Literarishe bleter · 1930-12-26 · 52 (26.12.1930) · p. [Seite]

}'בסםסר '$רגצגג 19"? 60 בר 26 ד&צעםבער 930/ ־־ביעראר־עלע י■ א־?ו סמדירטע װאסשדיפמ פאד יליטעדאטוד ■■ טעאמעד און קונספי 52 ידדויד פאױכלאן^ ב.ק?עצק*ן,װארשע ם $/ ר ' ם ש װ צר׳/ןג^ן-יצרק א װעלט־־מאנפעדענץ ודעגז דעם ײדישן םעאםעד ן ־ אויןז רעל ווענדונג סון די ״ליטעראריעע :רעמער״ צופ פאריממן ״־נויסט און רעזשיםער, גרינדער און *)נפירער *ון ניו־יארקער ״דישן קונסט־טעאטער, מארים •סװארץ, ער זאל זיך אדויסזאנן װענן דעם איצמיקן זנואזטאנד פון ״די׳*ן םעאמער, הןןבן םיר באקומען פיןלננדיקן ברױר־ארטיקל. מיר רופן די יידישע טעאםער־טוער זיך ארויםזיזגן װענן דעם פ>>ר־ שלאנ צוגויפצודזפן א ״עלמ־קאנפערענץ װענן יידישן טעאםער. $בער אויםריםטיקן שטדאל םון ליכטיקייט, װ$ס יאלייסט די ױנגע יטובים אין דרוס-ממעריקע זייעגדיק דארט;, ר.אבן מיר ׳טו״טפילער און ׳םרײבעד רע־ציילט, און טימ באגייםנוערוגג גערעדט פון דעס טיפן טעאטראלן עקםטאז, װאס איז װי אײנגעבוירן אין די פויליימע ײרן. א־ן װאם זוכט דען א שוישפילער מער, זװי צו קענען יטפילן אין יעאפן סאר אן עילם, ■װאס פארמ-אנט אין זיך דעם צינד- טאטעריאמ איט די בענקסאפט טיינע קען לאגג ניע*ס אוגטעררריקט ,װיער;. איך װעל מוזן ק־מען צו אײך, און טאקע װאם גיכער װען רי אומשטענרן אין ײדישן טעאטער וואלטן נעװען אנ־ דערע, אז רער רירעקטא־ און רעזשיפער זאל האבן א דעה א־ן זייערע א־נטערנעטונגע;, װאילט רער בעםטער און זיכערםטער פלאן נעװען צו באפעסטיקן די ה״ס אונזערע, סײ אין װארשע אין ה״ אין נע־יארק. דאם מײגיט, אז א װארשעװער סרופע פון געקליבענע קינםטלער זאל יטפילן אין קינםט-טעאטער אין נױ־יא־ק, אין דער צ״ט, װען מיר װעלן שפילן אין װא־׳טע. דער רעפערטיואר, װעלכער װאלט ניע׳טאפן נעװארן אין װאר׳עע, װאלט נעק־ענט ,זײן א פאידטי- קער און צונעגרײטער פאד נױ־יארק, און דער נױ-יארקע־ נײ־גע־ שאפעגעך ,־עפעהטואר — פ,אר װארשע. מיר װאלטן אויך ד■ צװײ ט־ופעס נעקענט װײזן אין רי גרעםערע אמעריקאינער שטעמ אין אין די צענטראלע ײדישע שטעט■ פון אײראפע, און אויך דערב־י נ־שט פארגעםן דרום-אמער־קע. דאם װאילט אין דער צוקונסמ נינגעב; גרוי־ םע מענלעכקײטן די ײדישע שוישפילער דאס איז נעװען מײן חלום שוין פון יארן, נאך איידער ד־ ״װילנעד טרופע־׳ איז נעקסמען צום ערשטן מאל קײן אמעריקע. איך דיאב געפיחט אונטעדהאנדלוננען סיט ם־ענםשן, װעלכע האבן מיט גרוים םרײר געװאלוטי פ־נאנםירן אזא אונטעהנעמונג, און זענען,אםילו נעװען גרײט צו פארן קײן װארשע אוי צו בויען רארט א טעאטער. נאר װי געזאניט, די אומשיטענדן אין רעם ״רישן טע־ אטער זענען אזעלכע פאדװיקלטע און משונהריק־פארקנ־פטע, אז מען פען זיך פשוט נישימ א ריר טון. דעד נע׳טרײ ״ברוץטד דער- ׳טטיקט יעדן נײעם נעדאנק א-ין בינדט מיט אײזעחנע שטריק דעם װילן זיך צו קענען פרײ אםטװיקלןק אויןז דעם טיעאטראלן נעביט. איך בין קײנמאל נישט נעװען קײן פײנט פון א־נאגיזיר- מער פראםעםיאנעלער ארבעטעושאאפט, אבעד איך גלויב, אי טע- אטער איז עפשם אנרערש, װי גאגץ-נעװ״גלעכע ארבעט.מיר װייסן באמת נישט, ײיפיל קונםמלערישע כחות װערן אויםנעצאשן און חשובער פדײנט דעדאקטאדן איך בעט אײך, איר זאלט מיר סוחל זײ;, װאם איך האב ביז איצטי נישט נעקעניט ענטפערן אויף אײער בריװ. די טעאטער-לאנע אין אמעריקע איז איצט, צום באדויער;. .א ז״ער פארפנאניטערטע, סײ ב״ם ענגלײטן טעאטער, אזן נאך מער בײם ײדישן טעאטער. םען װײסט באמת נישט, װאס דער מארגן װעט ברענגען. דער קריזים איז זײער א נרויםער, און די אומשטענד;. װאס הערשן בײם ײדישון יטעאטעד מצד די אויסנאבן זענשן אזערכע, װאם װארפן אן ■א שרעק אזיןז יעדן טעאטער־דידעקטאר. דער ״ײדי־ שער קו׳נםט-טעאטערי, װעלכער מוז קאנקורירן מיט די נדעםטע אויפםירונגע;, װאם װערן גענעבן אין אמעדיקע, אין ביגע-טעכניק, שויז גישט ירעהנודיק פגן שו־שפילעד-מאטעריאל, חאט אלע יא־ן דעם טעאטער נעוזאלטן אין אן אײזערנעם צוים פון דעםיציט;. םיאיז נשוען פאר מיר א ו״ער שװע־ע זואך זיך אפצודײפ; פון מײן סעטיקײט בײ,ם ״יידישן קונםט־טעאטער״, װעלבער איז שוין נעװארן א ■קולטוד-איניסטיטוציע. די קולטו״־־כאװעגוגנ האט לעצטנם אנגעחויבן ארויסצװוײזן ס־סנים פון נהסט־אדעםקײט צ־- ליב דעם געפערלעבן שזנא, װאם מיר קענען אנרופן יטפראך-ואםימי־ לאציע װאם דערגענמעדט זיך מ־ט פ־עםםע און זיבעדע ט־יט, און קלאפט אן אין יעדער טיר, וװ ײדישע פ־אנעח שטרעבן מיט אלע בחות זיך צו באפעםטימ אין זײע־ אדבעט. אין רע־ איצטיקער צײט א־בערלאזן אלץ א־ן אלעמען און זיך אייםקלײבן דעם ■גריננערן װעג, איז סאד מיר באמת נעװען זײער שװוער, און איך האב דערפאר, װי איר באמערקט אין אײע־ בריװ, זיך פוארקערעװעט, נאך מ״ן דערסאלגדײכן טור אין דרום-אמעריקע, צוריק אין דעם שמעלצטאפ נע-יארק. און דער קאימ־ סא־ עקזיס־ טענץ איז איצט גאך שװערער װי סריער איך װיל, אז איר, און אלע ײדן פון פוילן, זאלן וו״םן, אז שוי1 יאק בענק איך און שטרעב צו קוטען צו אײך, שפ־לן פאר אײך און זיך נאענט באקענען און זען מיט מײנע א״ײנן ״נם אמת־ לעבעדיקן קוסאל, װאס זעטיסט אביסל אוינזעד דורשט און קריטטא- ליזיחט דעם ײדישן קולטודעלן לעבן. איך באסאלמ אין זיך דעם גע־ םיל, פונקט װי עם טוט עס א סרומער, ערלעכעד ײד, אין א פאר- װארםעגעם װיגקל עדגעץ אין דער װעלט, װאס האםט אוז שטרעבט צו קומען אין דעם לאנד פון ז״נע אכות. טײן רײזע אין דרום־אםעדיקע חאט טיר נענעבן נײםטיקע דערפרישוגנ. איך האב םיך טמש אננעװאדעמט אין דעם קלײגעם,