Literarishe bleter · 1930-12-05 · 49 (5.12.1930) · p. [Seite]

ז'בסםסר '?>רב]>נג סר״ז 60 נר. 5 דעצעםבער 1930 פען־אד־ײזע א־קו־סמדירטנג װאכנשדיפמ פאר ־יפעראיןוד 1■ טןזאפזנןד און קונםפז ב^נ^בוכנ פאױילאג 3.ק?עעק־ן,וזארשוג ב. י. ניז)?ז/סשז)נק /נין-יעדק ג ע ז ע ז ו ו י י ט ד ע ד פ ו ז — דאפ ארץ א־ז גאד א פאריט־ק?>זא פון די באר־עעוויקעכ, אד־־נצזנאדן די ארע פערקעד־עאפטן א־ן דער באר־עעװ־סט״עעד נעץ א־־־ז. טען;־ט דעפ אזן ־ענעפ פארק אגז־סער ררוײ־־טטע קזרטזד- דעכט, :־־ ד,־,דך דעפ א־פ עקאנאד־יט אזן פאר־ט־־ט, אזן פאדט־־- א־יע, צז פאדיטקראפן. צ־ סיא־ז א־ן דע□ דא א יעכ״ז פזן אכזת, צ־ :־•עט, — דאס א־ז אן א:דער פראגע. איפער פ־ר זעען דאך ד־ דעזזרטאט;. אפגע- ׳עטא:ע;ע פערקעד װעדן אנטװ־קרט, יעפ־אכן מ־ט טאך-באזזאקסן פזן אפ;עיעטא;ע;ק־־ט, װערן פר־יע, רעבעד־ק: בענקיעאפטן פא־- יעט־קטע יעפ־אצן פון האדץ אדז־ס אזיעדן דעדהעדן דעפ א״גענעב קזר. רידער פאדיעטז־כענע װעדן ה־רכ־ק געזזנגען. עס זואקסט דא־ט דעד דכויע פזן פדײע;, מענטיערעכן :אציאנאריזס, װאס גיט יעדן פארק ־אס דעכ״ אליך ז־ין רעב;, אויף זײן קורטור. א־ך װ־ים; כ־י אזקדא־נער זענען דא אזערכע קאטונ־סטן, װאס צ־ען זיך צז דער נדו־ם-רום־יעע־ קורטור אזו־נע נעפ־נען ז־ך ניעװ־ס אזיך כ־י אנדעדע :אצ־עם א־ן דעס יעטה פזן םאיזעטן-ראנד אכער ד־ אזיבערתאגט כײ זי־, כ״ ד־ ארע :אציאנאריטעטן, תאכן די, װאס פאד׳עטײע;, אז ״דער פעד־אד פון דעד פ־ארעטאד־יעעד ד־קטאטזר א־ז דעד פער־אד פזן אזיפכרי פזן;אצ־אגארע קורטזרן״;א צ־טאטע פזן דער אזיכנדעדטאנטער סטאר־נם רעדע). א־ך װײס: דא :י־עט רא;ג צזד־ק האט כזען געכדעפט א־ן א־קרא־נע דעכטע;אצ־אגאר־סט;. אזן אז,״:ע כויעפט־ס זענען נע- זוען אז־ך אנדיע־יעװז. אבעד דער כויעפט א־ז געגאנגען :״עט קעגן דעס ״נא־צ־אגאר־זס , גאד קעגן ״דעכט־זס״. און דאס א־ז;״עט ׳ע־־ך צזס ע;י;, װאס א־ך װ־ר רא כאר־רן. א־ך תאכ :אכגעפארגט אזקרא־נ״עע א־ן װײםרום״עע צ״- טז;כען; א־ך ־אכ גאכגעפארגט ד־ סאװעס״עע פ־עסע; א־ך האכ ז־ך אגגעגוטען ט־ט ארערריי גדזסן פון ד״זנדע, ק־ן סאזועט-באזוכע־ -— אזן פזן רעס ארעםען תאכ א־ך ארויםגעזע;, אז ד־ אזן ־ענע קורטור-קעמפער, ׳עור-בז־ער, טעאטעד-בו־עד כײ דעס און ־ע- געס פארק ט־זען ז״ער גאצ־אנאר - רעװארזצ־אגעדע א־כעט אפ;, עררעך, קאנסעקװעגט. ז״ זעגען;״עט ק״ן פס״דא-טזעד; 1״ זע;ען;״עס ק״ן פס״דא-דעדציעד כ״ זייער פארק; זיי דאדפן גייעט ־עדן טאג זוכן א גייעס תידוץ פא־ דעס, װאס זיי טוען; זיי זזכן :״עט ק־ין היתרם; ז־י צ־טערן נ״עט פארן װארט: ״;אצ־אגאר״; פאדן װאדט־ ״גאציאגארע קורטוד״, זיי טאכן נ״עט קיין טד־ט פאדו־ס אזן צװיי צזריק. זיי םירן אין ז־ך דעס כח, ז־־עד כח, פון רעב;, פון װזקם, פון אויפבוי. אזוי זעט עס אזיס אין טיינע אזינן פזגדערװ״טגם. דאם איז דער א״גדרוק, װאם איז מיר געכר־כ; פן ד־ א?ע גרזסן, װאס איך תאב זיך אגנעהעדט םיי פזן פארעדער און ם־י םון קענגער פזן דע־ םאזועטן-רענידוננ אזן אין דער זערבעד צ״ט װאקסט איך בין ני׳טט געװען אין סאזועט-רוסראנד אזן תאכ :״עט געזען דאם נייע רעכן דארט מיט כ־יינע אייגענע אויג;. :אר םזן װייטי; פיר א־ך, אז ביי ארע דארט־קע פערקעד,;אצ־אנאר־טעט;, תאט די רעװארוציע געבדאכט א גרו־םע נאצ־אנארע או־פרעבונג. דראנג צום רעבן, װירן צום רעב;, װאכ זענען דורות-ראנג פאר׳עט־קט נעװען אוגטעח צאריזם, האבן אזוי װ־ אגגעיעװארענע, אננעקװאי רענע פדיריננס-יטטראמע;, ז־ך פא;א;־עד;יענאפ;, ארז־סנערכן זיך. פזן מינםק ביז אודאר, פזן כאדקאװ כיז קאװקאז, איכער דער רענג און נט־״ט פון דזםראנד, תאכן ד־ ארע ־עכע־ס ריעונות ד־ צזננען ז״ערע פאנאנדערנעבזנדן און די אזיגן צעעפנט. דער אוקדאינער אקעדט זיין פעקד, נייט א־ן קארעקט־װ אד־י; און כויט דעתױייר זיין אייגן נאצ־אנארן?עכ;, כר״טע־ט אז־ם ז״ן :אצ־אנארע קורטז־ דער װייםרופ צ־יכנכ יעארפעד אן ד־ רינ־עם פון זיין פנים; דער קארמיק, דער טאטעד, דער הארכ-כינעזע,־, דעד בוכארער, דעד קיחגיז, דער גרוזין, דעד פאריעד, דער כאיעקיר, דעד אזזבעקם-ארע ארע קזמען דורך דעד ־עװארוצ־ע צ• איי- גענעד אזיפרעבוננ. אזוי איז דאם. רופט עם: ״נאציאנארע פארס״, צי: ״נאציא-;ארעו־ אינתארט״, — אבער ס״איז קראר, אז די הויפט-פ־רעד פזן םאװעטן-ראנד ׳טטייען פאר דער פרייק־יט א־ן זערבםט-אנטװיקרונג פון יעדער;אציע אין רי ׳עטאטי׳עע און אין די פטעפ״עע גדעכעצן פזן םאװעטן-ראנד נאצ־אנארעד פנ־ס א־ז קזדם-כר: ״פאדס״. אז־ך דער אונטער׳טייד פון א״ן אינדיװידוערן פניס צז א צװי־טן פנ־ס א־ז קודם-כר: אזגטער־טײר אין פארס. פריעד פאד ארץ װאדפט זיך די ״נאז״ א־ן די אזיגן... דער־בער, װען ד־ נאצ־אנארע פא־ס װערט אויפגעהארטן מיט ח׳טיבות, קומט ־עוין במירא דער א־נעװײניקםטער אינתארט, רער אייגענער א־נתארט, — צי דאפ איז אן אינתארט א בורז׳טואזער. אדער צ־ דאם א־ז א־ן די הו־פט-ריניעם, ד־כט־קער, אין די צװי׳ען-פעהקעדריקע ׳ע״כזת-ריניעכ, אן א־נהארט א ,־יעװא- רזציאנעדער. םטארינם רוף אויף דעס סז־םן פארט״-צזזאמענפאר צום קאמף ״קעגן דער צעפארונג אזן ר־קװידירוגג פון די;אצ־אנארע קוצטורן אין די ג־ענעצן פון סאװעטן־ראנד״, זײן דוף קענן דעס ״גרוים-רוםי׳ען ׳עאװיניזם״, האט װידער אמא? געגעבן א שטארקן קראפ די רע׳עטרעך פ־ן דעם קאסמאפאריטיזם, די רע׳עטרעך פון דעס ״קורטער-אימפעדיאריזם״, זואס איז געזוען יעטא־ק פאר׳עפרײט א יעטיק צײט ביי די פאר׳ע-אזיםמייט׳עעד פון דעד צװ־׳ען-פערקער- רעכער פ־־יעד דעדנעעגטע-־וננם-א־דעע. אין סאװעטן-ראנד זענען דא פאחע״דענע ׳עװערע עקאגא- מי׳עע פראברעטען; װאם מיר אינטערעםירט דא — אױ די נא- ציאנאריטעטן־פאריטיק װאם װערט אגגעפירט אין פאװעט<ופראנד. איך האב געהערט, װי ׳עארפע קעגנער פון באר׳עעװױס טענת;: א־ן תארץ בײ ס־ר אן