Literarishe bleter · 1931-01-30 · 5 (30.1.1931) · p. Seite 83

ליםעראיישע בייעמלי נײז• 5 (352) זײט 83 דעם דןנשטלערס ט־םעי צוגאכג צום פראבלעט םין דין .דערק. ,װארעט ד• ״טענצעריך, - ניעזט םון אויצאויף;ענומען,;אר םון א־ר אי־גענער ט־ף א־ױש :אטדאכט, - אט די אין שלונ אזױ ,־עא• ליטכ״טע ״טענצע״ך ,דיל נ״מט מער און נ־שט דייניקער ד• שרזװן א מעטט-צ־־טא; אט דעט תחוט, - דעט תודט, דאט לינט צוױזזן ד• צדײ א־ניקע ב־־מע־ און טיוױיזט דד א־ױט, אז דעט דיןדקן וזדזוס זוכן, א~.נטלעך, ב־דע: א• פאטער, א• זוך דער טןגטעד דאט אץ ה־ל־קן דאלד םאדםירט דאט לעצטע;עראניל מ־ט דך, דער- זען דא־ט ז־ן א־נענעט יטד, ױך ם־ט א־ט אדומנעכאטט, נענומען ױך ־טלזןכן, אוטגעקוםען אױף דד־עיד, בדי א-שצונ-ן עתע-ן אנ- דעד־• - אץ נן-עק-דעלמ, ,דאו •ענער תחוט איו שדן נ־יטטא מעד. און דאו םען נ״ט א נ־-נעבוירענעד באנכענענען חדהן, ו־אט דארט ב־ט עין-הדעת אן א־נעתדטדאקענע, נא־ מען זאנט צו איד - אכעל־טערטעד *טױן, אבאר־לקטער, איבעד •עדער זיגדי• ק־ט ׳טוין: - האב נ״טט םורא, חדד״ אנטלויף נ״טט... <ז־ט 70(••>. אוז דער זון? נאך בלע־ל־ דאקלענ־טן צד״טן;לל-;עט-ל און איך-נעםיל, צד״טן עטיק <טאציאליזט, ר אכ,־ד,מל> איז םנחט אדעק צוט טאמע צענטעד, א־וט דעלכן די ־רו־טן-דעלט <ר דעלט ם־ן א־בן> ד,־ײט זיך - צו דעד ערד״טעד חדהן, א־ן דעט םאל - צו דער ,־ױטהאױקער שיינע־ ח־ד״ צ• ־ענ־נען. און מאדנע: די .־ױטהאריקע ש״נע חיה האט שט'לע,־ד.״ט, מ־טן א־נטט־נקט פון דעד באשט־מונ;, נעבענקט צוט כלײכן בחורל, צו םנחטן, ז־ך נע-;ד״ט צוט אנטבלויזן ױך םא־ א־ט, צוט א־בעתעכן א־ט, דעם ד־אלדסענששנט זון, איר סוד - דעט ט־ד םון דער ערד... אץ עט;עשעט: םנחט האט דורך באהעםטונ; דעט טוד ארויטבאקומען, רע-;•נען דערמיט בײנעקומק און איבעתעדא־נק, םארקלענעדט אױף ז״ן שט־טע־ דעט שטח צודישן די א־ביקע ב-מער, ױך אגנעק־טלט - אױף אזא מאדנעט אוםן - אן דער עלטעק-וועלט, אן ,־׳ שב־ין, אן דעט טאטן, דעט הײליקן װאלד-מענםש... יאש א־ז נאך, אין תוך נענוכען, ז־ער װ״ניק. ם־ד װ־טן דאך, שט־קע־ לעבן״ רנען א־דענט־ש מיס אםט ר װאו־לע ״שט־קער א־בער׳ שוץ הײנט, :עלױבט דער ,־עפא־טאזש <אמת, מירעדט מיהאלט שן רעפא־טאזש אױך, און ־נסט״...). אםיל1•, אז ,װאם כעד דעםארטאזש .- אל־ן :דעסער ר ,ק אץ סא- איז א״שש־ק לעבן״ נא־ אפאטאשװס ״טענצעױן״ קינשטלע- ־.־-:עשיבטלעכן <נ־שט ציאלא;ישן און קולט: דאש טא• , אז דאט דאזיקע טאקע לערשןס ױנען און איך סײ; צ־אלאנ־שע און קולטוד-נעש־כטדעכע - האט אםאטאשו נעהאט א־ן וינק, פארמול־רנרק אזױ זק ראםאן. ־עאל־טט•׳;• אױ עט טאקע װארעם, ,י״ן-קינסטלערש;ענומען, א שטרך, לו־ט צונאננ, - לױט םארם, אבער נישט רעאליסטיש ע־ט ב־ אן ״ף א־ט אפנעשט װאס איך האב מ־ך אױסםירלעך;עהאט א: פאר ־עט :א־אקטערטט־ש אנדער נעלעננה״ט, אשטױך, װאם א־ז מ״סמער םון ״מא־־ס און;ײן זון״. װאט א־ר י• ־אױקע זאך, איך האב דא בביװן ־עדמאנט ד לחלוטין נ־שט-רעאל־טטישעי, כאטש ,־עאל;עצ־כנטעד, פ־נאל מאכט או־פצ־מעק דאם הא,־ץ מיט זײן ״מעמענטא״ װע;ן דער;עה״םענ־ש- פולעד;עק־טלטק־ט פדן מענטשלעכע ררת, םץ טאטע און ז•;, םוטעד און טאכטעד. װײל אץ דעט לעצטן ךאמאן ד־נעט, אץ דער ״טענצערן״, איז ר שילדערר״ נ־ן, איך מוז אױטמעקן ־אט װאדט און אנש־ייבך• דעינ;, יא ױ ועינ־ װע:ן דעט ה־ל־קן •ואלד- מענטש און זק זון - װ־דע,־אמאל אזא ״מעסענטא״, כאטש ־אט- מאל מ־ט אן אנדעק, נאר אנדעק אױטבל־ק: נ־שט, װ• ז־ארט, אץ טרא־-־שן בין-השמשות אד״;, װאו צװ״ פא־לאזענע ק־נדעד טרעםן זיך א־ן דער פ־נטטער אױף דעט .װע: פון ר עלמעק, נאד - אין דעט פרמאתן א,־*•;, אץ ־עט .תחית-הסת־ט ב״ט לעבן״ <ר לעצטע װערטער פןו דאמאך. דער ״נדױסער חשבון״ פונט ,־אמאן װערט אונטעתעצו•;; א•; ר לעצטע קאפ־טלען ־א־ט, װאו דעד םרמער ,־׳ שבת• אנטלױםמ און איר ם־לט, װען א־ר קומט צוט *ף פון ב־ך, דאוש, ,װאו םנחט און ,־ע־״ינע כעםינעןאויףר שינעט שבתיס אפנעשניטענעט קאם, דא־ט, פנחם צעװ־נט זיך, ״װי יענער תנא, דער נר־טער בעל-עב*,־ה. װאט האט נישט דודכנע״אזט קק אין זונד״ ב״ט לעבן״,- א־ד םילט דעמאלט, אז דער ק־ײז פון גורלות איז נעשלאטן נעװארן, או רענינעס ראל איז נעענרקט, און אז ר סיטטערע האט זיך, נאכן דורכםאכן נילנולים, דעחען אץ א־ד א״נענעט שפיגל. און נאך םילט איר: םיט אזעלכע מיטלעך •- ,־עאליסםישע- נ־ן צו אזא םינאל - אםימבאלישן - און דעתק צו אים, און צוקומעז צו איט, - דאס קאן נאר אקינטטלער פון אוא באד״ט און-קומט איט. טיא־ז, פאדשט־ט ױך, אבטאלוט :־שט רכט־ק, צ־ דאס עמינראנטיש-״רשע אמערקע, דאט אמערקע פון ר א״ב־ב װאלםס און לײזערם, האט אץ ר אננענעבענע ־אק 1010 ־ 11<!1 םאקטיש נעהאט אהײליקן, אװאלד-מענטש, אדער נ־שט. ■־׳ שב־• איז דא םיי-װי-טײ דער סיםבאל - דעד בם־רשער ט־םבאל פונט ־דישץ םריער, פון דער ה״ל־קער עלטעק-װע־^ט, פינקט װ• פנחט, דעם װאלד-מענטשנס זון, א־ז אטך םער וױ עפעס אבחור פנתב ,װאס דד־ט זיך ארם צװישן רי אב־ד,מלס :וטער, אלטער, עטישער ־דישקײט, רנהס הײנטװעלט״נץ אידעאלױט און רענ־נעס, ־ער טענ- צערנס, ם־ערד־קע, הים-תאװהרקע הא־. פנחס אױ מעד װ• דאס: א־ן פארנעם, װי ױסף אםאטאשו. ברױו פון שלום אש ליבער און טײערער םרײנד ב. קלעצקין איך דאנק דיר םון גאנצן הארצן םאר דײנע אויםריכסיקע און װארעמע װערםער, װאם דו האסט מיר געזאגט צו מײן ױבל. איך האב געסילט פון דײנע צױלן ארוים דײן ליבע צו םיר. און איך האב זיך סארבענקט נאך דער אלטער גוטער ױגנט אונזערער. בלײב מיר געזונס און שטארק• גריםס רעװעקאן• מאזשע גריםר דיר. איך קוש דיך ער א־ז רי שבתיס אזון. און דאט ה״סט, אז ער א־ז - מ־ד אלע. מיר אלע רנען םנחסעס, זץ םון אן עלטעק-װעלט, װאס מיד האבן זי איבעתעלאזט עתעץ אין הײליקן ייאנד, אװעלט םון מקובלים און נאט-זעער, װאס האט נעװאלט, װי רי שבתי, ״אױטפרב־ק אין ױך דעפ צלם־אלד,יסי׳ <ז. סזס. און םנחסעס װאקלענ־ש צװישן :״סט און מאטערע, זק שולד, דץ - װאלט איך;עזאנט - אום- שולדיקע שולד םאד דעס פאטער זײנעם, ז״ן צינו־פקומען ױך מ־ט דער רױטד,אדיקער חװד״ מיט רע־״ינק, דאס ה~סט: מ־ט ־ער ױנד. דאס הײסמ: מ־ט דער װעלט, װאט זײן טאטע אױ אנט- לאםן פאד איר אין װאלד, בר דארט אוסצוקומען, •- ־אס איז ־אס אלץ, אויב נישט ר װעלט םון ר ז ן? װען םנחס באקומם ענדלעך .ײענינען, װען - װי דער רכטער ־עדציילט אונז - ״יעדער אבר רנער א־ז;עװאק נשמױת״, - דאן - נ־ט צו דער זעער םונם ״װאלד-מענטש און ז-ן ןץ־ - א־ז נרעסער נעװארן ״דעד תחום, װאט אױ;עלענן צװישן דעט עץ-הדעת און דעם עץ-החײם״. און אין אט דער באמערקוננ לינט ייץ שלום אש. נעלװױ 3<סן י*נײי 1931.