Literarishe bleter · 1930-10-24 · 43 (24.10.1930) · p. [Seite]

ער״; 60 עד. '24 #קם#בער 1930;יגעסזזד יז)דעז};7 "לײ ד־בתזן־או א־־וסכלדירטגי װאםשריפם פאד?יפלעדאםוד 1■ טעאפיעדאוןקונסם יזחריד פארידאג ב.ק?עערן־ין,װארש<< ס ש ה ישאדיס /?ןילנע ם ו פ ע י יד י א ד מ י ט ז פ ע ז (זי?ס ס/־יז^דיק/ י??גי?ײ פז/ ש.?. ציסראן די עד׳מטע מרים און האמ זנר׳טט אנגעהײבן •\ז ■רעדן טיט א סאד■ םםעגרלעך צ׳טון. חגם צ־נ-יראן ת?*ט אויך אין די ען,~־עטיע סאד ציענרליה יאר פון זײן ׳סרייב; נעדחײזם עטלעכע זאבן ־־ אין ײדיש. און פי1 1899—1904 זיד אר<םױו און א סך באםײליסט אי; דער פרעםע אויף ײריש, — אױ ער ראך די נאגדע ער׳נאזע נרעגדע־־ע דייגרסם פו; זײן שריסםשם־עלערישעד ,םועטיקײם, די ער׳צטע 35 יאי־, נעװען דודכאויס פאו־בונד; דים חעביעיש, העברע״עע־ ביםעראםור און סדעבע. טיט לײב א־ן זעל, האט ער מיטנע- מאבם א־ד נאננ אויף אילע אירע ײעג; און ׳עטעגן. און חגם, פון דעד אנדערער זיים, הן*ם צ־םראן אײך א־ן די לעצטע סע יאר ני׳סט אויפנעהעדט צו ׳טרײבן א׳־ן צו דרוהן זיך אויף העברעי׳ע און חאם אפילו נראר אין אם דעש פער־ ־אד געשאםן אויף רער דאז־גןער יטפראך זײן װיבטיססם װערק — די נע׳ט־בםע פון דעד חעבדע־שער פרע־ םע — איבער װעלבעד ער אייבעים נאך אויך א־צם — איז ע־ דאך אין דער צװינטער העלסם פון זײן ׳טרײבן נעװארן אלץ מער און ברער ײדי׳טע־ שדיפם׳םטלע־ ער תאם בײם הײג־ טיקן -םאנ ה׳זנטעד זיך נאנצע 10 בענדער ׳פריפםן אויף י־דיש, א־ן נאך דיונדערטער ארםייזלען זײנע װאדטן אויף נײע בענדער ער איז א ײדי׳עער ׳טריםמ׳פטעלעד, ײאם שטיי׳ט פעסט ביי זיין שרייבער-פולט און שאפט װייטעו־ די נאלעדיע פון זײנע טיפן און נעשטאל-םן, םילועטן און בילדער. און אזוי ציוט זיך די תהוםה פון שסואל ללב ציטראן און פון זייונע ליטערארישע ארבעטן — פון ״השניד״ (1877) ביזן ״חשלום״ (1930) — און םון ״סול לעם״ (1878) ביזן ״מאמענט״ און אסערי־ ׳י. ל. ייטראו דער זיבעציק־יארייזער בעליהמבל שיסואל ל״ב ציטראן אר׳בע׳־ם שוין מיט זײן העברעישעו־ און ײדישער פעדער איבער סצ יאר — און װען םען װיל זײן פינסטלעך — אײגנטלער שזק באלד איבער 4צ יאר, פון זײ 25 יאר אין װילנע חזץ מיט לערערײ אין די ערשטע צײיסן, האט ער זיך ס־ט הײן אנ־דערע םאשעסטיקוגג אין זײן נאנצן לעבן קײנםאל גישט םארנומען, װי נאד ס׳ט שרײבן, און אזוי שמ״ט ער שוין אויפן פאםסן מיט דער פעדער אין האנט צענטליהעד יאוץ, און איז באהאוחנט אין אלע פארבארנענישן סון דער העברעישער און ײדישער פרעסע, ײאם אױ־ געשיכטע אין 19- 20 י״ה יתאט ער אלײן חורכגעסאכמ און סיסנעװירשס. פול סיט לעבן אץ באזיצנדיה א נעװאלטיגא זסחו;, האט ער גישט קײן שום נלײבן צו זיך בײס הײנטיקן טאנ, װאם זאל קענען זײן א גו׳עסערעו־ אויטאריטעט װי ער אין קענטענישן פון אונזע־ פרע־ סע־נעשיכטע. ער איז אײנער פון די זעלטענע פראפעםיאנעלע יחדישע שרײבע־ װאם די פרעםע און ליטע- ראסור זענען בײ זײ דאס טעגלעך ברויט, די ליופב/ םיט װעלכער זײ אטעסען אץ דער װארששאט, אין װעלבן זײ ארבעטן אן אויפהער. ציטראן איז איצט רעד נעסטאר פון אונזער פו־עםע, דער װעטעראן פון או׳נזעו־ ליטעראסור. די ״ידרײ ליסערארישע דודות״, װאם ער תאט באשריבן אין זײגע םיר בעטדער, האט ער אלײן איפעחגע־ לעבט. סיש זײערע פארשטײער איז ער נעװען באהאסט פעדזענלעך, אלע־ סען אדער לבל חפחות װעגן אלעםען נעוװסמ, הן פון זײ-ער עבר והן םון זײער תוה. ער איז געשסאנען אין ס״טן פון דער ליטעראטװ־, װען זי האט זיד ערשט אננעהוייבן צו באסעסטיקן, און בײ חא־ ײדישער זשורגאליסטי׳ק, װען זי יהאט ערשט אנגעהויבן צז שטעלן