Literarishe bleter · 1930-12-12 · 50 (12.12.1930) · p. [Seite]

£ 937 /יגעפעד יז/דז״יאנע #דײ/ 60 גר. 12 דעןיעפבעד 930/?םסהארייפזמ א־ק־סטדירמננ װאעשדיפמ פאד ידיפלעדאטוד ■■ טןןאמגןדאוןקונםפז ב־עפיני פארי7אג ב.קקעעקין.וזארשע ד. 7-ד,דעד/7ײדע^ איז דײנסבודג ש פ י נ א ז א־הוי ז אןיף די דןוזיקע אפטע וױזיטן ד,אט ז־ך דאך סאקע •צפ־נאזא •טטאדק באקראגט, פארװאט ״מיצאזט פיך :י׳עט וײן אהײז, *רײו ד־ט זיך״. :״עט געקזקט אױף זיין ק״ן־ה״נציקן אױבזען טאכט ריינס־ בודנ דןוך דעב אײגדדיק םדן אן אגט, פון רעבן-אפגעד־ב;, •עטיעטר. אזו• װי ד■ כדאניקע־ פון דעד •עפ־גאזא־צײט שילדעדן עם, אז.ײ זעט עם גאך איצט אויט. געטדײ נײט דען דא בייטן טדאדיציאנעקן װעג פון ד• װײטע אבות. פון א־טעטופ קוקן זײ *דו־ם די •עפורן פון ארטע צ״ט;, םון *רעם ןוטעטט טיט, ארטן פ־ח־ן און רױקײט. ־א אהעד דאט ז־ך עם פא־קריבן דעד װ:נע־ *ריעריקער •טפ־גןוזא. אתע־ איז עד נעקומען צו זובן זײן :ויטיקע רו, :אך װער- כעד עד האט אזוי נערעכצט. דא אין דײ;טבורנ, װו ד• טארעי־אגטע קאלעג־אנטן ־ םעקטע האט נע־ הערשט, האט ער נעפונען די עד־ שטע צײטן טער פדײגטרעבע צו־ נעיאזנק״ט, װי אין אט-םטער־ דאם, װו אזוי פיר טענטשרעכע דשעות האבן א־ם פאדביטערט זײ:ע טענ. עד האט נעראזן הינ- טעד זיך :אענטע און וױיטע. נע־ װאדן קײנעטם און ארעטענס. דא, אין סרײנעם יטטיבר, אין ר״נכ־ בורנ, האט ע־;עפונען די :ויטי־ קע רו או־ך זיך צו פארטיפן און צ• •טאפן די ע־יגיטע אנװורפן פאד זײן שפעטעדעד אדבעט. פון ד־ינםבודנ א־ז טאקע שוין שפי־;אזא אװעק ט־ט טער סרײדיקער זערבםטזיכעדקײמ און ט־ט גאך נ־עםעדן װערט־דום. דאם שפ־גאזאיהויז •עט״ט דא נאד אן א זײט, װײמ אויך פון קרײנעם רויש און צו־שאדפן ר־כט. צו די טונקיערע חדר־ם האט טאתע זערטן״װען דעדגרײכט דעיד געטודטר און טיוטר פון ארום. דא א־ז שפ־נאזא נעורען ט־ט זיך, ט־ט זיך ארײן. טיט דעד צײט האיכ ־םוין קײנער נ־שט נעװאגט קוטען •טטע־ן. פא־ דעם האבן יטו־ן שפעטער אױך געזאדנט די פרוטע א־ן אפ־צ־זדע ר־־ט, װאם האבן נעט אבטונג געענב;, אז ק״נעד זאר נישט ק־טען אהער ״סטען זײן הארץ און ז״ן נרויבן׳־. עפנעג־־ק דאם טידר, פארט טען ת־כז אד״ן א־נם אדבעטס־ חדר פון ׳טפ־גא׳זא. מ־װער׳ט װי נעפאנגען ת־כוי סון דער שװערער שטירקײט, טען דעדםיצט זיך עפעם הײריקע־. ט־װאנט נ״עט עטע- טע;, כדי נישט שטעדן די צ-ופט. או־ף ארץ אדום הו־בט גאך דעד אטעש פון אײגזאמען םיראזאף. ג״ט טען ציטערנד־ק צו צום שד״ב־ טיש, וװ ארץ ריגט נאך אויסגער״נט אין נעהעריקן סח־, און פון דע־ אריםןער הארעגד־שער יטטאיט רײרען וזאט ט,ען נע;מ נעתע־ט. דא<ם א־ז א באר־מטע אונ־װערם־טעט-שטאט, װאם האמ בא־ זונדערם נעשטט גאנצע יארהונדע־טעד ט־ט א־דע טעאראנ;. א־־־ רײדען האבן זיך עם אטאר די ״אטע־םטן־אפראבע־״ געחוזקט, אז ״ד• או׳טנר־קרעכע רײדען האט געפונען גאט און קען ז־ך טיט א־ם קײן עצה נישט געב;״. נישט װ״ט פון דעד דאזקעד שװעד־ערנסטעד ששאט, א־ן צפון־זײם, נעפ־נט ז־ך דאם קרײנע דאדף רײנסבודג, װאס א־ז באקאגט נע־וא־ן א־ן דעד װערט ט־ט זײן שפ־גאזאי-הו־ז. טר״ע פרײנט א־ן פא־עדע־ האבן פא־ה־טן פון פא־געםגקײט •ג־פ־׳נאזאם אױפתארט דאחטו און האבן דאם ר״ײז, װו ער האט נע־ ורויגט, פא־װאנדקט אין א שפיגאזא-הױז. דער גאנצעד סדד פון רעבן פון נרויםן דענקע־, ארץ, װאם האט א־ם נעדינט דאדט׳, בעת ז־ין או־פהארט, איז או־פגעזאטרט נעװארן און צוריק א״ננעארדנט נעװארן אזוי װי ער האט עפ א־- בעדנעראזט בײם פא־ראזן ר־ינם־ בודנ. איז שוין דײנםבורנ טפודםם נעװארן א־בע־ די4־ װערט, און נעםט פון װ״ט־פדעטדע טרחק־ם װאנדעדן שוין אה־גצו. קוטען נעסט און ד״םן א־בעד די דורוה־ דיקע שטירקײט פון ניכטע־- גאגוםפא־כט־קן דײנםבורנ. טען שצײכמ ז־ך טיט פרעטדע טריט צװישן די הײזרעך פון שװײננ־ דיקן הארענד־שן דאדף. און פאר־ שװינדן די געסט, קוטען די פויע־ רים צוריק צו זיך פון פרוצציננן א־בעדרײם, און ארץ שטערמ זיך צוריק א״ף ז״ן בא׳סטיטטן ארט, װען דאס טירצ םון שפינאזא-הו־ז איז שוין פאדשראםן... פ״חט פון רײדען א א שײן־באקװעמער װענ ק־ין רײנפבורנ. דעם דאזיקן װענ איז אטאר נעװע׳ן שװערעיר דורכצװואנדערן, דאם ה״סט, טיט 270 ־אר צודיק, װען שפ־נאזא האט ז־ך אויפגעהארטן טאקע אין רײנםמרנ. דעם דאזיקן װענ, פון רײדען קײן רײנסבורנ, זענען דאן דודכנעראסן אוטדויקע סטודעגטן ט־ט פארבענקטע בציקן. מיאיז נעראפן פון רײדען זוכן אן ענטפעד, בײם אײנזאטען שפ״גאזא, אויף שודער־טאטערגדיקע פ־ראזאפישע םדאט. אדן דעם, װאם איז סעריגנען או;פנענוטען צו ווערן, אדעד ברויז אנקוקן די ריכ־ טי׳קע נעשטארוט׳ פוןי שפינאזא, תאט שוין טיט מער סדייריקער זיכערקײט דודכנעשפאניט אט דעם זערבן װענ צוריק, פון ר״נסבורנ קײן רײדע;. און רי דאזיקע ארע װיזיטן האט מען נעטוזט טאכן נע־ הײם, אוטבאטעדקט םאר דעד או־םעדרעכעד טאכטן זופזנאזא־הויז אין ריינםבורג