זער סב־בר האבן :אך בבײל :־ט ז־ע־ א־נענע ם־נוג;, אבער דען א־־סײאנ־ זא;ט, װערט עס פא־ ז־ א ל־ת םאן ־פלו;. ־ערפאר < — ײ<ן — א׳ן״. ־־ , א- ־עױ״^ט־ע או־םל־ענר־ש־ע ב־ך האט אן אפלו־ף א־ן א־־״ענט־נע, א־ן ־אם א־ת־ענט־נ־ש—־ש־ע ב־ך ״א,־ט גאך אל־ן א״ף זק :יאל• ד־ר .װ־ײז נ־ט פ־ק רא ק־ן פ־ײפ־ײ, א־־ער םאבן פא״ל־בן צװ־שן אונזער ש־אפן א־ן ״עם ש־אפן פ־ן ד אנרעדע ״ר־שע ־1־ט־עראדשע צענטע־ס. אבע־ ד־ט א;אנץ ד־קן;־עװ־סן קענען ם־ר ז״ן א־- בערצ־גט. אז ־אס —־ש״ע א־ג־ענט־נע האט ז־ך נ־ט װאס צד שע- ד־ען פא־ א־־סײאנ־ א־ן א־ז א־־ך :־ט ה־נטערשט־על־ק. דעד א־םנל־ק א־• בל־־ז, ־אם צ־־ש־ן דעם ־דשץ ש־ד־בע־ און •־דתץ לײענעד א־ן א־ױענט־נע האט ז־ך געשאפן ־אם ז־עלבע, ־אס אםאל צ־װ־שן ״עי ־־ס־ש־ער א־ן —ש־ער ש־פראך. אר־ער ־אם זעלב־קע, ,װאס ה־נט צװ־שן פו־ל־ש־ א־ן ־ר־ש, א״ע־ ש־פאנ־ש־ א־ן ־ר־ש־: ־־ פדד־לעז־עכ פא־ ״ער פ־עד־ער שפראך און אצ״נ־ש״ע־ ש־ם־בײ פאר דע־ א־ױענ־ע־ ש־פ־אך, — אט ״ באצ־־ינ; פארנעםט אכד־ס ־אײט עס אפש־ :עווען בא״עבט־קט, װ־ען ־ער ״ם״ד א־ן'אײסלאנר״ זאײ :אטש־ א־־ף אײן ח־ט הש־ערה ששײן העבעי פונם ״ד״־ אין א־נ־ענט־נ־ע״. - טראנט םען אפטםאל ־װקא פון או־סלאנ־ אונ- טע־ א־עלכע ״שאפ־״ען״, אז עם בליבט בלױז צ־ באװא־נדעק, ״ א־״ א־נזער ה־־ד־שע־ ל־ענער אר־ענט־רט ״ך :־שט און א־ז ױײנ־ל באהאװנט.