Literarishe bleter · 1930-11-14 · 46 (14.11.1930) · p. Seite 873

זײס 8/3 1 ו 11 ןןו 11 100073 1*0. 46 (341) * צ ו ו ו א ד ם ו ז ו ו א ד סעאםטר און קןנסם ןןןן אין װארידע איז אין עלםער פין 53 יאי• גע־דטא־בן דעי־ באקאנטעי ײדיידעי מוזיקער און דיריגענס יזדזק *גראסבעיג. דעי פאײ*ממא־־ענע־ איז זינע דייישיי יאי געװען דעי ענערגיץױ בטע און איבעיגעגעבנםטע גוער ארום ײד. ג־עא״ צער. די ־עעםע װאבן פון זײן לעבן איז ער גע־ ,,נאװא*דצ~י ־צעא:וע־. אנגעפײם נזיגין איעעב־ צע־ בײ יב־ום־עליבמב — ע־ איז געװען א פא־ביבענע־ פײנצ פון דעש ~־:ד־ טעאםע־ און ע־״עב צוי־יק בליט א 2י װאבן הא- ע־ געפאדע־־כ, בזיזאל זיין ׳צצ־״עכגע־ צ* ד• אובד בא־ופענע א־טיבבן׳ װאב פא־־כזיאובן דאב ײדי־ געװיב פא־־דינב. ןןןן אין װילנע איז ד״ערהויבצ געװזזין די פ־א־ גע, אז די ״ווילנע־־ טװפע״ זאל פאיבלײבן אין װילנע. דאן װעלן זײ זײן די אמוזע ״װידגעי־ . ןןןן נ*ך פיל באמי״נגען איז מ>>ריב ׳בװארצן •%^ .1 ,,* •>^ ■•*•ווו ,. יו *■ו1ן — — —•י ן 1* *ג 1 י1 ו 1 'י ן * . ח /|׳ *0 ו *ו עװענױ־טעאטע־ דעם ײדייבן עונבבד־צעאטער. די טי־ופע באבזטײט פון במעדא אדלעױ הנה א6עד. ױס־ע בור$װ, װאלן* גאלדפאדן, י. דובינבעי, א. װינאג־־אדאװ, ל. פ-יד, ב. פארקויף, י. מעסטעל, י.?אן. לױבער קאדיבאן, ב.?אץ׳ י. *בװארצבעדג מא־־יב *טװארץ. די ע־־בוטע א״יפירונג — מ. *בװארצב די׳אמאסיזיױנג פון *ב. אבום ראמאן ״די ביבװפמאבעײן פון קאבסיליעז״. מוזי?— ױ:,ז אחרון, דעקאראציעב — א. טבזערטאװ, יאדעב — ב. צמח. ןןןן אין דער נײער בידדער־אויש?ומעלונג פון דער װאיטעװער קונשט־נעזעלבואפס זענען אויב־ געבומעלט אבױע נוימאנס 58 בילדעי א*ן װיד־ העדם װאבצעדב 4<י בילדעד. ןןןן דער װײברוסדעגדײגעי ײדײצע־• טעאשער (אנפ. מ. י־אפאלםקי) פא־־ש אינגיבן א־־ויב אויף א שורנע אייע־־ אײ״א&ע אנהויב יאנואי• װעם דעײ בעאטע*• זײן אין פא־יז. אין די ״בדעטעײ' איז *שוין געדױקה געװעז װעגן די אויפפירונגען פון אט דעם ױנגן באגאבמן טע־ אשע־, — דעײ צװײמע• נז>ך דעם דאבקװע־ ןןן, אין אוק־־אינײדן ײדײדן מלובה־מעאמע־ װערט אנאנשירצ א נײע אויפפירדכג פון פיץ מארקײדעס א פיעבע ״ניידב געדאגהמ'■, דעזזוי— נ. לוימער, מוזיק — מ. מילנער. _ ןןןן זיגמונמ מורקאװ איז אויפגעמי$מן אין ריגער ײדײדן שעאמעײ אין מאליע-ב ״דעי איי־ ןןןן דער לןןדזער ״אירמי פיײמ איצמ אויף א צװײמע פיאגײאם ״אויפן הימל א יארידי/— דאב צװײמע ם־אגראם אין הײנמיקן םעזאן, און דאב צװאנציקבשע זינמ דעײ ג־ינד״נג. — אוי־ םעי מ״דה בר^דע־זאן, ארבעמ מימ אין מעאמעײ יצהק ירוינעײ ןדעקע־אציעס) און דעײ כ־וזיקער רובין. ר ס ד. נ ח ם ן ם י י ז י ל װארים דעם דאזינןן אקם פון פארררידערונג און מיר זעען א״ן אין דעם אן אנה־יב פרן א ענגעין ג״סמיקן קאנמאקמ מיס דער לעמי־דעײ *דעפעײ־ ־מע־ אינמעליגענץ. דעײ ײדי״דעײ דיבמער האט דאב װאימ צר ענמפעין אויף לועיא זאמאיס־ס דיבמערי?זן זמעסמ מימ דעם, װאב עי װעמ אונז אונמע״עײאגן אן אגמאלאגיע אויף ײדיבז פון דעײ לעמײמעד דיבמזנג״. ןןןן דער באקאנמעײ ײדײמ־די ימ־דעײ ־מ־יפמ״ממע־ דעײ מאקב בײאד האמ בײ דעײ פאימײלונג פון די מלובדדפײזן פון דעײ מ״בעבאסרזןװאקי״מעײ יעפ־בליק פא־ לימעיאמ״ײ, מוזיק און קונבט באק״מען די מלובה־אויסצײבנונג פאײ זיין ־א־ מאן ״ײאובני״. דעײ דאזיקע־ יאמאן איז איבע— געזעצמ געװאין אויף ״די״ד, העביעי״מ א״ן איז במעמ אלע װעלמ־ימפראבן. ןןןן ד״ר א. יאבאק האמ אויף דעי אײנײאד״נ.: פון ײדי״מן װיבנ־מאשמדעבן אינבמימומ, בעײײ־ נעי אפמײל, געהארמן א פאימ־אג װעגן דע־ צו־ קונפמ 5*ן ךעל 'ידײלער *גפ־אך און ײדי~ ןןןן די מעג דעי־סײנמ דעל פע־מע־ באנד פון מינסקער ״צײמ*מײפמ". דעי פינפמעײ באנד איז איבערגעגעבן צוס זאץ. — דעײ ״אקמאבעי״ ז*גמ אן א ״ב־סורהי/ אז אין ביבדיאג־אפי־מן אפמײל קונלעז 2* אפהאנדלונגען. װאס ״־ממ״עײן מימ זיך פאײ א *מארפע קרימיק איבעד די ״װיבנמזאפמ׳ לעבע י ארבעמן פון יידי״מיסמי?זן װילנער אינסמי־ מומ, װו עס װערט אויפגעדעקמ זײעײ גאנצע־ ײעאקציאנער ־ פא״מיסמימער (1!1) הוך״. ס־איז אינשערעסאנמ: אײנער פון די ״אויפדעקע־" איז י. סאשיס, װעדבע האמ גלפאקמ די אמהע ״מיקדת״ פאי זײנע ״נאציאנאדיסמי״מ־״מאװיניסמי״מע״ א־• יעפן. איצמ װיל ער דזרך דעד ״קדימיק״ דײנ־ װא״מן זײנע ״נאציאנאדיסםײמע״ הענמ 1 ןןןן יצחק מאנגער האמ פארלאזמ לימע און איז אװעקגלפוזרן דורך בערלין קײן פאײז ןןןן אין פארדאג ב. קלעצקין װערן גלגרײם א ײײ ני־ע איבערזעצונגען פון מאקסיס גאײקיס װערק־ ןןןן אזוי װי אן פאײז עקסיסמירמ א רײ קול־ םוײקאמיסיעס, װאס פירן צװיימן די פאײיזער ײדיידל מאסן א קודמור־אײבלמ, האמ די געזעל־ *באפמ ״פײײנמ פון ײװא״ גענומען אויף זיך די איניציאמיװ צ״נויפצורופן א בא־אםונג פון אמ דע־ געזער״גאפמ מימ דער א״יפגאבע צו קאאײדי־ נירן די קולמוי־איבעמ פון די געזעל״מאפםן און אנםערקן א אײנהײמלעבן פלאן פון דלר ײדימעד קולםור־איבלמ. ןןןן די לויה פון פאר״סטארבלנלם ״מ. ל. צימ־ יאן איז פא־געקומען םאנמיק דעם 10־מן ה. ח. ןןןן אין װילגע ה>ןמ זיך גע״מאפן א י)8מיפיע, ײאס הןןם זיך גע״מםעדמ פאי אן אויפגאבע צו *מאפן מיפללן, אז די ״װילנער מױפע״ זאל פאי־ בדײבן און ארבעמן אין װאר״מע. אין דעי קיד מיסיל גײלן ארײן: ד״ר מ. ײײנרײך, ד״ר מ. ז״ימד>)װסקי, ד״ר יעדװאבניק, י. מײמעס און ד״ר קראסנאפללסקי. ןומ נחום סאקזןןלאװ האצ אגגע״סריבן א גרויסן ײ#סאן אין למדעבע מײלן, װאס *סילדערמ דאס ײדייסל לעבן אין ם״ילן פאר די דלצםע 100 יאר.?יםעראםור און קולםור ןןןן דעם :אבלל־פרײז פאר לימעראמור האמ איצמ ב^קומען דלר באריממלר אפעריקאניימער *מייפמ־ *סמלדלי סינקלער לואיס, דער מהבר פ,״ן ״בע־ בימ״, ״אונזער מיסמער ילן״, ״דײ לראוסמימי אדן אנד. װעגן סינקלער לואיס און זײנע װערק איז געדרוקמ געװען אין די ״דימ. בלעמער״ אדמיקדלן און נאמיצן. צװי־מן אנדעין: מאקס עריק — סינקיער לואיס (דעי מל-קװירדיקער אמעײקאנעי ־*>נזא:יסמ) ״לימ. בלעמעי״ 1027, נומ. 41—44; מאקס לריק — די ער״ממע מאנא־ גײאפיל װלגן סינקדלי דואיס, 1928, נומ. 27. — אין ײדי״מ איז א־ויס איז פא־ײאג *מ. גאדדפא־ב זײן ײאמאן ״בעבימ״ אין 2 בענדע־ 570 זײמן (ײדי״מ מא־ק פאגעדמאן). ןןןן אב. קאהאן ה*מ פארענדיקמ און איבע־גע־ געבן צום דרוק דעס פינפמן באנד ״בדעמער פו; מײן לעבן״. דער באנד װעמ הײםן ״ביז דע־ װעלמ־מדחםהי/ — ער הויבמ זיך *ן מימ די פאסירונגען אין 1911 און פארענדיקמ זיך אין 1914. װי אין די פריערדיקע פיר בענדער, אזוי אויך אין דעס באנד קומען פערזלגלעבע איבער־ ועבעני״מן פיש פאבירונגען, װעלבע האבן א גע־ זלל״מאפמלענן סאדאקמעד. אזוי זוי אין 1912 האם ער געמאבמ א גרויסע רײזע איבער אײדאפע, גימ אנ, קאהאן אין דעס באנד •מילדערוגגען פון די לויבמיקסםע פעדזענללבקײטן, װעלכע ר׳אבן גע״מפילמ א רעלע אין דער פאליםי״מלר און נע־ זעד״מאפמלעבער װעדמ. דער דאזיקער באנד האלמ איבער 000 זײמן. — דער װײמערדיקער, זעקפ־ מער, באנד װערם דורך אב. קאהאנען געגײײמ צ״ס זאץ•; ןןןן די ײדײמע פאדקס־ביבליאמעק א. נ. פון א. ר. קאמינסקי אין פאראזאװע ה>ןמ אוגטערגע־ נומען אן אקציע צו פאראײביקן דעס נאמען פון א. ר. קאמינסקי אין איר גלבוימס־״מטעמד םא־ ראזאװע דורך אפקויפן דאס הויז, װו זי איז געבוירן, פאר דער ביבילאמעק, װאס סראגמ איד נאמען. צו דעם צװעק איז אײנגעארדנמ געװאדן אין דלר װאבנצײמונג ״װאלקאװיסקלר ללבן״ א רינג. די איניציאטארן װענדן זיך צו די פא־־ רלרלי פון א. ר. קאמינסקי בײהילפיק צו זײן אין דער אקציל• ןןןו אויפן װעג צוריק קײן נױ־יארק האמ ד״ײ הײם ז״מימלאװסקי פארייאבמ אין װאר״מע א צװײ מעג. דער ח״מובער ״מריפמ״ממעלער באזעצמ זיך איצט אויף ״מםענדיק אין נױ־י*רק מימ ז״ן פא־ מיליע. ןןןן דאס ״מןןמא״מאװער װאבנבלאמ״ פײערמ איצמ זיין צװײ־יאריקן ױבילײ. עש װערמ ארויס־ גלגעבן א פארגרלסלרמער ױבילײ־נומער. ןןן, די באקאכמע דעמײמע פאדערניסמי״מל דיכ־ מלוין און ר#מ#ניסשין לוציא זאמאימ״מ, אײנע 5״ן די רעםרעזענמאמױוסםל *מריפמ״מםעלריימע פיגורן אין לעטדאנד, האמ באקענענדיק זיך מימ דלר מאדערנער ײדישע־ דיכמונג, בא״מל^סן צו *יבערזעצן און ארויסצוגעבן א זאמלונגפון ײדי־ ־מל ליריק. אין דעם אויסװאל פון מאמעריאד װעם איר העלפן דער באװוספער ײדיידער דיכמער ילקב ־ממערנבערג. ברענגענדיק די ידיעה, *מר״במ דער ריגער ״פריפןןרגן״: ״מיר באגריסן ז״לר